[ Δρόμοι ] Οι μέρες…

Οι μέρες…
… αυτές δεν είναι γιορτινές, αλλά πένθιμες για τους νεοσυντηρητικούς της οικουμένης. Ο άρχοντας της σκέψης τους, ο Σάμιουελ Χάντινγκτον, δεν υπάρχει πια, κατέθεσε οριστικά τα όπλα. Την ώρα όμως που ο συγγραφέας της «Σύγκρουσης των πολιτισμών» πηγαίνει σε άλλους τόπους για να συναντήσει κι άλλους τέτοιους θεωρητικούς της συμφοράς, οι οπαδοί του έχουν βαλθεί να αποδείξουν πως οι απλοϊκές θεωρίες του είναι αληθινές. Όσα γίνονται σήμερα στην Παλαιστίνη, με εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες τραυματίες, θα μπορούσαν να θεωρηθούν ένας φόρος τιμής σε αυτόν τον υπάλληλο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο έργο του.

Το βιβλίο…
… του Χάντινγκτον, το 1993, τράβηξε την προσοχή επειδή προσέφερε στους Αμερικανούς ένα χρήσιμο αναλυτικό εργαλείο για τη νέα φάση στην οποία έμπαινε ο κόσμος μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Προσωποποιούσε κι έβαζε απλοϊκά αντιμέτωπους τη Δύση με το Ισλάμ. Χώριζε τον κόσμο σε επτά ζώνες (ανώτερου και κατώτερου) πολιτισμού, που τις καταδίκαζε να πολεμούν αιωνίως μεταξύ τους. Γιατί είχε καταλάβει από νωρίς ο αθεόφοβος, πως, με τις ιστορικές αλλαγές που συντελούνταν τότε, ο κόσμος πήγαινε από το κακό στο χειρότερο. Κάθε εποχή έχει τους θεωρητικούς που της αξίζουν… Και που σπεύδουν να τους επιβεβαιώσουν περιοδικά όπως το «Εκόνομιστ»: «Δισεκατομμύρια μουσουλμάνοι είναι πεπεισμένοι για την υπεροχή του πολιτισμού τους και έχουν έμμονη ιδέα με την κατωτερότητα της ισχύος τους». Το κακό…
… όμως είναι πως οι φανατισμοί δεν έλειψαν ποτέ από κανέναν πολιτισμό. Ο Τζόζεφ Κόνραντ, τον 19ο αιώνα, είχε δει καλύτερα από όλους πως οι διαφορές ανάμεσα στο πολιτισμένο Λονδίνο και την «καρδιά του σκότους» γρήγορα κατέρρεαν όποτε επικρατούσαν ακραίες συνθήκες και πως ο υψιπετής ευρωπαϊκός πολιτισμός δεν αργούσε να γκρεμιστεί στη βαρβαρότητα, όποτε το επέτρεπαν αυτές οι συνθήκες. Στον «Μυστικό πράκτορα» (1907) έγραφε για το πόσο λίγο απέχει ένας που είναι τρομοκράτης από έναν που υποκύπτει σε εύκολες γενικεύσεις. Στα ίδια νερά κολυμπούμε όλοι, Δυτικοί και μουσουλμάνοι. Και μια και αυτά τα νερά αποτελούν ένα μέρος του μεγάλου ωκεανού της Ιστορίας, είναι ανώφελο να πασχίζουμε κάθε τόσο να τα ξεχωρίσουμε. Οι αφαιρέσεις και οι γενικεύσεις, όπως εκείνες που επινόησε ο Χάντινγκτον, μπορεί να δίνουν πρόσκαιρη ικανοποίηση σε κάποια ταπεινά ένστικτα. Μα είναι βέβαιο πως θολώνουν τα νερά. Στο χέρι μας είναι αν θέλουμε να επιπλεύσουμε ή να πνιγούμε σε αυτά. Την ώρα…
… που οι οραματιστές του Χάντινγκτον πνίγουν για μια ακόμη φορά στο αίμα την Παλαιστίνη, δεν μπορούμε να αποφύγουμε μια ζοφερή σκέψη: ναι, ίσως αυτή τη φορά, σε αυτή την περιοχή, να καταφέρουν να δώσουν σάρκα και οστά σε εκείνο που είχε οραματιστεί ο εμπνευστής τους. Άλλωστε πάντα είχαμε εμπιστοσύνη σε αυτή τη μοναδική ικανότητα των μεγάλων ηγετών αυτού του κόσμου, από τον Μπους μέχρι τον Μπιν Λάντεν: ήξεραν πάντα να σηκώνουν ψηλά τη σημαία του κατασκευασμένου και τηλεχειριζόμενου μίσους.