Μοιράζουν 28 δισ. ευρώ στις τράπεζες με δεσμεύσεις λάιτ

Με «εκπτώσεις» έναντι των αρχικών σχεδιασμών, όπως είχαν ανακοινωθεί από τον υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών στις 15 Οκτωβρίου, κατατέθηκε χθες στη Βουλή το νομοσχέδιο για τη «σωτηρία» των τραπεζών με κρατική βοήθεια 28 δισ. ευρώ.

Το «παζάρι» και οι αξιώσεις των τραπεζών τις τελευταίες ημέρες έπιασαν τόπο και έτσι η κρατική «επιτροπεία» θα μπορεί να αίρεται από τις τράπεζες που θα κάνουν χρήση της κρατικής κεφαλαιακής ενίσχυσης νωρίτερα από την πενταετία. Το Δημόσιο θα έχει το δικαίωμα βέτο στις γενικές συνελεύσεις για τα μπόνους και τις αμοιβές των υψηλόβαθμων στελεχών των τραπεζών μόνο στην περίπτωση συμμετοχής του στο μετοχικό τους κεφάλαιο με αντάλλαγμα προνομιούχες μετοχές και μάλιστα χωρίς πλαφόν.

Διακοσμητική
Παράλληλα η παρουσία του εκπροσώπου του Δημοσίου στο Δ.Σ. θα είναι διακοσμητική για τις τράπεζες που θα περιοριστούν στη χρήση των εγγυήσεων δανεισμού τους στη διατραπεζική αγορά, ενώ το ύψος των προμηθειών που θα καταβάλλουν γι΄ αυτές θα προσδιοριστεί στο μέλλον με υπουργική απόφαση. Πάντως το νομοσχέδιο, που ισχύει από χθες με την κατάθεσή του στη Βουλή, δεσμεύει τις τράπεζες να χρησιμοποιήσουν μέρος της χρηματοδοτικής ενίσχυσης για στεγαστικά δάνεια και τη χρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που πλήττονται από την κρίση. Στο νομοσχέδιο ορίζεται ότι στην περίπτωση που οι τράπεζες κάνουν χρήση του εργαλείου χρηματοδότησής τους μέσω ειδικών ομολόγων ύψους 8 δισ. ευρώ που θα εκδώσει το Δημόσιο, θα πρέπει να χρησιμοποιούν το προϊόν της ρευστοποίησης των τίτλων για χορήγηση στεγαστικών και δανείων προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ανταγωνιστικούς όρους.

ΣΕΒ: Ορθά τα μέτρα
Στη γραμμή της κυβέρνησης σχετικά με τα μέτρα στήριξης του τραπεζικού συστήματος κινείται και ο ΣΕΒ. Σε επιστολή που απέστειλε ο πρόεδρός του Δημήτρης Δασκαλόπουλος στον υπουργό Οικονομίας Γιώργο Αλογοσκούφη, χαρακτηρίζει ως ορθά τα μέτρα, ωστόσο επισημαίνει ότι πρέπει να συνδεθούν με τις ανάγκες της πραγματικής οικονομίας. Και ζητάει από την κυβέρνηση, δεδομένου ότι η αγορά παρουσιάζει ενδείξεις κόπωσης, να επισπευσθεί η υλοποίησή τους και να έχουν ψηφιστεί και τεθεί σε εφαρμογή το πολύ σε 10-12 ημέρες. Ο πρόεδρος του ΣΕΒ ζητάει επίσης το κόστος που χρεώνει το Δημόσιο στο τραπεζικό σύστημα να είναι λογικό, όπως άλλωστε ισχύει σήμερα διεθνώς. Κι αυτό καθώς, όπως επισημαίνει, το τραπεζικό σύστημα θα περάσει το κόστος αυτό αυτούσιο στην επιχείρηση, μαζί με το δικό του κέρδος, οπότε και αυτή είτε θα επιβαρύνει το κόστος της είτε θα υποχρεωθεί να το περάσει στην κατανάλωση.


