Το νησί του θησαυρού

«Τριάντα χρόνια τώρα, πηγαινοέρχομαι σχεδόν καθημερινά στο δρομολόγιο Νίσυρος-Γυαλί, για να δουλέψω στο λατομείο-ορυχείο εκεί, πάνω στη βραχονησίδα. Αυτό είναι η καρδιά του νησιού μας: αν πάψει να λειτουργεί, ο τόπος μας θα κάνει βήματα πίσω.
Χάρη σ΄ αυτό το νησάκι, όλοι οι Νισυριώτες βρίσκουμε δουλειά, δεν έχει φύγει νέος από εδώ τα τελευταία δέκα χρόνια».

Ακριτικό και ακατοίκητο, αλλά πλούσιο σε ορυκτά. Το νησάκι Γυαλί στα Δωδεκάνησα, έκτασης μόλις πέντε τετραγωνικών χιλιομέτρων, συντηρεί οικονομικά, δεκαετίες τώρα, δεκάδες οικογένειες, την ίδια τη Νίσυρο στην οποία και υπάγεται. Δύο εταιρείες εξόρυξης έχουν αναλάβει την εκμετάλλευση των πλούσιων κοιτασμάτων του: στα αριστερά

ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΣ ΟΙΚΙΣΜΟΣ

Κάθε εργαζόμενος έχει το σπίτι του ενώ υπάρχει μάγειρας, εστιατόριο αλλά και ξενώνας για τους επισκέπτες που πάνε στο νησάκι

η γη του είναι γεμάτη από ελαφρόπετρα, στα δεξιά από το ορυκτό περλίτης. Η μέση του, η καταπράσινη πεδιάδα, με τις αμμουδιές της στο βόρειο και νότιο τμήμα του νησιού, παραμένει ένας μικρός επίγειος παράδεισος, ειδικά το καλοκαίρι.

«Ευτυχώς που υπάρχει το νησάκι»
«Το Γυαλί έζησε και ζει τη Νίσυρο! Προσωπικά, αν δεν είχα τη δυνατότητα να πάω εκεί απέναντι να δουλέψω, δεν θα είχα μείνει εδώ, όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα. Πού αλλού θα έβρισκα δουλειά; Σε οικοδομές και τουρισμό εξαρτόμαστε από την Κω. Ευτυχώς, το νησάκι αυτό μας επιτρέπει να ζούμε τις οικογένειές μας, να σπουδάσουμε τα παιδιά μας», λέει στα «ΝΕΑ» ο 51χρονος Αντώνης Καρακωνσταντίνος. Από τον Ιούλιο του 1979 εργάζεται στα λατομεία εξόρυξης ελαφρόπετρας. Σήμερα είναι υπεύθυνος οικονομικών και προσωπικού, στη μεγαλύτερη παραγωγική και εξαγωγική μονάδα ελαφρόπετρας (κίσσηρης) στον κόσμο, την εταιρεία Λάβα Μεταλλευτική και Λατομική Α.Ε. (θυγατρική της ΑΓΕΤ Ηρακλής), που λειτουργεί από το 1952.

Πρωί πρωί, ο ίδιος κι όσοι από τους συνολικά 32 συναδέλφους του κατοικούν οικογενειακώς στη Νίσυρο, επιβιβάζονται στο εικοσάμετρο καΐκι της εταιρείας και κάνουν είκοσι λεπτά («ένα τσιγάρο δρόμος») μέχρι το Γυαλί, καιρού επιτρέποντος.

«Αν έχει θάλασσα, σοροκάδα (νοτιά) από έξι Μπωφόρ και πάνω, δεν πάμε, δεν μπορούμε να φτάσουμε, αλλά πληρωνόμαστε κανονικά – γύρω στις δεκαπέντε μέρες τον χρόνο να συμβεί αυτό, φέτος ίσως και παραπάνω, λόγω συνεχούς κακοκαιρίας. Τη δουλειά τότε, την παραγωγή, την αναλαμβάνει η ομάδα, εννιά-δέκα λατόμοι με καταγωγή από την υπόλοιπη Ελλάδα, που συνήθως μένουν μόνιμα, και τα βράδια, πάνω στο νησάκι», μας λέει.

