Βελονισμός: ιδανικός σύμμαχος

Ο βελονισμός ως συμπληρωματική αγωγή μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς με καρκίνο να αντιμετωπίσουν καλύτερα ορισμένες παρενέργειες των θεραπειών τους, αλλά και τον πόνο που συχνά τους προκαλεί η ίδια η ασθένειά τους.

Ο βελονισμός αποτελεί βασικό τμήμα της θεραπευτικής στην παραδοσιακή κινέζικη Ιατρική. Τα πιο παλιά ιατρικά βιβλία γράφτηκαν στην Κίνα πριν από τέσσερις χιλιετίες και περιγράφουν τη χρήση του βελονισμού στη θεραπεία διαφόρων νοσημάτων. Οι γνώσεις πάνω σε αυτήν την τεχνική εξαπλώθηκαν πρώτα στις γειτονικές προς την Κίνα χώρες και πολύ αργότερα στην Ευρώπη (το 1700 μ.Χ.).

Στις ΗΠΑ, ο βελονισμός εξασκείται τα τελευταία 200 χρόνια _ στην αρχή εμπειρικά, καθώς οι πρώτες επιστημονικές μελέτες με αυτόν πραγματοποιήθηκαν το 1976.

Το 1996, η Υπηρεσία Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ ενέκρινε το να χρησιμοποιούνται βελόνες, ως άσηπτες και μη τοξικές για την άσκηση του βελονισμού ως επίσημης ιατρικής πράξης από καλά εκπαιδευμένο προσωπικό.

Σήμερα αποτελεί παγκοσμίως αναπόσπαστο τμήμα της θεραπείας του πόνου σε όλα τα μεγάλα νοσηλευτικά ιδρύματα.

Σύμφωνα με την κινέζικη φιλοσοφία, στο σώμα ρέει «ζωτική ενέργεια» (αποκαλείται Qi), ακολουθώντας συγκεκριμένα δίκτυα και μονοπάτια (ονομάζονται μεσημβρινοί).

Η ενέργεια Qi επηρεάζει πνευματικά, νοητικά, συναισθηματικά και ψυχικά τους ανθρώπους, ενώ συμπεριλαμβάνει δύο αντίθετες μεταξύ τους δυνάμεις: το yin και το yang.

Η ισορροπία μεταξύ αυτών των δυνάμεων συμβολίζεται σχηματικά με μία σφαίρα, η οποία αποτελείται από ίσα μέρη μαύρου και άσπρου και αντιπροσωπεύει όλα τα αντίθετα στοιχεία στη φύση _ όπως την ημέρα και τη νύχτα, το ψυχρό και το θερμό, την υγεία και την αρρώστια κ.ά.

Τίποτα στη φύση δεν είναι μόνο yin ή μόνο yang. Αυτά τα δύο συνυπάρχουν αρμονικά στη φύση, όπως και στον άνθρωπο που αποτελεί μέρος αυτής. Πολλά από τα βασικά όργανα του σώματος έχουν στοιχεία yin-yang που πρέπει να βρίσκονται σε απόλυτη ισορροπία μεταξύ τους για να υπάρχει υγεία. Όταν όμως η ισορροπία αυτή διαταραχθεί, εμφανίζεται αποκλεισμός της ενέργειας Qi που προκαλεί πόνο, αρρώστια και άλλα προβλήματα υγείας.

Η τεχνική του βελονισμού βασίζεται στην τοποθέτηση λεπτών μεταλλικών ελαστικών βελόνων, σε συγκεκριμένα σημεία του δέρματος, τα οποία αποκαλούνται acupoints και όπου η πορεία των μεσημβρινών είναι πιο επιφανειακή. Οι τεχνικές τοποθέτησής τους και το βάθος ποικίλλουν. Η συνδυασμένη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος (ηλεκτροβελονισμός), λέιζερ, καθώς και ο ωτοβελονισμός (βελονισμός στ’ αυτιά) είναι συχνά εφαρμοζόμενες τεχνικές. Υπάρχουν περισσότερα από 2.000 σημεία βελονισμού στο ανθρώπινο σώμα.

Κλινικές μελέτες των τριών τελευταίων δεκαετιών έχουν δείξει ότι ο βελονισμός έχει πολλά να προσφέρει εναντίον των ανεπιθύμητων και δυσάρεστων παρενεργειών της αντικαρκινικής θεραπείας.

Το 1997, τα Εθνικά Ιδρύματα Υγείας των ΗΠΑ (NIH) επικύρωσαν την αποτελεσματικότητα του βελονισμού στον έλεγχο των συμπτωμάτων της ναυτίας και του εμετού, που προκαλούνται από τη χημειοθεραπεία, τις ογκολογικές χειρουργικές επεμβάσεις και την ακτινοθεραπεία. Αποδείχθηκε δε περισσότερο αποτελεσματικός στο να προλαμβάνει τον εμετό απ’ ό,τι στο να προλαμβάνει τη ναυτία.

Από άλλες μελέτες με πάσχοντες από καρκίνο, στις οποίες χρησιμοποιήθηκε βελονισμός παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή, διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς κατανάλωναν λιγότερα φάρμακα για τον πόνο ή ελάττωναν τις δόσεις τους.

Το όφελος αυτό αποδίδεται στο ότι ο βελονισμός, είτε είναι απλός είτε ηλεκτροβελονισμός, διεγείρει ειδικά σημεία στην περιοχή του πόνου ή μακριά από αυτήν, κινητοποιώντας μια σειρά από πολύπλοκους μηχανισμούς που σχετίζονται με τα ανασταλτικά, αντανακλαστικά κυκλώματα του νωτιαίου μυελού, καθώς και με την έκκριση ενδορφινών.

