Η τέχνη ως γυμναστική του μυαλού

«Αμφιβάλλω αν το κοινό θα καταλάβει ποτέ πόση γυμναστική του μυαλού, συναρπαστική για μένα, έχει προηγηθεί της κατασκευής μιας εικόνας», έλεγε ο μάγος της εικόνας Μαουρίτς Κορνέλις Έσερ. Μια μοναδική έκθεση παγκοσμίως με περισσότερα από 400 έργα του Ολλανδού αριστοτέχνη έρχεται 36 χρόνια μετά τον θάνατό του να δείξει στους φιλότεχνους τη συναρπαστική διαδρομή που ακολουθούσαν το χέρι και ο νους έως τη στιγμή που θα ολοκλήρωνε τις ακροβατικές (ανάμεσα στην πραγματικότητα και την παραίσθηση) δημιουργίες του.

«Δεν πρόκειται για συνηθισμένη έκθεση με ολοκληρωμένα έργα αλλά για μια σπάνια παρουσίαση της δουλειάς του Έσερ, που καλύπτει όλες τις φάσεις της δημιουργικής πορείας του και αποκαλύπτει στον θεατή την εσωτερική ιδέα και τα βήματα που έκανε μέχρι να φτάσει στο τελειωμένο έργο», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο Παύλος Φυρός, συλλέκτης έργων του Μαουρίτς Κορνέλις Έσερ και δημιουργός του Μουσείου Ηerakleidon, που ήλθε σε επαφή με Αμερικανό συλλέκτη που κατέχει το 90% των προσχεδίων του Έσερ, ο οποίος διατηρεί την ανωνυμία του.

Μία φορά δεν είναι αρκετή για να ανακαλύψει ο επισκέπτης τον αθέατο κόσμο πίσω από τις δημιουργίες του Έσερ, η δουλειά του οποίου είχε παρουσιαστεί εν είδει αναδρομικής το 2004 στο Μουσείο Ηerakleidon. Γι΄ αυτό και η σπονδυλωτή έκθεση που έχει τον γενικό τίτλο «Από το προσχέδιο στο αριστούργημα», θα διαιρεθεί σε τέσσερις ενότητες. Η πρώτη αρχίζει την Πέμπτη με την «περίοδο της ανακάλυψης» και 100 έργα της περιόδου 1936-1972. Σαράντα χαρακτικά και 60 σχέδια που προηγήθηκαν μαζί με ξύλινες μήτρες για τις ξυλοτυπίες βάζουν τον επισκέπτη στο εργαστήριο αλλά και στο μυαλό του καλλιτέχνη, ο οποίος επηρεάστηκε βαθιά από τα Μαθηματικά παρ΄ ότι ως μαθητής δεν είχε καλές σχέσεις μαζί τους. Και εξηγούν τη διπλή έννοια της ανακάλυψης: από τη μια, οι προσωπικές ανακαλύψεις που έκανε ο καλλιτέχνης μέσω πολλών μελετών (οπτικές απάτες κ.λπ.) και, από την άλλη, η ανακάλυψη του ιδίου και του έργου του από την επιστημονική κοινότητα.

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Από το προσχέδιο στο αριστούργημα» εγκαινιάζεται την Πέμπτη στις 20.00
στο Μουσείο Ηerakleidon (Ηρακλειδών 16, Θησείο, τηλ. 210-34.61.981). Έως 11 Ιανουαρίου. Είσοδος 6 ευρώ, (μειωμένο) 4 ευρώ.

Από τις 17 Ιανουαρίου η σκυτάλη θα περάσει στην «ιταλική περίοδο» (έως 18 Απριλίου), την εποχή κατά την οποία ο Έσερ θα γοητευτεί από τα τοπία και την αρχιτεκτονική των πόλεων και των χωριών του Νότου. Στην τρίτη ενότητα (25 Απριλίου έως 2 Αυγούστου) θα αποκαλυφθεί ο «άγνωστος Έσερ» με εικονογραφήσεις βιβλίων, γραμματόσημα αλλά και κτίρια- από ταχυδρομεία έως κοιμητήρια- που φέρουν την υπογραφή του. Και για το φινάλε (25 Αυγούστου έως 2 Νοεμβρίου), θα ανακαλύψουμε το χρώμα στο έργο του, το οποίο μπορεί να απουσίαζε από τις ολοκληρωμένες λιθογραφίες και ξυλογραφίες του όχι όμως και από τα σχέδιά του, καθώς τον βοηθούσε να δει ορισμένες λεπτομέρειες που «ισοπεδώνονται» από το παιχνίδι άσπρου- μαύρου.

Δύο καινοτομίες θα χαρακτηρίσουν τη σπονδυλωτή έκθεση, που θα συνοδεύεται από τον δίγλωσσο κατάλογο (ελληνικά- αγγλικά) 210 σελίδων με 300 εικόνες και κείμενα που αντανακλούν τον τρόπο με τον οποίο οι Έλληνες προσεγγίζουν τον Έσερ. Πρώτον, θα παρουσιάζεται πλήθος σχεδίων σε ψηφιακή μορφή τα οποία θα μπορεί να δει κάποιος μέσω υπολογιστή (και κατόπιν ραντεβού) και δεύτερον ενδέχεται ειδικό κουπόνι στον κατάλογο να επιτρέπει την επίσκεψη και στις επόμενες φάσεις της έκθεσης.


Με μια ματιά

● Γεννιέται το 1898 στην Ολλανδία.

● Αρχίζει να σπουδάζει Αρχιτεκτονική, αλλά σύντομα στρέφεται στις γραφικές τέχνες.

● Παντρεύεται στην Ιταλία το 1924 την Ελβετίδα Ζέτα Ουμίκερ.

● Λόγω των πολέμων μετακινείται στην Ελβετία, τις Βρυξέλλες και την Ολλανδία.

● Το 1970 μπαίνει σε οικοτροφείο ηλικιωμένων.

● Πεθαίνει το 1972.