[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Μάθημα

ΤΟ ΕΓΡΑΨΕ ένας οικονομολόγος: oι άνθρωποι είναι γνωστοί για την εξαπάτηση των άλλων. Τα μεγαλύτερα όμως προβλήματα τα δημιουργούν όταν εξαπατούν τους εαυτούς τους. Αναφερόταν στο Μεγάλο Κραχ του ΄29.

Το κακό για το παγκόσμιο σύστημα των ελεύθερων αγορών, της ελεύθερης ροής των κεφαλαίων και των επενδύσεων είναι ότι ένα άλλο κακό χαρακτηριστικό των ανθρώπων είναι πως ξεχνούν και κάνουν τα ίδια λάθη. Το πιο πρόσφατο ήταν ο αχαλίνωτος τζόγος στην αγορά ακινήτων των ΗΠΑ.

Το παραδοσιακό μοντέλο λειτουργίας των τραπεζών είναι ότι συλλέγουν καταθέσεις και ελέγχοντας τη φερεγγυότητα των πελατών τους, δανείζουν για αγορά κατοικίας, επιχειρηματικές επενδύσεις και κατανάλωση. Αυτό το μοντέλο εκτοπίστηκε στις ΗΠΑ. Η τράπεζα αντλεί κεφάλαια από την παγκόσμια αγορά κεφαλαίων μέσω ομολόγων. Εκχωρεί τη δυνατότητα έγκρισης δανείων σε «μεσάζοντες» που έχουν κίνητρο την είσπραξη μιας προμήθειας για τη χορήγηση δανείων. Στην πραγματικότητα γίνεται η τράπεζα μεσάζοντας. Έχει κάθε κίνητρο να δώσει περισσότερα δάνεια για να εκδώσει ακόμη περισσότερα ομόλογα εισπράττοντας προμήθειες. Το αποτέλεσμα ήταν να δοθούν μαζικά δάνεια σε δανειολήπτες που δεν μπορούσαν να τα εξυπηρετήσουν. Όλα βασίστηκαν και αυτή τη φορά στην ικανότητα που έχουν οι άνθρωποι να εξαπατούν τους εαυτούς τους. Πίστεψαν ότι οι τιμές των ακινήτων θα οδηγούνταν συνεχώς προς τα πάνω. Οι τιμές «κόλλησαν», τα επιτόκια ανέβηκαν και τα κανόνια άρχισαν να ακούγονται το ένα μετά το άλλο. Οι ζημιές από τα ομόλογα των στεγαστικών δανείων διασκορπίστηκαν λόγω «παγκοσμιοποίησης» παντού και μεγάλες και μικρές τράπεζες είδαν τις ζημιές τους να διογκώνονται.

Τα χρηματιστήρια απειλήθηκαν με κατάρρευση και ο κλονισμός της εμπιστοσύνης μεταξύ των τραπεζών αλλά και τους δανειολήπτες στέρησε και στερεί χρήμα από την πραγματική οικονομία. Το πρόσφατο παγκόσμιο πακέτο μέτρων πιθανόν να σώσει και αυτή τη φορά την παρτίδα. Σίγουρα όμως από αυτήν την περιπέτεια όλοι μπορούν να γίνουν σοφότεροι. Οι δανειολήπτες για να δανείζονται και οι τραπεζίτες για να δανείζουν με σύνεση. Το μεγαλύτερο μάθημα όμως για τις κυβερνήσεις θα είναι να συνειδητοποιήσουν ότι οι αγορές και οι οικονομίες είναι πολύ σοβαρά πράγματα για να τα αφήνουν στα χέρια οικονομολόγων, τραπεζιτών και golden boys.