Βυθίζεται σε ύφεση η Ευρώπη

Ακόμη και πριν ξεσπάσει η χρηματοπιστωτική κρίση τον προηγούμενο μήνα μετά την κατάρρευση της Lehman Βrothers, οι Ευρωπαίοι οικονομολόγοι ήταν απαισιόδοξοι για τις προοπτικές ανάπτυξης στη Γηραιά Ήπειρο. Καθώς όμως όλα δείχνουν ότι πλέον τα προβλήματα στον χρηματοπιστωτικό κλάδο επηρεάζουν ευθέως την ευρύτερη οικονομία, πολλοί οικονομολόγοι λένε ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε ύφεση και θα είναι τυχερή αν μπορέσει να ξεφύγει από αυτή μέχρι το καλοκαίρι. Η επίσημη επιβεβαίωση για τις εκτιμήσεις αυτές θα έλθει στις 14 Νοεμβρίου όταν η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία Εurostat θα ανακοινώσει την ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το τρίτο τρίμηνο. Υπάρχουν όμως αρκετά ανησυχητικά σημάδια: Η Εurostat ανακοίνωσε ήδη ότι η παραγωγή στην ευρωζώνη μειώθηκε 0,7% τον Αύγουστο σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα πέρυσι. Επίσης το ΑΕΠ στη Γαλλία, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της χώρας, συρρικνώθηκε 0,1% το τρίτο τρίμηνο διαψεύδοντας προηγούμενες εκτιμήσεις που έκαναν λόγο για αύξηση 0,1%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η Γαλλία μπήκε στη λίστα που περιλαμβάνει χώρες όπως είναι η Ισπανία, η Ιρλανδία και η Δανία οι οποίες έχουν ανακοινώσει μείωση του ΑΕΠ για δύο συνεχή τρίμηνα- κι αυτός είναι ο ορισμός της ύφεσης που αποδέχονται οι περισσότεροι.

Στη Γερμανία
Τα κακά νέα όμως δεν σταματούν εδώ. Το γερμανικό ινστιτούτο ερευνών ΖΕW ανακοίνωσε ότι ο δείκτης οικονομικής εμπιστοσύνης στη Γερμανία βυθίστηκε 21,9 μονάδες αυτό τον μήνα στο-63, υποδεικνύοντας ότι έρχονται δύσκολοι καιροί. Το ινστιτούτο πάντως έδωσε κι έναν τόνο αισιοδοξίας αναφέροντας ότι η κατάσταση έχει καλυτερέψει λίγο μετά την ανακοίνωση ότι θα χρηματοδοτηθούν οι τράπεζες με κρατικά κεφάλαια του Δημοσίου.

Τον κίνδυνο που διατρέχει η ατμομηχανή της οικονομίας στην Ευρώπη επεσήμανε εξάλλου και ο υπουργός Οικονομίας Πιρ Στάινμπρουκ, ο οποίος παραδέχτηκε ότι υπάρχει κίνδυνος η γερμανική οικονομία, η οποία συρρικνώθηκε το δεύτερο τρίμηνο, να οδεύει προς την ύφεση. Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, οι φόβοι αυτοί δεν είναι «απλά απαισιοδοξία».

Στο ίδιο μήκος κύματος ο επικεφαλής οικονομολόγος της Commerzbank στη Φρανκφούρτη, Γιοργκ Κράμερ, είπε ότι «μπορεί να μη συμφωνούν όλοι ακόμη (πως υπάρχει ύφεση), αλλά οι αισιόδοξοι αρχίζουν να εκλείπουν. Το στρατόπεδο εκείνων που προβλέπουν ύφεση αυξάνεται συνεχώς». Όπως τονίζει, «ακόμη και πριν από τη χρηματοοικονομική κρίση υπήρχε πρόβλημα με μείωση στις τιμές των κατοικιών στην Ευρώπη- τη Βρετανία, την Ισπανία και τη Δανία» και κατέληξε ότι «αυτό αποτελεί μεγάλο πρόβλημα».

Πωλήσεις κατοικιών
Όπως δείχνουν τα στοιχεία από την ένωση μεσιτών στη Βρετανία, η μείωση στις πωλήσεις κατοικιών το τρίτο τρίμηνο που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο έφτασε το 52% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα.