Τι δίνει το κράτος – τι παίρνουν οι τράπεζες

ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ, οι τράπεζες έχουν τρεις εναλλακτικές δυνατότητες άντλησης πρόσθετης ρευστότητας, με την αρωγή του Δημοσίου. Μπορούν να κάνουν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με έκδοση προνομιούχων μετοχών τις οποίες αγοράζει το Δημόσιο, αντλώντας έως 5 δισ. ευρώ, να ζητήσουν ειδικά ομόλογα του Δημοσίου ύψους 8 δισ. ευρώ, ή να κάνουν χρήση της εγγύησης του Δημοσίου για τον διατραπεζικό τους δανεισμό, μέγιστου ύψους 15 δισ. ευρώ. Συγκεκριμένα, με το νομοσχέδιο ορίζεται ότι:

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΩΣ αν οι τράπεζες είναι εισηγμένες ή μη, μπορούν με απόφαση της γενικής τους συνέλευσης, το αργότερο έως την 1η Φεβρουαρίου, να αποφασίσουν αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου έως 5 δισ. ευρώ συνολικά, με έκδοση προνομιούχων μετοχών, τις οποίες αγοράζει το Δημόσιο. Οι μετοχές εξαγοράζονται από την τράπεζα μετά την πάροδο πέντε ετών ή και νωρίτερα, όχι όμως πριν από την 1η Ιουλίου 2009. Έτσι, η αρχική διάρκεια της «επιτροπείας» των πέντε ετών, που είχε ανακοινωθεί, συρρικνώνεται σε λίγους μόνο μήνες. ΟΙ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΕΣ μετοχές αποδίδουν στο Δημόσιο σταθερό μέρισμα 10% επί του εισφερόμενου κεφαλαίου αλλά και οι τράπεζες έχουν το «δωράκι» τους. Το μέρισμα που καταβάλλεται στο Δημόσιο αφαιρείται από το καθαρό εισόδημά τους, για τον υπολογισμό των φορολογητέων κερδών.

ΜΟΝΟ ΟΙ ΠΡΟΝΟΜΙΟΥΧΕΣ μετοχές δίνουν στο Δημόσιο δικαίωμα συμμετοχής στη γενική συνέλευση και το διοικητικό συμβούλιο των τραπεζών με εκπρόσωπό του. Ο κρατικός «επίτροπος» θα έχει ελεύθερη πρόσβαση στα βιβλία και στοιχεία της τράπεζας αλλά και το δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις σχετικά με τη διανομή κερδών, την πολιτική παροχών προς τα κορυφαία στελέχη της, «εφόσον κρίνει ότι η απόφαση αυτή δύναται να θέσει σε κίνδυνο τα συμφέροντα των καταθετών ή να επηρεάσει ουσιωδώς τη φερεγγυότητα και την εύρυθμη λειτουργία της τράπεζας». Πλαφόν αμοιβών δεν ορίζεται με το νομοσχέδιο, παρά το γεγονός ότι ο υπουργός Οικονομίας είχε δηλώσει κατηγορηματικά στις 15 Οκτωβρίου ότι «για τις τράπεζες που θα μετέχουν στο πρόγραμμα, θα υπάρχει ο περιορισμός ότι κανένα στέλεχός τους δεν θα έχει αποδοχές που θα ξεπερνούν τις αποδοχές του Διοικητή της Τραπέζης Ελλάδος». ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ που οι τράπεζες ζητήσουν εγγύηση του διατραπεζικού δανεισμού τους από το Δημόσιο (15 δισ. ευρώ), θα δίνουν στο Δημόσιο προμήθεια και «επαρκείς εξασφαλίσεις», οι οποίες όμως θα προσδιοριστούν μελλοντικά με απόφαση του υπουργού Οικονομίας. Αρχικά, ο κ. Αλογοσκούφης είχε προσδιορίσει το ύψος των προμηθειών σε 1%-1,5%, προκαλώντας γκρίνια από τους τραπεζίτες που θεωρούσαν την εγγύηση του Δημοσίου «ακριβή». Κάνοντας χρήση του συγκεκριμένου μέτρου, οι τράπεζες απλώς υποχρεώνονται σε συμμετοχή εκπροσώπου του Δημοσίου μόνο στο Δ.Σ. και χωρίς το δικαίωμα βέτο.

