Τα συμπτώματα για καρκίνο στον οισοφάγο

«Πριν από μισό αιώνα, η γιαγιά μου πέθανε από καρκίνο του οισοφάγου», γράφει η ιατρική συντάκτρια Τζέιν Μπρόντι στην εφημερίδα «Νιου Γιορ Τάιμς». «Επί δεκαετίες πριν από τον θάνατό της, ένα μπουκάλι γάλα Μαγνησίας της κρατούσε καθημερινή παρέα για να καταπραΰνει τις καούρες της, που σήμερα αποκαλούνται γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση. Πολλά χρόνια όμως πέρασαν έως ότου τεκμηριωθεί μια σχέση μεταξύ του χρόνιου ερεθισμού του οισοφάγου από τα οξέα του στόμαχου και του σοβαρού καρκίνου του οργάνου».

Ο ρόλος της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης στον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του οισοφάγου και δυσάρεστων καταστάσεων, όπως ο χρόνιος βήχας και η βραχνάδα της φωνής, είναι πλέον καλά τεκμηριωμένος και έχουν βρεθεί αρκετά φάρμακα τα οποία ελέγχουν πολύ καλύτερα από το γάλα Μαγνησίας την παλινδρόμηση των οξέων του στομάχου.

Ο καρκίνος που οφείλεται στη χρόνια παλινδρόμηση έπεται μιας καλοήθους κατάστασης που λέγεται οισοφάγος Βarrett. Πρόκειται για μια κυτταρική δυσμορφία του εσωτερικού τοιχώματος του οισοφάγου, το οποίο έχει γίνει προκαρκινικό.

Εάν δεν γίνει θεραπεία, ο ένας στους δέκα πάσχοντες από οισοφάγο Βarrett θα αναπτύξει τελικά καρκίνο του οισοφάγου, ο οποίος αποτελεί έναν από τους ταχύτερα αυξανόμενους καρκίνους. Υπολογίζεται ότι στις ΗΠΑ, τα ετήσια κρούσματά του αυξήθηκαν κατά 300 έως 500% τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες.

Εάν διαγνωστεί εγκαίρως, δηλαδή πολύ πριν προκαλέσει προβλήματα κατάποσης στους ασθενείς, ο καρκίνος του οισοφάγου είναι συνήθως ιάσιμος. Η ίαση, πάντως, είναι πλέον σίγουρη όταν το πρόβλημα εντοπίζεται και αντιμετωπίζεται πριν ή στη διάρκεια ενός έστω και προχωρημένου προκαρκινικού σταδίου. Ωστόσο, στο 90% των περιπτώσεων, ο καρκίνος διαγιγνώσκεται πολύ αργά και η εξέλιξη δεν είναι η επιθυμητή.

Ανιχνεύοντας το πρόβλημα

Δυστυχώς ο οισοφάγος, σε αντίθεση με άλλα ευπρόσιτα όργανα όπως ο μαστός και το δέρμα, δεν μπορεί να ελεγχθεί πολύ εύκολα.

Στην κλασική εξέταση, τη διαστοματική οισοφαγοσκόπηση που συνήθως γίνεται στο νοσοκομείο, χορηγείται στον ασθενή νάρκωση και εισάγεται ένας σωλήνας από το στόμα του για να ελεγχθεί ο οισοφάγος. Στους ασθενείς με γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση, οι οποίοι ήδη έχουν οισοφάγο Βarrett, συνιστάται ετήσια διαστοματική οισοφαγοσκόπηση ώστε να ελέγχεται η υγεία των οισοφαγικών κυττάρων.

Εάν μια βιοψία δείξει έναν επαπειλούμενο ή υπάρχοντα καρκίνο, η συνήθης θεραπεία είναι μια αρκετά δύσκολη εγχείρηση κατά την οποία αφαιρείται τμήμα ή ολόκληρος ο οισοφάγος καθώς και το ανώτερο τμήμα του στομάχου. Στη συνέχεια, ενώνονται μεταξύ τους τα εναπομείναντα τμήματα του ανώτερου πεπτικού συστήματος.

Μια άλλη τεχνική είναι η χρήση φωτοθεραπείας για να καταστραφεί το εσωτερικό τοίχωμα του οισοφάγου, που όμως μπορεί να έχει ως επακόλουθο δημιουργία ουλών και συμφύσεων που δυσχεραίνουν την κατάποση.

