711 πρόωροι θάνατοι από το όζον κάθε χρόνο

Τρίτη ανάμεσα σε 34 ευρωπαϊκές χώρες έρχεται η Ελλάδα στις υπερβάσεις του ορίου συναγερμού όζοντος, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Ευρωπαϊκού Γραφείου Περιβάλλοντος. Οι υπερβάσεις – όταν, δηλαδή, οι συγκεντρώσεις του όζοντος ξεπερνούν τα 240 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα – συντελούν στην αύξηση του συνολικού ποσοστού θνησιμότητας έως και 6,7%. Σύμφωνα με τη μελέτη Clean Αir for Εurope- Cost Βenefit Αnalysis, το 2000 σημειώθηκαν 711 πρόωροι θάνατοι εξαιτίας των αυξημένων τιμών όζοντος.
Όπως επισημαίνεται στο ερευνητικό πρόγραμμα Αphea2, για κάθε 10 μικρογραμμάρια όζοντος το συνολικό ποσοστό θνησιμότητας αυξάνει κατά 0,33%. «Οι κύριες επιπτώσεις εντοπίζονται στους ανθρώπους με αναπνευστικά προβλήματα, για τους οποίους αύξηση 10 μικρογραμμαρίων στις τιμές όζοντος συνεπάγεται και αύξηση του ποσοστού θνησιμότητας κατά 1,13%. Πάντως, κοινωνικά αποδεκτός κίνδυνος θεωρείται συγκέντρωση όζοντος της τάξης των 40- 50 μικρογραμμαρίων», επισημαίνει στα «ΝΕΑ» η κ. Κλέα Κατσουγιάννη, καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή και συντονίστρια του πανευρωπαϊκού προγράμματος Αphea για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην υγεία. Έτσι, υπολογίζεται ότι κατά τις ημέρες που παρατηρούνται υπερβάσεις των 240 μικρογραμμαρίων, η αύξηση θνησιμότητας φθάνει το 6,35%6,68%.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΧΩΔΕ, το 2007 σημειώθηκαν 19 ώρες υπέρβασης των ορίων συναγερμού κατά τη διάρκεια 6 ημερών με άπνοια και υψηλές θερμοκρασίες.

Περίοπτη θέση κατέχει η χώρα μας και στις υπερβάσεις όζοντος όσον αφορά τα όρια ενημέρωσης του κοινού, δηλαδή τα 180 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο αέρα. Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα έρχεται μαζί με τη Ρουμανία 4η στο σύνολο των 34 ευρωπαϊκών χωρών με 30 ημέρες υπερβάσεων, ενώ την πρώτη, δεύτερη και τρίτη θέση καταλαμβάνουν αντίστοιχα οι Ιταλία, ΠΓΔΜ και Γαλλία. Γι΄ αυτές τις 30 ημέρες τον χρόνο- οι περισσότερες από τις οποίες καταγράφηκαν τους καλοκαιρινούς μήνες- η αύξηση της θνησιμότητας, συνυπολογίζοντας τον κοινωνικά αποδεκτό κίνδυνο, ανέρχεται στο 4,25%4,58%.

Οι συγκεντρώσεις. Όπως όλα δείχνουν, η Ελλάδα συνεχίζει να αγνοεί τους κινδύνους του όζοντος, ενός από τους πλέον επιβλαβείς ρυπαντές του αέρα και του τρίτου- μετά το διοξείδιο του άνθρακα και το μεθάνιο- σε σημασία αερίου που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Σύμφωνα με τον λέκτορα Αναλυτικής Χημείας του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ευάγγελο Μπακέα, το όζον είναι ένας ρύπος που σχηματίζεται από την αντίδραση καυσαερίων οχημάτων σε συνδιασμό με την ηλιακή ακτινοβολία. «Οι συγκεντρώσεις όζοντος στον αέρα εξαρτώνται από τρεις παράγοντες: τις ποσότητες οξειδίων του αζώτου, των πτητικών οργανικών ενώσεων- πρόκειται για ρύπους που στο Λεκανοπέδιο Αττικής προέρχονται από τα οχήματα – και από την ηλιοφάνεια. Συνήθως, αυξημένες συγκεντρώσεις όζοντος παρατηρούνται το καλοκαίρι στα βόρεια και δυτικά του Λεκανοπεδίου. Αυτό συμβαίνει γιατί στις συγκεκριμένες περιοχές συσσωρεύεται το παραγόμενο όζον, το οποίο δεν διασπάται περαιτέρω, λόγω μη επαρκών ποσοτήτων μονοξειδίου του αζώτου που το καταστρέφουν. Στο κέντρο της Αθήνας όπου υπάρχει μονοξείδιο του αζώτου παρατηρούνται και χαμηλότερες τιμές όζοντος».