ΑΝ ΟΙ ΤΡΑΠΕΖΕΣ επιλέξουν την τρίτη εναλλακτική, όπου το Δημόσιο εκδίδει ομόλογα έως 8 δισ. ευρώ και οι τράπεζες καρπώνονται το προϊόν της ρευστοποίησης και πάλι έναντι προμηθειών που θα προσδιοριστούν μελλοντικά, τότε δεν τίθεται καν ζήτημα συμμετοχής εκπροσώπου του Δημοσίου στο Δ.Σ. Μάλιστα, δίδεται η δυνατότητα το άθροισμα των 23 δισ. ευρώ των ομολόγων και των εγγυήσεων να ανακατανεμηθεί, «αναλόγως της απορροφητικότητας και των αναγκών που προκύπτουν». Έτσι, ανοίγει «παράθυρο» να προτιμηθούν τα ομόλογα, να αντληθεί ρευστότητα και να αποφευχθεί εντελώς ο κρατικός « επίτροπος».

Στην αρχική του μορφή το νομοσχέδιο προέβλεπε ότι «σε όλες τις περιπτώσεις όπου παρέχεται εγγύηση του Δημοσίου ή η ενίσχυση μέσω αγοράς προνομιούχων μετοχών διασφαλίζεται η συμμετοχή του Δημοσίου στο Δ.Σ. της τράπεζας με δικαίωμα αρνησικυρίας στην πολιτική παροχών στα ανώτερα στελέχη της τράπεζας».


Γ. Παπανδρέου: Πελατειακός καπιταλισμός, ανεπαρκή τα μέτρα
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: Δημήτρης Τζάθας, Μαρία Νταλιάνη

ΓΙΑ ΕΠΙΛΟΓΕΣ που ευνόησαν την ασυδοσία στην αγορά και την υπερσυγκέντρωση πλούτου στα χέρια των λίγων και ισχυρών κατηγόρησε την κυβέρνηση χθες από το βήμα της Βουλής ο Γιώργος Παπανδρέου.

«Πρόκειται για επιλογές που στηρίχθηκαν στην ευνοιοκρατία, σ΄ έναν πελατειακό καπιταλισμό, με αυταρχισμό, με αδιαφάνεια στις οικονομικές και πολιτικές αποφάσεις», τόνισε ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Κατά τη σύντομη παρέμβασή του στη συζήτηση του σχεδίου νόμου για τους δανειολήπτες που ψηφίστηκε μόνον από τους κυβερνητικούς βουλευτές, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ χαρακτήρισε τα κυβερνητικά μέτρα ανεπαρκή, δήλωσε πως «δεν εξασφαλίζουν καμία διαφάνεια, κανένα εχέγγυο στήριξης της πραγματικής οικονομίας και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων» και πως «την κρίση θα πληρώσει ο φορολογούμενος». Σύμφωνα με τον Γιώργο Παπανδρέου πρόκειται για μέτρα προσχηματικά, αποσπασματικά, για «δήθεν ρυθμίσεις που δεν δίνουν λύσεις σε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που ζουν με τον βραχνά από τα πανωτόκια, τα ψιλά γράμματα των δανείων, την επιβάρυνση και την αύξηση των επιτοκίων».

Καυγάς για τα πανωτόκια
Όταν ο Γιώργος Παπανδρέου κατήγγειλε την κυβέρνηση για «δημοσιονομική εκτροπή» και πως «πρέπει να διασφαλιστεί η διαφάνεια και λογοδοσία στην αξιοποίηση των 28 δισεκατομμυρίων ευρώ που θα δοθούν στις τράπεζες, με ξεκάθαρους κανόνες και υπό την ενεργό εποπτεία της Πολιτείας, ώστε να γνωρίζει το Δημόσιο ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα κάθε τράπεζας και να δοθούν τα χρήματα μόνο σ΄ εκείνες που έχουν ανάγκη και εφόσον έχει διασφαλιστεί ότι και οι ίδιες θα συμμετάσχουν στην αύξηση του μετοχικού τους κεφαλαίου», η αντίδραση του παριστάμενου υφυπουργού Οικονομικών Γιάννη Παπαθανασίου ήταν άμεση: «Η δημοσιονομική εκτροπή σημειώθηκε επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ. Είναι τουλάχιστον προκλητικό να αναφέρεται ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ στα πανωτόκια, αφού η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας έκανε τις ρυθμίσεις», απάντησε ο υφυπουργός.


