Ένα επικίνδυνο «κοκτέιλ»…

Καθημερινά ολοένα και περισσότεροι ενήλικες και παιδιά αναπτύσσουν διαβήτη σε όλο τον κόσμο. Πρόσφατες εκθέσεις των Κέντρων Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ, στην Ατλάντα, δείχνουν ότι ένα στα τρία παιδιά που γεννιούνται σήμερα θα αναπτύξουν διαβήτη κάποια στιγμή στη ζωή τους – και πως όταν γίνει η διάγνωση, οι γυναίκες θα χάσουν έως 18 ποιοτικά χρόνια από τη ζωή τους και οι άντρες 22.

Οι στατιστικές αυτές είναι θλιβερές. Η απώλεια τόσων ετών καλής ποιότητας ζωής οφείλεται στις επιπλοκές του διαβήτη, οι οποίες δεν εκδηλώνονται μόνον όταν είναι αυξημένο το σάκχαρο αλλά όταν ταυτοχρόνως δεν ρυθμίζονται καλά τα επίπεδα αρτηριακής πιέσεως και χοληστερόλης – ένας συνδυασμός νοσημάτων που εκδηλώνεται στο 80% των διαβητικών και οδηγεί σε εμφράγματα, εγκεφαλικά, νεφρική ανεπάρκεια και τύφλωση.

Ο διαβήτης αυξάνει κατά έξι φορές τον κίνδυνο αναπτύξεως στεφανιαίας νόσου, τετραπλασιάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού και καθιστά πιθανότερη την ανάπτυξη της νόσου του Αλτσχάιμερ και υπέρτασης. Επιπλέον, κάθε χρόνο τυφλώνονται εξαιτίας του 24.000 άνθρωποι μόνο στις ΗΠΑ, ενώ άλλοι 28.000 χάνουν τη λειτουργία των νεφρών τους. Αποτελεί επίσης την κύρια αιτία ακρωτηριασμών στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες της Δύσης: το 2002, έγιναν περισσότεροι από 110.000 ακρωτηριασμοί κάτω άκρων στις ΗΠΑ, σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Μελέτης & Ποιότητας της Φροντίδας της Υγείας (AHRQ).

Μπορεί να ηχεί παράδοξο, αλλά η πρώτη θεραπεία για τον διαβήτη βρέθηκε το 1921, όταν διαπιστώθηκε ότι η ορμόνη ινσουλίνη ήταν σωτήρια θεραπεία γι’ αυτόν. Αυτή ήταν μια πραγματικά εκπληκτική ανακάλυψη, που έσωζε από βέβαιο θάνατο _ καθώς σε θάνατο ήταν ουσιαστικά καταδικασμένοι έως τότε όσοι διαγιγνώσκονταν με διαβήτη. Με την ινσουλίνη, οι ασθενείς μπορούσαν να ζουν πλέον περισσότερο αλλά, από μια ειρωνεία της τύχης, καθώς παρατάθηκε η ζωή έγιναν εμφανείς οι ύπουλες επιπλοκές του διαβήτη που σχετίζονται με τους αγγειακούς τραυματισμούς που αναπτύσσουν οι ασθενείς.

Κληρονομικότητα

Από το 1921 έως σήμερα έχει συντελεστεί τεράστια πρόοδος στη θεραπεία του διαβήτη. Διαθέτουμε πλέον χάπια καθώς και ενέσεις για να ελέγχουμε το σάκχαρο ενώ, όταν συνυπάρχουν υπέρταση και υπερχοληστερολαιμία, πολλά είναι αυτά που επίσης μπορούμε να κάνουμε. Το πού ακριβώς οφείλεται η συνύπαρξη των τριών ασθενειών δεν είναι ακριβώς γνωστό. Πιθανόν να οφείλεται στην κληρονομικότητα: οι ασθενείς μάλλον κληρονομούν κάποιο σετ γονιδίων, τα οποία αυξάνουν σάκχαρο, χοληστερόλη και πίεση μαζί και ασκούν συνδυασμένη δράση.

Όπως και να ‘χει, γνωρίζουμε πλέον ότι ελαττώνοντας τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα σε μέση τιμή κάτω από 130 mg/dl (ή την γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη, την HbA1c, κάτω από 7%) μειώνουμε τη συχνότητα των βλαβών στα μάτια, στους νεφρούς και στα νεύρα. Ελαττώνοντας ταυτοχρόνως τα επίπεδα «κακής» (LDL) χοληστερόλης κάτω από 100 mg/dl, μειώνουμε και τον κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου και εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ διατηρώντας χαμηλή και την αρτηριακή πίεση προστατεύουμε τους νεφρούς και μειώνουμε περαιτέρω τον κίνδυνο εγκεφαλικού.

Παρά αυτήν τη γνώση, όμως, είναι πάρα πολύ δύσκολο να επιτύχει ένας ασθενής αυτές τις τιμές-στόχους, όπως τις αποκαλούμε. Πρόσφατες αναλύσεις από μία αμερικανική μελέτη, η οποία καλείται NHANES (Εθνική Μελέτη Αξιολόγησης της Υγείας & της Διατροφής) έδειξαν πως ποσοστό μικρότερο του 7,5% των πασχόντων από διαβήτη κατόρθωναν να ρυθμίζουν επαρκώς και τους τρεις παράγοντες που υπονομεύουν την υγεία τους, δηλαδή το σάκχαρο, την πίεση και τη χοληστερόλη τους.

Για να μπορέσουμε όμως να περιορίσουμε την επιδημία του διαβήτη και τις επιπλοκές της, δεν πρέπει μόνον να συμμορφωνόμαστε στην ιατρική αγωγή και να φτάνουμε στους προαναφερθέντες στόχους των εργαστηριακών εξετάσεων, αλλά να κάνουμε τις κατάλληλες τροποποιήσεις στην καθημερινή μας ζωή. Η απώλεια των περιττών κιλών, μέσω της μείωσης των καθημερινών θερμίδων και την αύξηση της καθημερινής φυσικής δραστηριότητας, πραγματικά μπορεί να μειώσει τον ρυθμό εξάπλωσης του διαβήτη τόσο στα παιδιά όσο και στους ενηλίκους – και να οδηγήσει τελικά σε ένα πιο υγιές μέλλον.

Τιμές-στόχοι για διαβητικούς

* Γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) = κάτω από 7%

* Αρτηριακή πίεση = κάτω από 130/80 mmHg

* Ολική χοληστερόλη = κάτω από 200 mg/dl

* «Κακή» (LDL) χοληστερόλη = κάτω από 100 mg/dl

Πόσοι διαβητικοί ρυθμίζουν καλά σάκχαρο, πίεση και χοληστερίνη

Η αμερικανική μελέτη NHANES (Εθνική Μελέτη Αξιολόγησης της Υγείας & της Διατροφής) διεξήχθη σε δύο στάδια και έδειξε πως ελάχιστοι είναι οι πάσχοντες από διαβήτη που κατορθώνουν να ελέγξουν σωστά τα επίπεδα σακχάρου και ολικής χοληστερόλης στο αίμα τους και ταυτοχρόνως την αρτηριακή τους πίεση.