Σπίτια για τους εργαζομένους
Στον μικρό οργανωμένο οικισμό- με μάγειρα, εστιατόριο και ξενώνα επισκεπτώνπου η εταιρεία έχει στήσει εκεί για το προσωπικό της, κάθε εργαζόμενος έχει και το σπίτι του. «Όλοι έχουμε την ατομική κατοικία μας, 50-70 τετραγωνικά συνολικά, με κουζίνα, υπνοδωμάτια και σαλόνι, ρεύμα, ψυγείο και τηλέφωνο, τηλεόραση και βίντεο. Σε μας τους Νισυριώτες που τα Σαββατοκύριακα πηγαίνουμε σπίτια μας, λείπει μόνο το σινεμά και το θέατρο. Στους μη ντόπιους, που παίρνουν άδεια μερικές μέρες κάθε μήνα, η οικογένειά τους. Είναι, δηλαδή, λίγο ασκητικά για αυτούς, αλλά παίρνουν και κάποια έξτρα χρήματα- για όλους μας τα λεφτά είναι καλά».

Κερδισμένος οικονομικά, όπως εξηγεί, βγαίνει και ο Δήμος της Νισύρου. «Με την τελευταία σύμβαση που έχει υπογράψει με την εταιρεία μας, βάζει στα ταμεία του 13% επί των ακαθάριστων εσόδων της, για παραγωγή μέχρι και 500.000 τόνους ετησίως. Για ακόμα μεγαλύτερες ποσότητες ελαφρόπετρας, τα κέρδη του φτάνουν ώς και το 15,36%. Συνολικά, κάθε χρόνο μπορούμε και παράγουμε 1.000.000 τόνους, τους 900.000 τους εξάγουμε, κυρίως στις ΗΠΑ. Έρχονται επιτόπου τα βαπόρια και φορτώνουν, φεύγουν κατευθείαν για Αμερική. Τότε, αυτές τις μέρες της φόρτωσης, είναι που θα χρειαστεί να διανυκτερεύσουμε και εμείς επάνω στο Γυαλί. Η δουλειά πάει σερί, θα πρέπει να φορτώσουμε μέχρι και 27.000 τόνους σε 40-45 ώρες!».


«Από το καυσαέριο της Αθήνας, καλύτερα εδώ!»

Η ΑΛΛΗ ελληνική εταιρεία, η Περλίτες Αιγαίου Α.Ε. (Αegean Ρerlites S.Α.), δραστηριοποιείταιμε εικοσαμελές προσωπικό- στην εξόρυξη κι επεξεργασία του βιομηχανικού ορυκτού περλίτη, στο βορειοανατολικό τμήμα της νισυριώτικης βραχονησίδας. Εργοδηγός είναι ο κ. Γιώργος Γύρας, 41 ετών από την Ήπειρο, που μετρά ήδη δέκα χρόνια εργασίας στο Γυαλί. Καταφέρνει και συνδυάζει, όπως λέει, το τερπνό με το ωφέλιμο. «Εργασία και χαρά, είμαι κοντά στη φύση και το απολαμβάνω! Από το να αναπνέω το καυσαέριο της Αθήνας, καλύτερα εδώ, δεν νιώθω καθόλου σε απομόνωση ή εξορία. Ίσα ίσα που εδώ τρως και το φρέσκο ψαράκι σου, περνάς καλά, κυρίως τα καλοκαίρια, όταν μετά τη δουλειά πας για ψάρεμα με τη βάρκα σου, χαίρεσαι το μπάνιο σου σε καθαρά νερά!». Τότε είναι, όπως λέει, που δεν αποχωρίζεται ούτε τα βράδια το Γυαλί, τον υπόλοιπο χρόνο το έχει συνήθως… τρίπορτο. «Μένω και στη Νίσυρο, αλλά και στον ξενώνα στο νησάκι όποτε έχουμε δυσκολίες ή φόρτο στη δουλειά. Πάω και στην Αθήνα, τρεις τέσσερις μέρες τον μήνα, για να δω τους συγγενείς μου. Ωστόσο, εκεί συνήθως κοιτώ πώς θα γυρίσω πίσω εδώ, αυτή είναι η πραγματικότητα. Είναι θέμα επιλογής και τρόπου ζωής, όχι λύση ανάγκης για μένα. Έχεις και έκπτωση φόρου 40% στα εισοδήματά σου, μιας και η Νίσυρος έχει πληθυσμό μικρότερο των 2.500 κατοίκων. Κυρίως, όμως, θεωρώ την παρουσία μας εκεί λειτούργημα, γιατί διαφορετικά και το Γυαλί θα ήταν μια εντελώς ακατοίκητη βραχονησίδα».