[ Δρόμοι ]

Ο πρόεδρος Μπους…
… έλεγε πριν από έναν μήνα για το σχέδιο σωτηρίας των τραπεζών: «Θα βοηθήσει τους καταναλωτές και τους επιχειρηματίες να πάρουν δάνεια για τις ανάγκες τους και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας. Αλλιώς κι άλλες τράπεζες θα χρεοκοπήσουν, ακόμη και η τράπεζα της γειτονιάς σας. Το χρηματιστήριο θα πέσει κι άλλο και θα επηρεαστεί η σύνταξή σας. Κι άλλες επιχειρήσεις θα βάλουν λουκέτο και εκατομμύρια άνθρωποι θα χάσουν τις δουλειές τους. Και η χώρα θα ζήσει μια μακρά και επώδυνη ύφεση». Έναν μήνα μετά την εφαρμογή του σχεδίου σωτηρίας των τραπεζών συμβαίνουν όσα ακριβώς ο πρόεδρος Μπους διαβεβαίωνε πως δεν θα συμβούν: τράπεζες και επιχειρήσεις βαράνε κανόνι, τα χρηματιστήρια βυθίζονται και η ανεργία ανεβαίνει στα ύψη.

Οι κυβερνήσεις…
… καλούν τον λαό για «κοινές θυσίες». Είναι όμως το ίδιο να κόβει ο τραπεζίτης από το πριμ του και ο κοσμάκης από το φαΐ του; Οι τραπεζίτες δεν υπακούν σε κανέναν- ούτε καν στους κεντρικούς τραπεζίτες. Οι θλιβερές κεντρικές τράπεζες δεν είναι σε θέση να επιβάλουν τα επιτόκιά τους. Οι τραπεζίτες κρατούν τα δικά τους ψηλά, «κάθονται» πάνω στα λεφτά που τους έδωσαν οι κυβερνήσεις για να κλείσουν τις μαύρες τρύπες και δεν εμπιστεύονται να δανείσουν ούτε τους μικρομεσαίους επιχειρηματίες ούτε τους εργαζομένους- δηλαδή όλους αυτούς που θα κληθούν να πληρώσουν αύριο στα κρατικά ταμεία ακριβώς αυτά τα χρήματα που χάρισαν τη σωτηρία στους τραπεζίτες. Παράλληλα, οι τραπεζίτες αλληλοσπαράσσονται σαν αρπακτικά για να μεγαλώσουν το μερίδιό τους στην αγορά, καταβροχθίζοντας τους ασθενέστερους από το δικό τους σινάφι. Ναι, ο Τζον Μέιναρντ Κέινς, ο άνθρωπος που είχε σώσει τον καπιταλισμό μετά το κραχ του 1929, το είχε πει καλά: «Η λατρεία του χρήματος είναι απεχθής παθολογία, μια από εκείνες τις σχεδόν εγκληματικές, σχεδόν παθολογικές κλίσεις, που τις εμπιστευόμαστε στους εδικούς των ψυχικών νόσων».

Το ερώτημα…
… που θέτει ο Γάλλος πολιτικός Μισέλ Ροκάρ, σε συνέντευξή του στην ελβετική εφημερίδα «Le Τemps», είναι αυτό: «Γιατί να πρέπει να μπαλώσουμε το τραπεζικό σύστημα χωρίς να θεραπεύσουμε τη γενικότερη αναιμία της πραγματικής οικονομίας; Η εμπιστοσύνη δεν πρόκειται να αποκατασταθεί όταν ο τραπεζίτης, που κέρδιζε 40 φορές περισσότερα από τους υπαλλήλους του τους δύο προηγούμενους αιώνες του καπιταλισμού, σήμερα κερδίζει 350-500 φορές παραπάνω. Πρέπει να αντιληφθούμε πως η κινητήριος δύναμη της ανάπτυξης είναι η κατανάλωση των νοικοκυριών».

Το 1929…
… το είχαν αντιληφθεί αυτό τουλάχιστον τρεις άνθρωποι. Ο Άγγλος Μπέβεριτζ, που προώθησε την κοινωνική ασφάλιση, τα επιδόματα ανεργίας και τα δάνεια στα νοικοκυριά για τη σταθεροποίηση της οικονομίας. Ο Κέινς, που έγραψε στα παλιά του τα παπούτσια τον προϋπολογισμό και πρότεινε γενναία αύξηση στις δημόσιες δαπάνες. Και ο Χένρι Φορντ. «Πληρώνω τους υπαλλήλους μου για να μπορούν να αγοράζουν τα αυτοκίνητά μου», έλεγε όταν τον ρωτούσαν πώς γλίτωσε από την κρίση.