Οι ενδορφίνες είναι ουσίες (οπιοπεπτίδια) που παράγονται από την υπόφυση (είναι αδένας) και άλλα τμήματα του εγκεφάλου. Αποτελούν τα φυσικά αναλγητικά του οργανισμού, αλλά και τις ορμόνες της ευεξίας. Τα οπιοπεπτίδια αυτά, όπως οι β-ενδορφίνες, οι εγκεφαλίνες και οι δινορφίνες, έχουν φαρμακολογικές ιδιότητες παρόμοιες με αυτές της μορφίνης _ ειδικά οι β-ενδορφίνες έχουν 50 έως 100 φορές ισχυρότερη δράση από τη μορφίνη.

Ο βελονισμός ως συμπληρωματική αγωγή στη θεραπεία του καρκίνου, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια της νόσου, κερδίζει συνεχώς έδαφος, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των ασθενών, την υποχώρηση των συμπτωμάτων τους και τη μείωση των χορηγουμένων αναλγητικών φαρμάκων.

Έχει διαπιστωθεί πως συμβάλλει στην ανακούφιση τόσο των συμπτωμάτων που προέρχονται άμεσα από τη νόσο (όπως είναι ο πόνος), όσο και προβλημάτων που έμμεσα επηρεάζουν την γενικότερη κατάσταση των ασθενών (όπως είναι η αϋπνία, η κακουχία και η κατάθλιψη).

Η ρύθμιση του ύπνου, η βελτίωση της διάθεσης και η γενικότερη τόνωση του οργανισμού είναι μερικές από τις γνωστές δράσεις του βελονισμού. Επιπλέον, η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος ελαττώνει τη συχνότητα των λοιμώξεων, ενώ το γεγονός ότι ο βελονισμός μπορεί να εφαρμόζεται παράλληλα με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες (φαρμακευτικές, χειρουργικές, χημειοθεραπευτικές, ακτινοθεραπευτικές) είναι πολύ σημαντικό στην αντιμετώπιση επιπλοκών που προέρχονται από αυτές, όπως η ξηροστομία, η γαστρίτιδα, η δυσκοιλιότητα, η κολίτιδα, η δύσπνοια, οι εξάψεις, ο πονοκέφαλος, η ημικρανία, η αδυναμία, η ανορεξία κ.ά.

Πρέπει όμως να τονιστεί πως ο ρόλος του βελονισμού στη θεραπεία του καρκίνου είναι συμπληρωματικός, έχει συγκεκριμένες ενδείξεις και συγκεκριμένες αντενδείξεις τις οποίες ο βελονιστής ιατρός πρέπει να γνωρίζει καλά, ώστε οι ασθενείς να μην παρεκκλίνουν από τη συμβατική θεραπεία και να μη δίδονται υποσχέσεις που δημιουργούν ψευδείς προσδοκίες.

Σκόπιμο είναι να επισημανθεί η τεράστια σημασία της άσκησης του βελονισμού από καλά εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό. Ο θεράπων βελονιστής αφ’ ενός πρέπει να έχει γνώσεις για την πορεία και την εξέλιξη της κάθε νεοπλασματικής νόσου που καλείται να αντιμετωπίσει, αφ’ ετέρου να διαθέτει την εμπειρία ώστε να διακρίνει πιθανή επιδείνωση των συμπτωμάτων της νόσου που μπορεί να συγκαλύψει ο βελονισμός.

Σύμφωνα με το Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου (NCI) των ΗΠΑ, εκτός από τον βελονισμό, πολλά μπορούν να προσφέρουν στους πάσχοντες από καρκίνο και άλλες συμπληρωματικές θεραπείες. Το σημαντικό είναι να ενημερώνει πάντοτε ο ασθενής τον γιατρό του εκ των προτέρων για τις συμπληρωματικές θεραπείες που θέλει να χρησιμοποιήσει.

Παραδείγματα συμπληρωματικών θεραπειών που συγχορηγούνται με τις κλασικές θεραπείες για τον καρκίνο είναι οι εξής:

Βασίζεται στη χρήση αιθερίων ελαίων, που είναι εκχυλίσματα φυτών και χορηγείται για τη βελτίωση της ψυχικής διάθεσης και την υποχώρηση συμπτωμάτων όπως το στρες ή η ναυτία.

Βασίζεται στη χρήση δημιουργικών, καλλιτεχνικών δραστηριοτήτων και χρησιμοποιείται για να εκφράσουν οι ασθενείς τα συναισθήματά τους και να αντιμετωπίσουν καλύτερα τα σωματικά και ψυχικά προβλήματα που τους προκαλεί ο καρκίνος.

Είναι μία μέθοδος που χρησιμοποιεί ειδικές συσκευές καταγραφής για να βοηθήσει τους ασθενείς να ελέγξουν συνειδητά σωματικούς μηχανισμούς, όπως ο καρδιακός παλμός, η εφίδρωση και η μυϊκή ένταση, που συνήθως ρυθμίζονται αυτόματα από τον οργανισμό.

Είναι μια μέθοδος κατά την οποία ο ασθενής χρησιμοποιεί τη δύναμη της σκέψης του για να χαλαρώσει το σώμα, να ηρεμήσει την ψυχή του, αλλά και να νικήσει τους πόνους που νιώθει.

Χρησιμοποιείται για να εκτονώσει ή/και να ηρεμήσει τους πάσχοντες και να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής τους.

Στους ανθρώπους με βαθιά πίστη φαίνεται να δρα αναλγητικά και κατευναστικά.

Είναι μια αρχαία πολεμική τέχνη, που χρησιμοποιεί κινήσεις, διαλογισμό και τεχνικές αναπνοής για να βελτιώσει την υγεία και την ευεξία. Μπορεί να βελτιώσει τη δύναμη και την ισορροπία των ασθενών.