ΠΡΟΣΩΠΑ Η ψεύτικη ταυτότητα του συγγραφέα

Στον Ρομπέρτο Μπολάνιο, τον σπουδαίο Χιλιανό συγγραφέα που πέθανε το 2003 σε ηλικία μόλις 50 ετών από ηπατική νόσο, άρεσε να τροφοδοτεί τη φήμη του ως καταραμένου συγγραφέα. Έλεγε, για παράδειγμα, πως ήταν τοξικομανής και απέδιδε την ασθένειά του σε κατάχρηση ηρωίνης. Είχε αφηγηθεί πολλές φορές ότι φυλακίστηκε από τον Πινοτσέτ μετά το πραξικόπημα κατά του Αλιέντε και ότι σώθηκε από στρατιώτες που ήταν παλιοί συμμαθητές του. Οι φήμες αυτές ενισχύθηκαν από εκδοτικούς οίκους και κριτικούς, καθώς η εικόνα του «εκτός νόμου» καλλιτέχνη συμβάλλει στην επιτυχία των βιβλίων.

Τώρα όμως η χήρα του Μπολάνιο, φίλοι και συνάδελφοί του κατηγορούν τους εκδοτικούς οίκους και τους κριτικούς για παραπλάνηση ή, τουλάχιστον, υπερβολή: «Υποβίβασαν το έργο του και τη ζωή του σε αγοραίο θέαμα», δήλωσε ο Περουβιανός συγγραφέας Χούλιο Ορτέγκα στην ισπανική «Ελ Παΐς».

Ο Μπολάνιο είναι ένα εκδοτικό φαινόμενο- στα ελληνικά κυκλοφορούν τα βιβλία του «Μακρινό Αστέρι» (Καστανιώτης), «Πουτάνες φόνισσες» (Άγρα) και «Τελευταία νύχτα στη Χιλή» (Μεταίχμιο). Πέρυσι το μυθιστόρημά του «2666», το οποίο εκδόθηκε μετά τον θάνατό του, έγινε μπεστ σέλερ σε πολλές χώρες επιβεβαιώνοντας την άποψη ως καλύτερου Λατινοαμερικανού συγγραφέα της γενιάς του. Το περιβάλλον του στην Ισπανία, όπου έζησε το δεύτερο μέρος της ζωής του, παραδέχεται πως ο Μπολάνιο διασκέδαζε παίζοντας με την αλήθεια, κατασκευάζοντας παγίδες και μυστήρια και δημιουργώντας μια ψεύτικη ταυτότητα. Στην «Παραλία», που εκδόθηκε το 2000, γράφει πως αποτοξινώθηκε από την ηρωίνη σε μια κλινική κάνοντας χρήση μεθαδόνης. Πρόκειται για πλάκα που κάνει ίσως στους μελλοντικούς βιογράφους, λέει το περιβάλλον. Σύμφωνα με τους «Νιού Γιόρκ Τάιμς» που πήραν συνέντευξη τόσο από τους «υποστηρικτές» όσο και από τους «αρνητές» του μύθου του Μπολάνιο, ο συγγραφέας μπορεί πάλι να προσπάθησε απλώς να κάνει πιο ενδιαφέρουσα την πραγματικότητα…

Η αμερικανική εφημερίδα αναφέρεται ιδιαίτερα στην υποτιθέμενη σύλληψη του συγγραφέα στη Χιλή. Εκείνα τα χρόνια, ο Μπολάνιο ζούσε στο Μεξικό. Είχε ισχυριστεί πως επέστρεψε στο Σαντιάγκο για να υποστηρίξει τον Αλιέντε, αλλά ουδέποτε έδωσε αποδείξεις γι΄ αυτό. Ένας φίλος του, ο Μεξικανός κοινωνιολόγος Ρικάρντο Πάσκοε, δήλωσε στους «Νιού Γιόρκ Τάιμς» ότι «επρόκειτο για ένα εφεύρημα». Για την ποιήτρια Κάρμεν Μπουλόζα, που διατηρούσε αλληλογραφία μαζί του, «ο Μπολάνιο είπε ψέματα επειδή ντρεπόταν για την απουσία του». Η Καρολίνα Λόπες, η χήρα του συγγραφέα (βρίσκονταν σε διάσταση από τη δεκαετία του 1990), και η γυναίκα που ήταν στο πλευρό του την ώρα του θανάτου του (ζήτησε να μην κατονομαστεί) ενίσχυσαν τις αμφιβολίες, η μία διαψεύδοντας ότι ο Μπολάνιο έπαιρνε ηρωίνη και η άλλη παρατηρώντας πως «αν ήταν ζωντανός, θα ήταν ο πρώτος που θα γελούσε εξομολογούμενος την αλήθεια». Οι βιογράφοι του θα αντιμετωπίσουν πράγματι πολλές δυσκολίες…