Παράθυρο μερικής κρατικοποίησης με συμφωνία κυρίων

ΑΛΑΛΟΥΜ προκάλεσαν οι δηλώσεις κορυφαίου στελέχους του υπουργείου Οικονομίας και Οικονομικών για συμφωνία κυρίων ανάμεσα στην ηγεσία του υπουργείου και τους τραπεζίτες, η οποία όμως δεν αποτυπώνεται στο νομοσχέδιο. Σύμφωνα με το συγκεκριμένο στέλεχος, η συμφωνία προβλέπει πως όποια τράπεζα κάνει χρήση είτε του μέτρου των εγγυήσεων είτε του μέτρου των ομολόγων θα εντάσσεται και στο τρίτο μέτρο της παροχής κρατικής ρευστότητας μέσω προνομιούχων μετοχών, ώστε να διασφαλίζεται η παρουσία του Δημοσίου στο μετοχικό της κεφάλαιο. Η συμφωνία αυτή βρίσκεται σε αντιδιαστολή με τις διατάξεις του νομοσχεδίου που προβλέπουν διαφορετική μεταχείριση των τραπεζών ανάλογα με το είδος της ενίσχυσης που θα επιλέξουν. Εκτός και εάν πράγματι όλες οι τράπεζες αποδέχθηκαν ότι η αξιοποίηση της κρατικής ενίσχυσης θα πρέπει να οδηγεί σε «μερική κρατικοποίησή» τους έστω και για βραχύ χρονικό διάστημα. Παρά το γεγονός ότι σχετικές διατάξεις δεν περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο, κορυφαίο στέλεχος του υπουργείου Οικονομίας επιμένει ότι η συμφωνία κυρίων είναι γεγονός.

«Όλες οι τράπεζες έχουν ταχθεί υπέρ του σχεδίου και έχουν προθεσμία μέχρι και την 1η Φεβρουαρίου 2009 για να δηλώσουν αν θα κάνουν χρήση της δυνατότητας που αυτό προσφέρει», δήλωσε στο Reuters ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών και επικεφαλής της Εθνικής κ. Τ. Αράπογλου. Πρόσθεσε δε πως «το κυβερνητικό σχέδιο δεν στοχεύει τόσο στη στήριξη των τραπεζών όσο στην διασφάλιση της ομαλής ροής κεφαλαίων από την πιστωτική αγορά προς την ελληνική οικονομία».


Διαλύθηκε ο αρραβώνας Ρroton – Πειραιώς κοινή συναινέσει

ΔΙΑΛΥΣΗ του αρραβώνα της Ρroton Βank με την Τράπεζα Πειραιώς σήμανε η ανακοίνωση των κυβερνητικών μέτρων για τη στήριξη του τραπεζικού συστήματος. Η Ρroton Βank, όπως προκύπτει από την επίσημη ανακοίνωση της διοίκησής της, «αποφάσισε να ζητήσει την ένταξη της τράπεζας στο πρόγραμμα μέτρων του σχεδίου ενίσχυσης χρηματοδότησης της ελληνικής οικονομίας και κατόπιν τούτου πρότεινε τόσο στη διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς όσο και στους μετόχους της, που συμφώνησαν τη μεταβίβαση του 26,9% των μετοχών τους στην Τράπεζα Πειραιώς, να ματαιώσουν τη συναλλαγή». Σύμφωνα με τη διοίκηση της Ρroton Βank, η τράπεζα θα συνεχίσει την αναζήτηση στρατηγικού εταίρου σε προσφορότερους για το χρηματοπιστωτικό σύστημα χρόνους.

Η ματαίωση της συμφωνίας, η οποία μάλιστα θα οδηγούσε και σε πλήρη συγχώνευση των δύο τραπεζών σε βάθος χρόνου, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Τράπεζας Πειραιώς, δεν φάνηκε να «ενοχλεί» ιδιαιτέρως την αγοράστρια τράπεζα.

Ενδεικτική είναι η ανακοίνωσή της: «Σε συνέχεια της από 13.10.2008 ανακοίνωσης για την εξαγορά ποσοστού 26,98% του μετοχικού κεφαλαίου της Ρroton Βank, η Διοίκηση της Τράπεζας Πειραιώς ανακοινώνει ότι αποδέχθηκε αίτημα της Ρroton Βank και των πωλητών μετόχων και υπέγραψε σχετικό συμφωνητικό για ματαίωση της συμφωνίας εξαγοράς».