Φαινόμενα

«Είμαι γκέι και είμαι καλά»
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Πολύτιμο το τηλεοπτικό συντακτικό για να μεταδοθούν κοινωνικά μηνύματα, δύσχρηστο για τα κωδικοποιημένα πολιτικά
Μήνυμα κοινωνικά ριζοσπαστικό για μια σειρά του prime time, όπως η «Πολυκατοικία», αυτό που πρόβαλε σκηνή με το γκέι ζευγάρι, το οποίο αποφασίζει να ανακοινώσει τη σχέση του σε πείσμα του κοινωνικού συντηρητισμού. Και ως εκ θαύματος! Ανακαλύπτει πως δεν υπάρχει.

Γράφαμε ήδη ότι η παρουσία ενός γκέι ζευγαριού μεταξύ των ενοίκων της μικροαστικής «Πολυκατοικίας», συντονίζεται με μια καθιερωμένη τάση ήδη από τη δεκαετία του ΄70 στο εξωτερικό, να περνούν από τις σειρές του prime time (προορίζονται για το μεγάλο λαϊκό κοινό) κοινωνικά μηνύματα, τα οποία επιβάλλει η πολιτισμική εξέλιξη των κοινωνιών, η ανάγκη για κοινωνική ειρήνη και αποδοχή της διαφορετικότητας.

Έτσι και στο προχθεσινό επεισόδιο, το ζευγάρι των γκέι εμφανίζεται να βρίσκει το κουράγιο να ανακοινώσει στο κοινωνικό περιβάλλον τη σχέση του. Για την ακρίβεια, ο εις εκ των δύο- ο δικηγόρος- που εμφανιζόταν μάλιστα να κρύβεται για να «μην τον καταλάβουν» στο εργασιακό του περιβάλλον, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται προβλήματα με τον σύντροφό του, σε επίσημη συνάντηση με συναδέλφους και το αφεντικό του, όχι μόνο ανακοινώνει ότι έχει σχέση με άντρα, αλλά τον συστήνει. Έπειτα από ελάχιστα δευτερόλεπτα παγωμένης αντίδρασης, ξεσπούν όλοι σε χειροκροτήματα και «μπράβο» για τη δύναμή του να πει την αλήθεια. Σκηνή εκτός πραγματικότητας βέβαια, όχι μόνο γιατί δύσκολα θα μπορούσε κανείς να τη φανταστεί να συμβαίνει στη χώρα μας, αλλά και γιατί αν υπάρχει κοινωνική αποδοχή, τίποτε δεν την επιβάλλει και μάλιστα μέσα σε τέτοιο ηρωικό κλίμα. Άλλωστε η ειλικρίνεια δεν έχει τίποτε ηρωικό, ούτε η αποδοχή της (όταν της προσδίδουμε τέτοια στοιχεία αφορά τηλεοπτικό ριάλιτι και όχι ανθρώπινες σχέσεις). Ωστόσο η απλοϊκή υπερβολή του τηλεοπτικού λόγου στην προκειμένη περίπτωση υπογράμμισε με την αμεσότητα ηθικοπλαστικών σχολικών εγχειριδίων το μήνυμα για μια κοινωνία που αν μη τι άλλο δεν περιθωριοποιεί.

Κωδικοποιημένη διαφωνία
«Επικοινωνισμοί», «ηθικισμοί», γλώσσα πολύπλοκη και στριφογυριστή από τον κ. Πέτρο Τατούλη, ο οποίος παραχώρησε την πρώτη μεγάλη συνέντευξή του μετά την απομάκρυνσή του από τη Ν.Δ., στην εκπομπή του Νίκου Χατζηνικολάου «Πρόσωπο με πρόσωπο» (Αlter). Δεν μπορεί παρά να αποτελεί επικοινωνιακή επιλογή του αυτό το παράδοξο μείγμα «ακαδημαϊκής» γλώσσας (όπως χαρακτηρίζεται εκείνη που αποστασιοποιείται από το αντικείμενο), που είναι πλήρης νεολογισμών και κωδικοποιημένων υπαινιγμών για την «ηθική» της κυβέρνησης.

Το αποτέλεσμα πάντως ήταν να αποδραματοποιείται η συζήτηση, τακτική ωφέλιμη αν είναι να αποφύγει κάποιος τον τηλεοπτικό εντυπωσιασμό προς όφελος της πολιτικής ουσίας. Ωστόσο αναδείχθηκαν πολύ περισσότερο επί μέρους μηνύματα.

Κατ΄ αρχήν η φεμινιστική σύνθεση του πάνελ, καθώς ήταν όλες κυρίες της δημοσιογραφίας (Ταβουλάρη, Βούλτεψη, Μακρή, Κοραή), πρωτότυπη για πολιτικού περιεχομένου τοκ σόου. Αυτή ήταν επιλογή του παρουσιαστή Νίκου Χατζηνικολάου, που επεφύλαξε για τον εαυτό του τον ρόλο του συντονιστή σε μια σκηνοθεσία προεκλογικού debate, η οποία προσέδιδε ιδιαίτερη επισημότητα στη συνέντευξη.


Οι συνθήκες εξαρχής απέκλεισαν την έκπληξη

Οι όροι της συζήτησης αυστηροί, τέθηκαν από τον συντονιστή της στα πρώτα λεπτά κι έτσι οι τέσσερις δημοσιογράφοι είχαν ένθεν κακείθεν (από συντονιστή και καλεσμένο) ασφυκτικούς περιορισμούς. Οι συνθήκες εξαρχής επομένως απέκλεισαν την έκπληξη. Και δεν συνέβη. Ο καλεσμένος κατέφυγε σε λόγο πολύπλοκο και υπαινικτικό, αποφεύγοντας να ορίσει τη στάση του με σαφήνεια. Για παράδειγμα: τώρα διαβάζει τον προϋπολογισμό, οπότε δεν ξέρει ακόμη αν και τι θα ψηφίσει στη Βουλή από αυτόν, επέμεινε, αφήνοντας την κ. Βούλτεψη χωρίς την απάντηση που περίμενε ώστε να έχει βγάλει εδώ και τώρα, πολιτική είδηση. Γιατί εκτός από μερικές επιστολές στον Πρωθυπουργό, όταν ήταν στο υπουργείο Πολιτισμού δεν επέμεινε στο θέμα Ζαχόπουλου; «Έκλεισε πολύ γρήγορα αυτή η υπόθεση». Υπαινιγμός ή απλή διαπίστωση, όπως θα έκανε οποιοσδήποτε πολίτης; Δύσκολη, αν όχι αδύνατη για τον τηλεθεατή, η αποκωδικοποίηση ενός λόγου που καταδίκαζε τον «ηθικισμό», αλλά έμοιαζε να υποβάλλει την έννοια της «ηθικοποίησης» της πολιτικής σκηνής. Ως εκ τούτου, πολιτικό μήνυμα μπορεί να θεωρηθεί αυτή καθαυτή η επισημότητα της συνέντευξης που αναγνώριζε τον κ. Τατούλη ως «ο Διαφωνών», ήτοι ρόλο ενός εκ των εν δυνάμει πρωταγωνιστών του πολιτικομιντιακού θεάματος. Κρατάμε πάντως τη φεμινιστική σύνθεση της εκπομπής τού κ. Χατζηνικολάου ως το σημαντικότερο μήνυμα της βραδιάς και το πιο σαφές.