Στην Ισπανία, σύμφωνα με την εταιρεία ακινήτων Τinsa, οι τιμές των κατοικιών υποχώρησαν 4,9% τον Σεπτέμβριο σε σύγκριση με τον ίδιο περσινό μήνα.

Πλέον το μεγάλο ερωτηματικό για το τι μέλλει γενέσθαι στην Ευρώπη είναι η Γερμανία, η οποία εξακολουθεί να έχει ακμαία εξαγωγική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τον κ. Κράμερ όμως, είναι απίθανο η εξαγωγική αυτή δραστηριότητα να συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς, καθώς οι περισσότερες οικονομίες όπου καταλήγουν τα προϊόντα αυτά αντιμετωπίζουν προβλήματα. Την ίδια στιγμή μεγάλη είναι η ανησυχία για την ανεργία. Ένας από τους κορυφαίους οικονομολόγους της Βank of Αmerica στο Λονδίνο, ο Gilles Μoec, θεωρεί ότι η ανάπτυξη στην Ευρώπη μπορεί να πληγεί από τη μείωση στην απασχόληση. Ο ίδιος επισημαίνει ότι μέχρι σήμερα η αγορά εργασίας- με εξαίρεση την Ισπανία- αντέχει επειδή οι εταιρείες διατηρούν ακόμη αμείωτο το προσωπικό τους ελπίζοντας ότι η οικονομική επιβράδυνση θα είναι σύντομη. Η χρηματοπιστωτική κρίση όμως πλήττει ευθέως πολλές εταιρείες κυρίως εκτός χρηματοπιστωτικού κλάδου, συμπληρώνει με νόημα. «Πιθανότατα θα δούμε τις συνθήκες στην αγορά εργασίας να χειροτερεύουν με γοργούς ρυθμούς τους επόμενους μήνες», λέει, κι αυτό θα πλήξει τις καταναλωτικές δαπάνες.

Ο πληθωρισμός ξεχάστηκε
Έπειτα, υπάρχει το θέμα του πληθωρισμού. Μέχρι πριν από λίγους μήνες ήταν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην Ευρώπη, το οποίο όμως μπήκε στο περιθώριο λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία πράγματι επιβεβαίωσαν την προηγούμενη εβδομάδα τις προβλέψεις ότι ο δείκτης τιμών θα υποχωρήσει μετά τη μεγάλη πτώση στις αγορές των εμπορευμάτων (πετρέλαιο κ.λπ.). Όμως σε αρκετές χώρες εξακολουθεί να υπάρχει πρόβλημα, όπως για παράδειγμα στη Βρετανία, όπου ο πληθωρισμός τον Σεπτέμβριο «έτρεχε» με 5,2%, παρουσιάζοντας αύξηση από τον Αύγουστο (4,7%) λόγω των ανατιμήσεων στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού.

Μακροχρόνια ή όχι
Οικονομολόγοι τώρα προβλέπουν ότι καθώς δημιουργούνται προσδοκίες για μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση του πληθωρισμού, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μπορεί μέχρι τα μέσα του 2009 να προχωρήσει σε αρκετές μειώσεις των βασικών επιτοκίων δανεισμού σε ευρώ. Ο κ. Μoec δηλώνει αισιόδοξος πως η οικονομία θα αρχίσει να αναπτύσσεται ξανά μέχρι το καλοκαίρι. Βλέπει όμως ως πιθανούς κινδύνους ένα νέο ράλι στις τιμές του πετρελαίου ή νέα προβλήματα στις χρηματοδοτήσεις. Εάν συμβεί οτιδήποτε από αυτά τα δύο «μπορούμε να αποχαιρετήσουμε το ενδεχόμενο ανάκαμψης», τονίζει. «Το ερώτημα δεν είναι εάν βρισκόμαστε ή όχι σε ύφεση», λέει από την πλευρά του ο κ. Κράμερ. «Το ερώτημα για μένα είναι εάν θα βυθιστούμε σε μακροχρόνια ύφεση όπως συνέβη στην Ιαπωνία», καταλήγει.