Ασθενείς οι ηρωινομανείς και όχι εγκληματίες

Στα μέσα της δεκαετίας του 1980, η Πλατεία Ρlatzspitz της Ζυρίχης και ο χώρος μπροστά στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, στη Βέρνη, γίνονταν με το που έπεφτε το σκοτάδι απαγορευμένες ζώνες για τους απλούς πολίτες: πλήθη τοξικομανών πουλούσαν, αγόραζαν και έκαναν ενέσεις ηρωίνης σε κοινή θέα. Τέτοιες σκηνές σήμερα δεν υφίστανται στην Ελβετία.

Πριν από περίπου 14 χρόνια, η χώρα αποφάσισε να αντιμετωπίσει τους ηρωινομανείς ως ασθενείς, αντί ως εγκληματίες. Άρχισε λοιπόν σε πειραματικό στάδιο ένα πρόγραμμα συνταγογράφησης της ηρωίνης για τους ασθενείς εκείνους στους οποίους άλλες θεραπείες, όπως η υποκατάσταση με μεθαδόνη, είχαν επανειλημμένως αποτύχει. Το πρόγραμμα απέδειξε την αξία του και έπεισε το 66% των 2,26 εκατομμυρίων Ελβετών που ψήφισαν την Κυριακή στο σχετικό δημοψήφισμα, πως πρέπει να θεσπιστεί ως νόμος.

Στην πραγματικότητα το Κοινοβούλιο το είχε ήδη εντάξει στη νομοθεσία για τα ναρκωτικά από τον Μάρτιο, το δεξιό Λαϊκό Κόμμα ωστόσο αμφισβήτησε την απόφαση και επέβαλε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος. Δεν είναι το μόνο που ασκεί κριτική. Επιφυλακτικός απέναντι στη συνταγογράφηση της ηρωίνης εμφανίζεται και ο ΟΗΕ, καθώς και οι ΗΠΑ. Τα στοιχεία ωστόσο από τα 23 «κέντρα ηρωίνης» που λειτουργούν σε ολόκληρη τη χώρα, τα δύο από αυτά σε φυλακές, είναι θεαματικά: μεταξύ των ετών 1991 και 2007, ο αριθμός των νεκρών από υπερβολική δόση μειώθηκε από 400 σε 152, οι μολύνσεις από τον ιό του ΑΙDS κατά 60%, η εγκληματικότητα το ίδιο. Επτά ημέρες την εβδομάδα και τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα, 1.300 ηρωινομανείς παρουσιάζονται σήμερα σε ένα από αυτά τα κέντρα και κάνουν ελεγχόμενη χρήση ηρωίνης.

Ο βασικός στόχος
«Αυτό μπορεί να σοκάρει», λέει στη «Le Μonde» ο Ζακ ντε Αλέρ, πρόεδρος του Ελβετικού Ιατρικού Συλλόγου, «αλλά βασικός στόχος είναι να βοηθήσουμε τους πλέον εξαρτημένους ηρωινομανείς να νιώσουν καλά. Αρκετά καλά για να αρχίσουν να σκέπτονται το ενδεχόμενο της κοινωνικής επανένταξής τους και, τελικά, της απεξάρτησης». Τα στοιχεία δείχνουν ότι έπειτα από δύο με τρία χρόνια στο πρόγραμμα, ένας στους τρεις ασθενείς αρχίζει πρόγραμμα απεξάρτησης και ένας ακόμη προχωρεί σε θεραπεία με μεθαδόνη. Πρόληψη, θεραπεία, περιορισμός των κινδύνων για τους χρήστες και σκληρά μέτρα καταστολής του ναρκεμπορίου: το ελβετικό μοντέλο έχει πολλά να διδάξει.

Εντύπωση πάντως προκαλεί το γεγονός ότι στο ίδιο δημοψήφισμα της Κυριακής, ποσοστό 63,2% των Ελβετών είπε «όχι» στην αποποινικοποίηση της κάνναβης, παρ΄ ότι η χώρα έχει τα υψηλότερα επίπεδα χρήσης στην Ευρώπη- υπολογίζεται ότι οι χρήστες ξεπερνούν τις 600.000. Κατά όμως τάχθηκε σε αυτήν την περίπτωση και η κυβέρνηση, που δεν θέλει στην Ελβετία «τουρίστες της κάνναβης», α λα Άμστερνταμ. Ίσως να ευθύνεται η περίφημη εμμονή της χώρας στην «ουδετερότητα»…


Στα βήματα των πρωτοπόρων

● ΣΤΗΝ ΟΛΛΑΝΔΙΑ, περίπου 600 εξαρτημένοι κάνουν σήμερα ελεγχόμενη χρήση ηρωίνης σε μία από τις 15 μονάδες θεραπείας ● ΣΤΗ ΔΑΝΙΑ, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον Φεβρουάριο διετές δοκιμαστικό πρόγραμμα συνταγογράφησης της ηρωίνης, με τη συμμετοχή 500 εξαρτημένων ● ΔΟΚΙΜΕΣ έχουν γίνει και στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ισπανία ● ΣΤΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ, εξουσιοδοτημένοι γιατροί συνταγογραφούν ηρωίνη (σε μικρό αριθμό μακροχρόνιων χρηστών) εδώ και οκτώ δεκαετίες ● ΣΤΟΝ ΚΑΝΑΔΑ, ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο τριετές πιλοτικό πρόγραμμα με 251 εξαρτημένους. Τα στοιχεία δείχνουν πως η υγεία των ασθενών βελτιώθηκε και το ποσοστό της εγκληματικότητας έπεσε κατακόρυφα