Ευκαιρίες και παγίδες στην αγορά έργων τέχνης

Εξωφρενικές τιμές σε δημοπρασίες, σνομπ γκαλερί, φόβος και άγνοια μετατρέπουν την απόκτηση ενός πίνακα σε…
περιπέτεια. Ιδού μερικές χρήσιμες πληροφορίες για να αποφύγετε τις παγίδες
Πολλοί είναι εκείνοι που θα ήθελαν να αντικαταστήσουν την αφίσα και την μεταξοτυπία πάνω από τον καναπέ τους, όμως ελάχιστοι είναι αυτοί που τολμούν να αποκτήσουν το πολυπόθητο έργο τέχνης. Όχι μόνο επειδή δεν διαθέτουν τα χρήματα, αλλά συχνά επειδή τρομάζουν από τις εξωφρενικές τιμές των δημοπρασιών, αποθαρρύνονται από τον σνομπισμό των γκαλερί, θεωρούν απρόσιτους τους καλλιτέχνες και πιστεύουν πως δεν ξέρουν από τέχνη και κατά συνέπεια δεν θα κάνουν σωστές επιλογές. Παρ΄ όλα αυτά όμως οι «πρωτάρηδες» τα τελευταία χρόνια όλο και αυξάνονται. «Είναι άνθρωποι με μορφωτικό επίπεδο και ανησυχίες. Πολλοί από αυτούς έχουν κάποια οικονομική επιφάνεια και κοινωνικό κύκλο. Οι περισσότεροι είναι μεταξύ 40 και 50 ετών. Κάποιοι είναι στελέχη σε τράπεζες, άλλοι είναι δικηγόροι, σπάνια γιατροί, αρκετοί αρχιτέκτονες, ιδιωτικοί υπάλληλοι που αγαπούν την τέχνη και προτιμούν να αγοράσουν ένα έργο τέχνης από το να ξοδέψουν τα ίδια χρήματα ένα Σαββατοκύριακο στην Αράχοβα ή σε νυχτερινό κέντρο», λέει σκιαγραφώντας το προφίλ τους η Μυρτιά Νικολακοπούλου, ιδιοκτήτρια της σχετικά νέας γκαλερί Qbox.

Πώς γίνεται το πρώτο βήμα; «Άρχισα να κοιτάζω τις βιτρίνες των γκαλερί και εν συνεχεία άρχισα να μπαίνω μέσα», λέει ο Γιώργος Μαντζαβίνος, ιδιωτικός υπάλληλος που έχει αγοράσει 15 έργα την τελευταία 15ετία. «Με τον καιρό γνωρίστηκα και άρχισα να προσανατολίζομαι κυρίως σε νέους καλλιτέχνες, χωρίς να έχω ως κίνητρο την επένδυση».

Πέντε συμβουλές

●Μη βιάζεστε ●Δείτε πολλές εκθέσεις ●Ρωτήστε κάποιον σύμβουλο τέχνης ●Μην παρασύρεστε από ευκαιρίες αμφιβόλου γνησιότητας ●Ακολουθήστε την καρδιά σας

Τ ρεις δρόμοι
1ΣΤΙΣ ΓΚΑΛΕΡΙ. «Οι γκαλερί είναι εμπορικοί μεν, αλλά και οι πλέον κατάλληλοι οργανισμοί παροχής πληροφοριών για το έργο και τον καλλιτέχνη. Οι τιμές διαμορφώνονται από την ίδια την αγορά, γι΄ αυτό και είναι πιο ασφαλές να αγοράσει κανείς από μια γκαλερί», υποστηρίζει η κ. Νικολακοπούλου. Επιπλέον «δεν έχει ώς τώρα αμφισβητηθεί ούτε η γνησιότητα ούτε η ποιότητα του έργου που αγοράζεται. Δεν ήρθε δηλαδή ποτέ κάποιος αγοραστής να μου πει σε μια έκθεση: “Συγγνώμη, ο Χουλιαράς που πουλάτε είναι αυθεντικός;”. Ο χώρος, οι άνθρωποί του, αποτελούν εγγύηση», επισημαίνει η Ελένη Κυπραίου, επιμελήτρια εκθέσεων και διευθύντρια στην ιστορική αίθουσα τέχνης Νέες Μορφές.

2ΣΤΟΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ. Δεν είναι λίγοι όμως κι εκείνοι που απευθύνονται στον ίδιο τον καλλιτέχνη. «Ορισμένοι πιστεύουν πως θα πληρώσουν λιγότερα και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό συμβαίνει, ενώ άλλοι θέλουν να δουν το ατελιέ, να γνωρίσουν τον κόσμο του καλλιτέχνη», εξηγεί ο ζωγράφος Αχιλλέας Δρούγκας, που διαθέτει μεγάλο μέρος των έργων του από το ατελιέ του. «Δεν πιστεύω πάντως πως υπάρχει οικονομικό αβαντάζ στο ατελιέ», εκτιμά ο εικαστικός Κώστας Τσόκλης. «Πολλές φορές μπορεί να πληρώσουν και περισσότερα, διότι όταν έχεις μια συμφωνία με την γκαλερί, δεν μπορείς να ρίξεις την τιμή σου». 3ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΠΡΑΣΙΕΣ. Ο τρίτος δρόμος δείχνει προς τις δημοπρασίες. «Το πλεονέκτημα της δημοπρασίας είναι πως μπορεί κάποιος να δει πολλά έργα από διαφορετικές περιόδους και στυλ. Επιπλέον, οι τιμές στις δημοπρασίες ξεκινούν χαμηλότερα από τις γκαλερί, ενώ διατίθενται και ιστορικά έργα που δεν υπάρχουν στην αγορά», λέει η Τερψιχόρη Αγγελοπούλου, εκπρόσωπος του οίκου Βohnams. «Οι δημοπρασίες θέλουν κοινό ενήμερο, μελετημένο», συνεχίζει η κ. Κυπραίου. «Σωστός Οίκος Δημοπρασίας σημαίνει εξασφάλιση- όχι απαραίτητα καλά έργα, αλλά γνήσια έργα. Αυτή είναι η προϋπόθεση. Γιατί στη δημοπρασία μπορούμε να πάρουμε καλό έργο σε καλή τιμή. Αποσπασματικά. Χωρίς να απλώνεται μπροστά μας μια ενότητα έργων του καλλιτέχνη που μας αρέσει. Στη δημοπρασία αγοράζω αυτό που δεν έχω χρόνο να βρω ο ίδιος ψάχνοντας. Η ευκαιρία- και στις δημοπρασίες υπάρχουν αρκετές – είναι στο χέρι του γνώστη αγοραστή, πάντα με τις προϋποθέσεις που είπαμε και με άξονα να είμαστε ψύχραιμοι και χωρίς κοσμικούς ανταγωνισμούς».
Και σύμβουλοι έργων τέχνης

Νέα τάση στον κόσμο των εικαστικών είναι οι σύμβουλοι τέχνης, που εμφανίστηκαν την τελευταία πενταετία και στην Ελλάδα. «Η δουλειά μας είναι να ενημερώνουμε τους πελάτες μας, να τους γνωρίσουμε το αντικείμενο, να τους πούμε πώς να κινηθούν σε δημοπρασία, να τους βοηθήσουμε να εντοπίσουν συγκεκριμένα έργα που τους ενδιαφέρουν», εξηγεί η σύμβουλος έργων τέχνης, Τερψιχόρη Αγγελοπούλου.


Οι τιμές στην ελληνική αγορά

Χαμηλότερες για τα σύγχρονα έργαξεκινούν από 1.000 ευρώ στις γκαλερί και από 3.000 στις δημοπρασίες.

Ανεβαίνουν για καλλιτέχνες της γενιάς του ΄60 (Τσόκλης, Κανιάρης κ.ά)ξεκινούν από 15.000 ευρώ.

Αρκετά ακριβότερες για καλλιτέχνες της γενιάς του ΄30 (Τσαρούχης, Παρθένης κ.ά)- ξεκινούν από 40.000 ευρώ.

Σχεδόναπλησίαστες -με συχνά ρεκόρ στις δημοπρασίες- για καλλιτέχνες του 19ου αιώνα (Γύζης, Λύτρας, Βολανάκης κ.ά)- φτάνουν έως 2,5 εκατ. ευρώ.


Τα λάθη των πρωτάρηδων

«Τα λάθη που κάνουμε όλοι μας, όταν πέφτουμε με τα μούτρα στο καινούργιο. Να δείξουμε ότι ξέρουμε, να μη δείξουμε ότι δεν ξέρουμε. Συνήθως οι καινούργιοι αγοραστές ξεκινούν με προκαταλήψεις, φήμες και συμβουλές φίλων- μη αξιόπιστες. Όσοι εμπιστεύτηκαν τη σιγουριά ενός καλού γκαλερίστα, ενός καλού και εξειδικευμένου συμβούλου για έργα τέχνης, δεν έχασαν», εκτιμά η Ελένη Κυπραίου.