Γνώμη Ακούει κανείς;

Δύο εβδομάδες τώρα, ο ρυθμός του κόσμου έχει αλλάξει. Στους δρόμους, στα σχολεία- και εντός μας. Δεν είναι εύκολο να καταλάβουμε, είναι ακόμη πιο δύσκολο να εξηγήσουμε. Μα είναι εντελώς αδύνατο να κάνουμε πως δεν βλέπουμε, πως δεν νιώθουμε ότι το τζίνι που βγήκε απροσδόκητα από το μπουκάλι, πριν από 15 ημέρες, δεν θα επιστρέψει στη φωλιά του χωρίς ν΄ αφήσει τα σημάδια του στον κόσμο μας.

Την αγωνία μας να καταλάβουμε, βλέπουμε να τη συμμερίζονται τα μέσα ενημέρωσης και οι αναλυτές τους σε όλη την Ευρώπη. Την ανάγκη να αντιδράσουμε κάπως στα τόσα καθημερινά σήματα SΟS, βλέπουμε να την έχει αντιληφθεί ακόμη και στα μακρινά Ηλύσια Πεδία ο πρόεδρος Σαρκοζί, ο οποίος ανέστειλε για έναν χρόνο την εκπαιδευτική του μεταρρύθμιση, φοβούμενος ότι οι Γάλλοι μαθητές ήταν έτοιμοι να ακολουθήσουν τον ελληνικό δρόμο. Γι΄ αυτό και μας φαίνεται τόσο εκκωφαντική η σιωπή του εγχώριου πολιτικού οικοσυστήματος, που επιμένει να κοιτά γύρω του με βλέμμα απλανές, αδιάφορο, σαν να μην καταλαβαίνει, σαν να μην έχει τίποτε να πει και τίποτε να κάνει. Σύμφωνοι- η αιφνίδια μετονομασία των βατοπεδινών από «υπόθεση» σε «σκάνδαλο» και το απροσδόκητο (αλλά άνευ περαιτέρω συνεπειών) πρωθυπουργικό mea culpa, θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια αντίδραση στα συνθήματα για τον Εφραίμ, που συνοδεύουν τις μαθητικές διαδηλώσεις. Αλλά, προφανώς, ούτε για να επουλωθεί η πληγή ενός τόσο καθολικά εξευτελιστικού για την ελληνική Πολιτεία σκανδάλου, ούτε, πολύ περισσότερο, για να υπάρξει καταλαγή της οργής των μαθητών που διαδηλώνουν, αρκεί αυτή η καθυστερημένη συγγνώμη. Και, ως μοναδική πολιτική αντίδραση στον γενικό αναβρασμό δείχνει απελπιστικά χλωμή και λίγη.

Θα μπορούσε κανείς να βρει λόγους που, συγκυριακά, εξηγούν τη γενική πολιτική αμηχανία.

Η κυβέρνηση βιώνει συνθήκες εσωτερικής κατάρρευσης. Έντρομη, δίχως πολιτικό σφυγμό, περιμένει προσευχόμενη το θαύμα του

Η ανάταξη μιας τόσο καθολικής βλάβης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Αλλά θα περίμενε κανείς ένα κάποιο σημάδι, μια πρώτη αντίδραση που να λέει: Είμαστε ακόμη ζωντανοί, δεν χάσαμε την αίσθηση της ακοής και της όρασης, σας βλέπουμε, σας ακούμε. Καταλαβαίνουμε…

πνεύματος των Χριστουγέννων, που θα έρθει να κλείσει τους διαδηλωτές και πάλι σπίτι. Το ΠΑΣΟΚ, που θα μπορούσε, διστάζει να κινηθεί προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, φοβούμενο μήπως αλλάξει γεωγραφικό στίγμα, τώρα που ο νόμος του Νεύτωνα φαίνεται να ρίχνει την εξουσία στην ποδιά του. Το ΚΚΕ είναι, αταβιστικά, καχύποπτο και εχθρικό απέναντι σε κάθε αυθόρμητο, μη καθοδηγούμενο πολιτικά, κοινωνικό συμβάν. Και ο ΣΥΡΙΖΑ επιχειρεί μεν- αναλαμβάνοντας και το αντίστοιχο πολιτικό κόστος- να κρατήσει επαφή με ό,τι συμβαίνει στους δρόμους και τις σχολικές αυλές, να ακούσει τον αχό που σηκώνεται, αλλά όταν έρχεται η ώρα να μιλήσει βρίσκεται κι αυτός ανήμπορος να πει κάτι που να μην ακούγεται πολυκαιρισμένο και να βρίσκεται σε αντιστοιχία με το εν εξελίξει κοινωνικό δράμα.

Αλλά αν αυτή η γενική αμηχανία εξηγείται συγκυριακά, δεν δικαιολογείται πολιτικά. Γιατί ό,τι βλέπουμε να συμβαίνει γύρω μας αυτές τις ημέρες είχε προαναγγελθεί.

Είχε προαναγγελθεί, πρώτον, η βαθιά κρίση στη Μέση Εκπαίδευση, η χρεοκοπία του ελληνικού δημόσιου σχολείου, η απαξίωσή του στη συνείδηση διδασκόντων και διδασκομένων και η οργισμένη απελπισία που βράζει μέσα στους τοίχους των σχολείων. Είχε καταγραφεί- κι όχι μόνο σε δημοσκοπήσεις- η αγωνία, ο τρόμος της πτώσης, που προκαλούν οι προάγγελοι της οικονομικής κρίσης. Και είχε, προπάντων, με βροντερό τρόπο αναγγελθεί η απαξίωση, ιδίως στη συνείδηση των νεώτερων, όλων των θεσμών που συνέχουν τον κοινό μας βίο και τον νοηματοδοτούν, η απομείωση του κύρους όλων των φορέων εξουσίας, πραγματικής και συμβολικής, η εμπεδωμένη πεποίθηση πως οι κανόνες που συγκροτούν τη νομιμότητα και που «νομιμοποιούν» την ύπαρξη κράτους και την εθελοντική μας υποταγή στην εξουσία του, έχουν στην πράξη ακυρωθεί, έχουν υποκατασταθεί από την αυθαιρεσία, την πατρωνία και τη διαφθορά. Μπορεί αυτή η πεποίθηση να είναι υπερβολική, αλλά αυτό δεν την κάνει λιγότερο πραγματική και παραγωγό πρακτικών αποτελεσμάτων. Το βλέπουμε δύο εβδομάδες τώρα.

Δεν είναι εύκολο έργο, αυτό που αντιστοιχεί στον κόσμο των πολιτικών. Η ανάταξη μιας τόσο καθολικής βλάβης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Αλλά θα περίμενε κανείς ένα κάποιο σημάδι, μια πρώτη αντίδραση που να λέει: Είμαστε ακόμη ζωντανοί, δεν χάσαμε την αίσθηση της ακοής και της όρασης, σας βλέπουμε, σας ακούμε. Καταλαβαίνουμε…