[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η ζωή με δανεικά

Πού βαδίζουμε; Η κυβέρνηση αγοράζει πολιτικό χρόνο με όλο και μεγαλύτερο επιτόκιο. Με το ένα χέρι μοιράζει τα δανεικά και με το άλλο σχεδιάζει το νέο πρόγραμμα «σταθερότητας και ανάπτυξης». Από τη μια μεριά παραδίδεται στο έλεος της διεθνούς τοκογλυφίας και από την άλλη υπόσχεται για πολλοστή φορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση την εξυγίανση των δομών της οικονομίας. Ο πολιτικός χρόνος αγοράζεται στις Βρυξέλλες, αλλά το τίμημα για την παραμονή του κ. Καραμανλή στην εξουσία θα καταβληθεί στους απανταχού της γης αεριτζήδες. Ποιος θα πληρώσει; Στη χειρότερη περίπτωση, εμείς οι ίδιοι. Στην καλύτερη περίπτωση για μας, θα πληρώσουν τα παιδιά μας. Θα τους παραδώσουμε μια υποθηκευμένη χώρα. Όμως, τώρα που καταλάγιασε η υποκριτική συζήτηση για τα δίκαια της νέας γενιάς, και αφού παραδεχθήκαμε πρόθυμα ότι της στερήσαμε το μέλλον της, μπορούμε να επιδοθούμε απερίσπαστοι στο αγαπημένο μας εθνικό σπορ: carpe diem. Ας βγάλουμε τον μήνα, ας βγάλουμε τον χρόνο, κι έχει ο Θεός. Η διεθνής κρίση μάς δίνει το καλύτερο άλλοθι. Δεν τολμήσαμε διαρθρωτικές αλλαγές. Διατηρήσαμε έναν υπερτροφικό και αντιπαραγωγικό δημόσιο τομέα και μιαν ατροφική και εξαρτημένη αγορά. Την ώρα που οι αναπτυγμένες χώρες προσπαθούν να επινοήσουν ξανά τον κεϊνσιανισμό, αρκετοί στην Ελλάδα σκέφτονται ότι καλά κάναμε. Και ότι κάθε δομική αλλαγή θα σήμαινε παράδοση στα σαγόνια του «νεοφιλελευθερισμού» που ευτυχώς πρόλαβε να ξεδοντιαστεί πριν χτυπήσει την πόρτα μας. Αλλά, και πάλι, οι ελάχιστες, αποσπασματικές και προσχηματικές «μεταρρυθμίσεις» που επιχείρησε η κυβέρνηση (ενώ στην πραγματικότητα ενίσχυε το μοντέλο του πελατειακού κράτους) υποδεικνύονται ως ένοχες για τα σημερινά και τα επερχόμενα δεινά. Έτσι, η κρίση μάς πλήττει και μας δικαιώνει ταυτόχρονα. Μάλλον, είμαστε βαθιά νυχτωμένοι στις αντιφάσεις μας.

Το πρόβλημά μας, το σημερινό και το χθεσινό, δεν είναι κυρίως το έλλειμμα και το δημόσιο χρέος. Το πρόβλημά μας έγκειται στον εκρηκτικό συνδυασμό ελλείμματος και χρέους με το αρνητικό ισοζύγιο των τρεχουσών συναλλαγών. Ο συνδυασμός αυτός ξεχωρίζει την Ελλάδα από τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης που έχουν είτε υψηλό δημόσιο χρέος, είτε μεγάλα ελλείμματα. Είναι η ελληνική «κρίση μέσα στην κρίση». Με λίγα λόγια, το βασικό πρόβλημά μας είναι το αναπτυξιακό έλλειμμα, οι στρεβλές και ισχνές παραγωγικές μας δομές.

Η χώρα έχασε την ιστορική ευκαιρία να ανατάξει τον παραγωγικό της ιστό, μετά την είσοδο στη ζώνη του ευρώ και μετά το τέλος των συλλογικών παραισθήσεων που γέννησαν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004. Πρόκειται για την ιστορική αποτυχία της διακυβέρνησης του Κώστα Καραμανλή. Στην πολιτικά πρόσφορη διετία 2005-2006 έπρεπε να ειπωθούν αλήθειες για το Ασφαλιστικό, να δημιουργηθεί το θεσμικό πλέγμα για την ανταγωνιστική επιχειρηματικότητα, να μεταρρυθμιστεί η αγορά εργασίας ώστε να πάψει να παράγει ανεργία, να γίνουν τομές στο εκπαιδευτικό σύστημα, να περισταλεί η διόγκωση και σπατάλη του δημόσιου τομέα, να εξορθολογιστεί και, επιτέλους, να εφαρμοστεί το φορολογικό σύστημα.

Ίσως δεν θα μπορούσαν να γίνουν όλα μαζί. Όμως, πουθενά δεν έγινε καν το πρώτο βήμα. Οι παθογένειες οξύνθηκαν, με την κυβέρνηση να παριστάνει ότι κυβερνά και την αντιπολίτευση να παριστάνει ότι αντιπολιτεύεται. Η οδυνηρή αλήθεια είναι ότι το πολιτικό μας σύστημα τρέφεται από το καταστροφικό οικονομικό μοντέλο μέσω του οποίου επικυριαρχεί στην κοινωνία. Ακόμα και σήμερα, κυβέρνηση και αντιπολίτευση συναγωνίζονται σε εξαγγελίες παροχών προς τις ομάδες πίεσης. Και ενώ ευαγγελίζονται την κοινωνική συνοχή, ανατροφοδοτούν τον κοινωνικό κατακερματισμό.

Με αυτούς τους όρους, η κοινωνία, φοβική και αγκυλωμένη στην αδράνεια, νοούμενη ως εκλογικό σώμα έχει μεταβληθεί σε κινούμενη άμμο. Κανείς δεν μπορεί να προδικάσει ούτε τον χρόνο ούτε το αποτέλεσμα των εκλογών. Ταυτόχρονα, όμως, δίνεται μια ιστορική ευκαιρία στο ΠΑΣΟΚ, τον μόνο δυνητικό φορέα πολιτικής εξόδου από την κρίση. Οπωσδήποτε, είναι υπερβολικό να ζητεί κάποιος από τους πολιτικούς να κρατήσουν τον καθρέφτη για να δει μέσα του η κοινωνία το «ενδότερο μέρος του εαυτού της», κατά τη σαιξπηρική έκφραση. Αλλά μπορεί να περιμένει από τον Γιώργο Παπανδρέου να κρατήσει απέναντί της έναν καθρέφτη λιγότερο παραμορφωτικό. Ώστε αύριο να νομιμοποιείται να ηγηθεί, αντί να έπεται. Και η κοινωνία να πάψει να αναζητεί χωρίς ελπίδα τον επόμενο ηγέτη.

ΑΕΡΙΤΖΗΔΕΣ

Ο πολιτικός χρόνος αγοράζεται στις Βρυξέλλες, αλλά το τίμημα για την παραμονή του κ. Καραμανλή στην εξουσία θα καταβληθεί στους απανταχού της γης αεριτζήδες