[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Κρίση και πολιτιστικό παράδοξο

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΑΡΑΔΟΞΟ και εντελώς ακατανόητο: πώς είναι δυνατό μια χώρα όπως η Ελλάδα, που τα τελευταία 50 χρόνια και παρά τα προβλήματα, πολιτικές αναταραχές, εξωτερικές πιέσεις κ.λπ. πραγματοποίησε τόσο σημαντικά βήματα ανάπτυξης (έχει καταστεί η πιο ανεπτυγμένη χώρα της περιοχής24η στον δείκτη παγκόσμιας ανάπτυξης), είναι μέλος της οικογένειας των πιο προηγμένων χωρών της υφηλίου (Ευρωπαϊκή Ένωση), να ζει και να αναπαράγει διαρκώς και σταθερά την κουλτούρα του πτωχοπροδρομισμού, της παρακμής, του αδιεξόδου, της κρίσης;

Πώς είναι δυνατόν υποτίθεται άνθρωποι διανοούμενοι (πολιτικοί, καλλιτεχνικοί και τηλεοπτικοί αστέρες, δημοσιογράφοι, πανεπιστημιακοί δάσκαλοι) να αναμεταδίδουν συνεχώς το στερεότυπο μιας «αδικημένης Ελλάδας» σε παρακμή, να καλλιεργούν τον φόβο για το καινούργιο, την απέχθεια για το σύγχρονο και τους ανοιχτούς ορίζοντες, την ανασφάλεια. Και δεν το κάνουν τώρα που είμαστε όντως σε δεινή κρίση, το έκαναν πάντοτε, ακόμη και στην περίοδο του 2000-2004, «την καλύτερη στιγμή της Ελλάδας», όταν η χώρα ήταν και εμφανιζόταν στον διεθνή Τύπο ως «χώρα υπόδειγμα» ανάπτυξης, εκσυγχρονισμού, επιτυχιών (είσοδος στην ΟΝΕ, προεδρία Ε.Ε., Ολυμπιακοί Αγώνες, ευρώ, έργα υποδομής κ.λπ.). Πώς είναι δυνατόν στο τηλεοπτικό τοπίο να μπορεί πολύ σπάνια να ακουστεί μια σοβαρή φωνή ενώ κυριαρχούν γραφικοί, απίθανοι τύποι, οι οποίοι το μόνο που κάνουν είναι να ανακυκλώνουν κραυγάζοντας την παρακμιακή λογική, να προβάλλουν τις πλέον ακραίες μορφές του ελληνικού «εξαιρετισμού» (exceptionalism/ εθνικισμού, ανορθολογισμού, θρησκοληψίας, εσωστρέφειας, άρνησης νεωτερικότητας κ.λπ.); Πώς είναι δυνατόν η χώρα που έχει ορισμένους από τους υψηλότερους δείκτες καταναλωτικής ασυδοσίας σ΄ όλη την Ευρώπη (κινητά τηλέφωνα, πολυτελή αυτοκίνητα, lifestyle), η χώρα που διασκεδάζει περισσότερο από κάθε άλλη ίσως στην Ε.Ε., να νομίζει ότι ζει στην έσχατη φτώχεια ενώ ταυτόχρονα αγνοεί τους πραγματικά φτωχούς της; Πώς είναι δυνατόν δηλαδή «άλλο να είμαστε και άλλο να νομίζουμε ότι είμαστε»; Σήμερα είμαστε βεβαίως σε πολύπλευρη κρίση με τρομακτικά συσσωρευμένα προβλήματα θεσμικής οργάνωσης- αξιοπιστίαςπροοπτικών- κοινωνικής συνοχής. Αλλά, και ανεξάρτητα από τις τεράστιες ευθύνες της κυβερνώσας πολιτικής τάξης, μια κύρια γενεσιουργός αιτία των προβλημάτων βρίσκεται σ΄ αυτό το «πολιτιστικό παράδοξο» που διατρέχει τη χώρα εμποδίζοντας τον εκσυγχρονισμό και την αλλαγή.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.