Φαινόμενα

«Τηλεμετρήσεις: Ποιον αφορούν»;
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Σαν σκορ σε ποδοσφαιρικό ματς παρουσιάζονται οι μετρήσεις τηλεθέασης, οι οποίες ουδεμία σημασία και χρησιμότητα έχουν για τον τηλεθεατή
Κάθε εβδομάδα προσκλητήριο. Πόσοι είμαστε οι Πολυκατοικιόπληκτοι, ΓλυκουΛακόπληκτοι, Τσαντιρόπληκτοι και πόσοι οι απέναντι, που βλέπουν τις άλλες εκπομπές;

Κάπως έτσι έχει εξελιχθεί η υπόθεση της τηλεθέασης. Ή μάλλον κάπως έτσι παρουσιάζεται από τηλεοπτικές εκπομπές που προσδίδουν στα νούμερα- κατ΄ εξοχήν εργαλεία της αγοράς και δη των διαφημιστών- μια δική τους κουτσομπολίστικη, ποδοσφαιρίζουσα διάσταση. Για να δούμε ποιος νίκησε αυτή την εβδομάδα, ο Λάκης ο Γλυκούλης ή ο Λάκης ο Τσαντιρούλης; Ερώτημα που σε οποιαδήποτε άλλη τηλεοπτική αγορά του κόσμου απασχολεί αποκλειστικώς τους διαφημιστές, οι οποίοι διαθέτουν τη γνώση και τα κατάλληλα εργαλεία αποκωδικοποίησης των ποσοστών προκειμένου να μοιράσουν τη διαφήμιση αναλόγως όχι με το μέγεθος του κοινού (αυτό έχει και τη μικρότερη σημασία από μόνο του για όσους γνωρίζουν καλά πώς να εκμεταλλευθούν το κοινό μιας σειράς), αλλά κυρίως ανάλογα με την ποιότητα του κοινού.

Τόσοι ενήλικοι, τόσοι νέοι, τόσες νοικοκυρές. Και αν είναι πολλές οι νοικοκυρές, οι διαφημίσεις αφορούν για παράδειγμα είδη καθαρισμού του σπιτιού, μωρουδιακά, ενίοτε παιχνίδια και όσα μια νοικοκυρά που διαχειρίζεται το πορτοφόλι της οικογένειας μπορεί να καταναλώσει.

Η χρησιμότητα των μετρήσεων τηλεθέασης είναι μόνον αυτή και καμία άλλη. Ωστόσο η εγχώρια τηλεόραση τις αναδεικνύει σε είδος προγράμματος. Εντάσσονται και αυτές στον εγχώριο τηλεοπτικό κανιβαλισμό, την αυτοκατανάλωση της τηλεόρασής μας. Τις παρουσιάζουν σαν να πρόκειται για μια αποκάλυψη μυστικής συμπεριφοράς και κατασκευάζουν δήθεν κόντρες εκπομπών με βάση τα ποσοστά που «πιάνουν» (σαν να είναι «μήλα» του παιδικού παιχνιδιού). Έτσι προσδίδεται μια γαστριμαργική διάσταση σε μια μάλλον πληκτική διαδικασία όπως η στατιστική. Επίσης, δεν χρειάζεται να συγκροτήσουν επιχειρήματα οι πανελίστες των κουτσομπολίστικων εκπομπών για να υποστηρίξουν μια εκπομπή ή να επικρίνουν την ποιότητά της. Τα νούμερα τηλεθέασης έχουν καταντήσει η ευκολία του δημοσιογράφου και σχολιαστήπανελίστα, που δεν χρειάζεται να έχει γνώσεις για να αναλύσει την ποιότητα μιας εκπομπής ή ενός σίριαλ.

Έτσι, ορολογία που αφορά τους κώδικες της διαφημιστικοκαναλικής συναλλαγής έχει γίνει του συρμού. Η τάδε εκπομπή έχει νεανικό κοινό, λένε οι διαπιστευμένοι στην ΑGΒιότικη νουμερική πανελίστες των μεσημεριανάδικων. Η εν λόγω παρατήρηση μάλιστα συνοδεύεται από χροιά θαυμαστική, διότι όλοι γνωρίζουν – ακόμη και ο τελευταίος αφηρημένος τηλεθεατής ενός μεσημεριανάδικου σαν το «Μπλα-μπλα» το έχει ακούσει- ότι τα «νεανικά κοινά» τα υπολογίζουν περισσότερο οι καναλικές επιχειρήσεις.

Η ΑGΒ απλώς πληροφορεί τα κανάλια γι΄ αυτό που ο τηλεθεατής ήδη γνωρίζει

Για ποιον λόγο και τι σημαίνει αυτό, βέβαια, είναι υπόθεση μιας πολύπλοκης στρατηγικής πωλήσεων, την οποία αγνοεί και καλά κάνει ο φιλότιμος τηλεθεατής. Αυτός γνωρίζει εκ πείρας ότι τα παιδιά στο σπίτι αποφασίζουν τι θα παρακολουθήσει ολόκληρη η οικογένεια και το δικό του γούστο ουδείς το υπολογίζει. Η ΑGΒ απλώς πληροφορεί τα κανάλια γι΄ αυτό που ο τηλεθεατής ήδη γνωρίζει. Φαύλος κύκλος. Γιατί μετά καλείται ο τηλεθεατής να καταναλώσει με τη μορφή τηλεοπτικού προϊόντος τη μέτρηση των ίδιων του των συνηθειών.

Κι ας μην έχει καμιά απολύτως σημασία για τις προτιμήσεις του, τις επιλογές του και κυρίως για την ίδια του τη ζωή.


Ποδοσφαιροποίηση της ΤV

Τι σημασία έχει αν η Αλιμπέρτη (Αnt1) είναι μία μονάδα πίσω από τις Ναταλία – Σίσσυ (Αlpha) αφού πρόκειται για εκπομπές με πανομοιότυπο περιεχόμενο; Ωστόσο η συζήτηση διογκώνει τη σημασία της μέτρησης και της δίνει χαρακτήρα προσωπικής αντιπαλότητας μεταξύ των παρουσιαστών. Πρόκειται για μια σκηνοθεσία που οδηγεί στην ποδοσφαιροποίηση της τηλεόρασης καταργώντας τα επιχειρήματα για την ποιότητά της (το ποσοτικό ταυτίζεται με το ποιοτικό).

Είναι δε τέτοια η υπερβολή στη χώρα μας γύρω από τις μετρήσεις, ώστε ουκ ολίγοι παρουσιαστές τις εκλαμβάνουν ως αποδοχή του προσώπου τους (της αφεντομουτσουνάρας τους, για να μην ξεχνάμε την καταγωγή αυτής της νοοτροπίας) και κομπάζουν μάλιστα ότι αν κατέβαιναν στις εκλογές θα κέρδιζαν. Και αυτό φαινόμενο του εγχώριου τηλεοπτικού πρωτογονισμού, όπως και η κανιβαλική ψυχαγωγία που τροφοδοτείται από την τηλεθέαση.