Νέες μέθοδοι θεραπείας

Εκτός από τις παραπάνω, υπάρχουν και νεώτερες μέθοδοι τόσο για την ανίχνευση όσο και για τη θεραπεία των προβλημάτων στον οισοφάγο. Μία από αυτές είναι η διαρρινική οισοφαγοσκόπηση, η οποία δεν απαιτεί νάρκωση και γίνεται με την εισαγωγή στο ένα ρουθούνι ενός σωλήνα, λεπτού σαν καλώδιο, ο οποίος φέρει κάμερα.

Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται ευρέως εδώ και αρκετά χρόνια. «Οι ασθενείς εξετάζονται ξύπνιοι, σε καθιστή θέση», εξηγεί ο δρ Τζόναθαν Ε. Αβίβ, ιατρικός διευθυντής του Κέντρου Φωνής & Κατάποσης στο Πρεσβυτεριανό Νοσοκομείο του Πανεπιστημίου Κολούμπια, στη Νέα Υόρκη. «Ένα εξαιρετικά λεπτό, εύκαμπτο ενδοσκόπιο που έχει πάχος όσο και το κορδόνι του παπουτσιού, τοποθετείται από τη μύτη, στην οποία έχει γίνει τοπική αναισθησία, και οδηγείται έως τον οισοφάγο, δίχως να προκαλεί τα δυσάρεστα αντανακλαστικά που ενεργοποιούνται όταν το ενδοσκόπιο εισάγεται από το στόμα».

Ακόμα πιο νέα από τη διαρρινική οισοφαγοσκόπηση είναι μια τεχνική που μπορεί να διαγνώσει αλλά και να θεραπεύσει τα μη φυσιολογικά κύτταρα χρησιμοποιώντας ενέργεια ραδιοσυχνότητας (ή ραδιοκύματα).

Η θεραπεία γίνεται με μια συσκευή, η οποία τοποθετείται στην άκρη ενός ενδοσκοπίου και φέρει ένα μπαλονάκι που φουσκώνει για να διαστείλει τον οισοφάγο. Η συσκευή, που έχει εγκριθεί από την Υπηρεσία Τροφίμων & Φαρμάκων (FDΑ) των ΗΠΑ, ολοκληρώνεται με μια γεννήτρια που εκπέμπει ραδιοκύματα, τα οποία καίνε τα μη φυσιολογικά κύτταρα του οισοφάγου και αργότερα στην ανάρρωση αντικαθίστανται από νέα, υγιή.

Σωτήρια η έγκαιρη αντιμετώπιση

Σε μια έκθεση που δημοσιεύθηκε πέρυσι στην επιθεώρηση «Gastrointestinal Εndoscopy», η τεχνική με τα ραδιοκύματα κατέστρεψε τις κυτταρικές δυσμορφίες στο 98% των 70 ασθενών με οισοφάγο Βarrett που υποβλήθηκαν σε αυτήν σε οκτώ διαφορετικά ιατρικά κέντρα των ΗΠΑ. Η βελτίωση των ασθενών διήρκεσε έως το τέλος της μελέτης (έως δυόμισι χρόνια).

Σε μια άλλη μελέτη της ίδιας πολυκεντρικής ομάδας, η μέθοδος δοκιμάστηκε σε 142 ασθενείς με προχωρημένη δυσπλασία. Η προκαρκινική αλλοίωση εξαλείφθηκε στο 90% των ασθενών, ενώ στον έναν χρόνο το 54% των ασθενών εξακολουθούσαν να μην έχουν κυτταρική δυσπλασία.

Το ερώτημα είναι τώρα ποιοι ασθενείς πρέπει να υποβάλλονται σε αυτή τη μέθοδο, δεδομένου ότι η πλειονότητα των πασχόντων από οισοφάγο Βarrett ουδέποτε αναπτύσσουν καρκίνο.

«Το πρόβλημα είναι ότι δεν μπορούμε να προβλέψουμε σε ποιους ασθενείς θα εξελιχθεί ο οισοφάγος Βarrett σε καρκίνο, ο οποίος είναι μία σοβαρή κακοήθεια που εξελίσσεται γρήγορα», απαντά ο δρ Τζον Ε. Κάρολ, γαστρεντερολόγος και επίκουρος καθηγητής Ιατρικής στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Τζόρτζταουν. «Γι΄ αυτό πιστεύω ότι η μέθοδος θα αποτελέσει θεραπευτική επιλογή για τους περισσότερους ασθενείς με Βarrett».