«Έχεις αναγκαστεί ποτέ να φύγεις από τη χώρα σου;»

Ο Τζάνε από το Αφγανιστάν είναι αφοπλιστικός με την ερώτηση-απάντηση που δίνει στο αμήχανο ερώτημα «γιατί είσαι στενοχωρημένος». Ο 16χρονος τις τελευταίες δύο εβδομάδες φιλοξενείται στο Κέντρο Ασυνόδευτων Ανηλίκων Μεταναστών, στην Αγιάσο της Λέσβου.

O Τζάνε έφθασε μόνος του στην Ελλάδα. Προσωρινό καταφύγιό του είναι το Κέντρο, που λειτουργεί μόλις λίγους μήνες. Αυτήν την περίοδο περίπου εκατό παιδιάηλικίας από 12 έως 17 ετών- στην πλειονότητά τους από το Αφγανιστάν βρίσκονται εκεί. Όλα τους έχουν φθάσει στην Ελλάδα περνώντας την οδύσσειά τους, μόνα τους, χωρίς γονείς ή άλλους συγγενείς. Χρειάστηκε να κάνουν απεργία πείνας για να δημιουργηθεί το Κέντρο Φιλοξενίας ειδικά για τους ανηλίκους, που μέχρι πρότινος κρατούνταν στο Κέντρο Υποδοχής Προσφύγων, στην Παγανή. Το νέο τους σπίτι το ονόμασαν Villa Αzadi- σπίτι της Ελευθερίας- αφού azadi στη γλώσσα των Αφγανών σημαίνει ελευθερία. Ο 17χρονος Μουσταφά και ο 16χρονος Ραμαζάν μένουν στο Κέντρο της Αγιάσου εδώ και τρεις μήνες. Ο Μουσταφά έχει χάσει και τους δύο γονείς του στο Αφγανιστάν. «Είναι πολύ ωραία εδώ», λέει, «θέλω να μείνω, δεν ξέρω πού αλλού να πάω». Ο Ραμαζάν έφθασε μόνος του στην Ελλάδα ακολουθώντας μια ομάδα συμπατριωτών του. Οι γονείς του έμειναν πίσω. «Δεν ξέρω πότε και αν θα τους ξαναδώ. Όμως, δεν γυρίζω πίσω. Ίσως καταφέρουν να έρθουν εκείνοι», λέει.

Τα παιδιά μεταξύ τους δεν έχουν αναπτύξει ιδιαίτερες φιλίες. Το καθένα δείχνει απόμακρο, κλεισμένο στον εαυτό του. Συναντιούνται στο μάθημα της κ. Βαλάντως Σιγεώργη που διδάσκει Ελληνικά, Ιστορία και Γεωγραφία. Μέσα σε μερικούς μήνες από την αίθουσά της έχουν περάσει γύρω στα 300 παιδιά. Οι ελάχιστες στιγμές παιχνιδιού και ξεγνοιασιάς έχουν αποτυπωθεί στις φωτογραφίες που είναι αναρτημένες σε ένα ταμπλό της αίθουσας ψυχαγωγίας. Ο 15χρονος Αλί από το Αφγανιστάν μένει σχεδόν πέντε μήνες στο Κέντρο. «Είναι ωραία εδώ, αλλά δεν έχω φίλους, είμαι μόνος», λέει. Όπως εξηγούν οι δάσκαλοί του, το παιδί είχε ξεκινήσει μαζί με τους γονείς του από το Αφγανιστάν, αλλά εκείνοι εγκατέλειψαν την προσπάθεια στο Πακιστάν και συνέχισε μόνος του έως την Ελλάδα.

Ο συνδετικός κρίκος μεταξύ των ανηλίκων είναι ο 28χρονος Τζαφάρ, ο διερμηνέας του Κέντρου. Ήρθε από το Αφγανιστάν πριν από τέσσερα χρόνια, ακόμη όμως δεν έχει γίνει δεκτή η αίτηση ασύλου που έχει υποβάλει. Μιλάει πολύ καλά ελληνικά, έχει ήδη κάνει διάφορες δουλειές, είναι ασφαλισμένος στο ΙΚΑ, έχει ΑΦΜ όμως ουσιαστικά είναι παράνομος. «Δεν θέλουν να με κρατήσουν εδώ, δεν μ΄ αφήνουν όμως και να φύγω. Επειδή δεν έχω πάρει άσυλο, δεν μπορώ να φύγω από τη χώρα γιατί δεν θα μπορώ να επιστρέψω. Έχω τέσσερα χρόνια να δω τους γονείς μου», λέει.

«Οι ήρωες της εποχής μας»
Η αναπληρώτρια συντονίστρια στο Κέντρο της Αγιάσου Άννα Πελιτσιόνι είναι Ιταλίδα που ζει εδώ και 22 χρόνια στην Ελλάδα.

Ενώ εργαζόταν στο Κέντρο Υποδοχής της Σάμου, όταν δημιουργήθηκε το Κέντρο της Αγιάσου πήρε εντολή από το υπουργείο Υγείας να βοηθήσει.

«Έχω υποχρέωση απέναντι στο συνάνθρωπό μου και αυτό είναι αρκετό», απαντά η κ. Πελιτσιόνι στην παρατήρηση ότι πίσω στη Σάμο βρίσκονται ο σύζυγος και τα δυο παιδιά της. «Τα παιδιά αυτά είναι οι ήρωες της εποχής μας. Χρησιμοποιούμε τις χώρες τους για το πετρέλαιο και για τους πολύτιμους λίθους και τα αφήνουμε στη μοίρα τους όταν βρεθούν στη δίνη του πολέμου», σημειώνει.