Όπως εξηγεί ο κ. Μπακέας, τα τελευταία χρόνια οι μέσες ετήσιες τιμές συγκεντρώσεων όζοντος στον αέρα του Λεκανοπεδίου έχουν σταθεροποιηθεί, αλλά σε υψηλά επίπεδα. «Το πρόβλημα του όζοντος δεν έχει καταπολεμηθεί στην Αθήνα. Στις 22 Ιουλίου του ΥΠΕΧΩΔΕ ανακοίνωσε σειρά μέτρων για τον περιορισμό τεσσάρων αέριων ρύπων, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα οξείδια του αζώτου και οι πτητικές οργανικές ενώσεις και αποτελεί μέτρο προς τη θετική κατεύθυνση. Όμως, θα είναι αποτελεσματικό εάν ληφθεί υπόψη όχι μόνο η μείωση των ποσοτήτων των συγκεκριμένων ρύπων, αλλά και η σχετική αναλογία με την οποία υπάρχουν στην ατμόσφαιρα του Λεκανοπεδίου και η οποία καθορίζει τον σχηματισμό του όζοντος. Και αυτό απαιτεί τη συνεχή καταγραφή των συγκεκριμένων ρύπων. Το ΥΠΕΧΩΔΕ μπορεί να καταγράφει καθημερινά τις συγκεντρώσεις οξειδίων του αζώτου, δεν ισχύει όμως το ίδιο και για τις συγκεντρώσεις πτητικών οργανικών ενώσεων», λέει ο κ. Μπακέας.

LΙΝΚ:

● www.cafe-cbaarat.com/reports

Ασφυξία από τον συνδυασμό ζέστης και ρύπανσης

«Στο Λεκανοπέδιο, λόγω των μετεωρολογικών συνθηκών και της ιδιαίτερης μορφολογίας είναι ιδιαίτερα δύσκολο να καταπολεμηθούν τα υψηλά επίπεδα όζοντος. Γι΄ αυτό τον λόγο χρειάζεται η λήψη αυστηρότερων μέτρων, όπως για παράδειγμα συχνότεροι και πιο αποτελεσματικοί έλεγχοι εκπομπής καυσαερίων, αλλά και λειτουργίας των καταλυτών. Λόγω δε της κλιματικής αλλαγής, όπου αναμένονται αυξημένες θερμοκρασίες και περισσότερες ημέρες καύσωνα, οι ήδη υπάρχουσες επιπτώσεις στην υγεία αναμένεται να χειροτερέψουν τα επόμενα χρόνια», προσθέτει η κ. Κλέα Κατσουγιάννη. Όσον αφορά το μέτρο του πράσινου δακτυλίου, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι αφορά περισσότερο την καταπολέμηση των φονικών μικροσωματιδίων και όχι το πρόβλημα του όζοντος, τα οποία ούτως ή άλλως δεν παρατηρούνται στο κέντρο της Αθήνας, όπου και θα εφαρμοστεί ο νέος δακτύλιος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΥΠΕΧΩΔΕ, στο Λεκανοπέδιο Αττικής, η Λυκόβρυση το Μαρούσι, το Περιστέρι και τα Λιόσια εμφανίζουν τις υψηλότερες μέσες ετήσιες τιμές συγκέντρωσης όζοντος. Πιο συγκεκριμένα, για το 2007 η μέση τιμή στη Λυκόβρυση ανήλθε στα 61 μικρογραμμάρια, στο Μαρούσι 60, στο Περιστέρι 55 και στα Λιόσια 50.


Εφιαλτική πρόβλεψη για το 2020

Σοκ προκαλούν τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις επιπτώσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Ελλάδα. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη μελέτη υπολογίζεται ότι έως το 2020 ο αριθμός αυτός θα φθάσει τους 789 κατ΄ έτος. Επιπλέον, οι εισαγωγές στα νοσοκομεία λόγω αναπνευστικών προβλημάτων για ηλικίες άνω των 65 ετών- τα οποία αποδίδονται κατά κύριο λόγο στο όζον- αναμένεται σε 10 χρόνια να έχουν αυξηθεί από 989 σε 1.413 ανά έτος. Συνολικά εκτιμάται ότι τα χρόνια που χάνουν οι κάτοικοι της Ελλάδας εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ανέρχονται σε 71.280

ετησίως με την προοπτική το 2020, οπότε και θα έχουν εφαρμοστεί αυστηρότερα μέτρα, να μειωθούν στα 54.450.

Όπως επισημαίνεται στα στοιχεία της Ε.Ε., το κόστος των επιπτώσεων της υγείας για την Ελλάδα προσεγγίζει τα 5.513.000.000 ευρώ ανά έτος από το 2000 και μετά, ενώ το ποσό που αντιστοιχεί σε κάθε κάτοικο φθάνει τα 506 ευρώ ετησίως. Ερωτηματικά πάντως προκαλούν τα αντίστοιχα ποσά που ξοδεύει η Πορτογαλία- που έχει παρόμοιο κλίμα, ρύπους και πληθυσμό- τα οποία ανέρχονται σε 3.784.000.000 και 378 ευρώ αντίστοιχα.

Στο κόστος των επιπτώσεων, πέρα από την απώλεια ανθρώπινων ζωών και τις ιατρικές, νοσηλευτικές και φαρμακευτικές δαπάνες, έρχεται να προστεθεί και η ζημιά που προκαλείται από το όζον στις καλλιέργειες: σύμφωνα με τα στοιχεία της Ε.Ε., αυτές φθάνουν τα 281.900.000 ευρώ ετησίως από το 2000 και μετά, με στόχο να μειωθούν στα 200.000.000 ευρώ το 2020- από τα αυστηρότερα μέτρα. Στην Πορτογαλία οι αντίστοιχες ζημιές ανέρχονται σε 13.500.000 ευρώ, ενώ στη μεγαλύτερη και πιο παραγωγική Ισπανία στα 183.000.000 ευρώ.