O Ομπάμα κερδίζει το ντιμπέιτ στην οικονομία

Είναι 3 η ώρα το πρωί, έναν από τους πρώτους μήνες του 2009, και το τηλέφωνο στον Λευκό Οίκο χτυπά. Αρκετά μεγάλα hedge funds είναι έτοιμα να καταρρεύσουν, λέει η φωνή στην άλλη άκρη της γραμμής. Ποιον Αμερικανό πρόεδρο θα εμπιστευόσασταν να απαντήσει στο τηλεφώνημα αυτό;

Δεν είμαι καθόλου μελοδραματικός. Το σχέδιο σωτηρίας του Κογκρέσου είναι πολύ καλύτερο από αυτό που προτάθηκε αρχικά από τον υπουργό Οικονομίας των ΗΠΑ Χένρι Πόλσον. Όμως δεν είναι τέλειο και δεν θα βάλει ξαφνικά φρένο στη χρηματοοικονομική κρίση που διανύουμε- το πιο πιθανό είναι ο επόμενος Αμερικανός πρόεδρος να βρεθεί αντιμέτωπος με μερικές πολύ δύσκολες καταστάσεις και αποφάσεις όσον αφορά την κρίση. Τι ξέρουμε λοιπόν για το πόσο έτοιμοι είναι οι δύο διεκδικητές του Λευκού Οίκου, από τους οποίους ο ένας- αυτός που θα γίνει πρόεδρος- θα κληθεί να πάρει δύσκολες αποφάσεις;

Ο Μπάρακ Ομπάμα φαίνεται ότι έχει καλή πληροφόρηση για τη σημερινή κατάσταση και δείχνει αρκετή ευαισθησία σε θέματα που αφορούν την οικονομία. Ο Τζον ΜακΚέιν, από την άλλη πλευρά, με φοβίζει.

Ας μιλήσουμε λίγο για τον κ. Ομπάμα: Είναι κρίμα που δεν έδειξε περισσότερα στοιχεία ηγέτη κατά τη διάρκεια της συζήτησης για το σχέδιο σωτηρίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος, αφήνοντας το θέμα στα χέρια των Δημοκρατικών του Κογκρέσου. Όμως τόσο ο κ. Ομπάμα όσο και οι Δημοκρατικοί στο Κογκρέσο έχουν μερικούς πολύ καλούς γνώστες και με καθαρό μυαλό συμβούλους με εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων. Ένας είναι ο Ρaul Volcker, ο πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (FΕD) και ένας άλλος ο πρώην υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ επί προεδρίας Κλίντον, Robert Rubin.

Δεν γνωρίζει
Έπειτα έχουμε τον κ. ΜακΚέιν. Ξέρουμε εδώ και καιρό ότι ο κ. ΜακΚέιν δεν γνωρίζει και πολλά σχετικά με τα οικονομικά- το παραδέχθηκε ο ίδιος, άλλωστε, αν και στη συνέχεια αρνήθηκε ότι το είπε. Αυτό δεν θα ήταν πολύ κακό εάν είχε καλούς συμβούλους, αλλά δεν έχει ούτε από αυτούς.

Ο μέντοράς του στα οικονομικά, είναι ο Ρhil Gramm που όσο ήταν στη Γερουσία έκανε ό,τι μπορούσε για να μην περάσει ρύθμιση που θα προέβλεπε περισσότερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο γίνεται το παιχνίδι στα χρηματοπιστωτικά παράγωγα- τις επενδύσεις εκείνες που βύθισαν τη Lehman Βrothers και την ΑΙG, φέρνοντας τις αγορές χρήματος ένα βήμα πριν από την κατάρρευση. Ο κ. Gramm έχει μείνει στο παρασκήνιο της καμπάνιας ΜακΚέιν από τότε που χαρακτήρισε τους Αμερικανούς «έθνος παραπονιάρηδων», αλλά εξακολουθεί να θεωρείται πιθανός υποψήφιος για τη θέση του υπουργού Οικονομίας.

Και πέρυσι, όταν ο κ. ΜακΚέιν είχε ανακοινώσει με περηφάνια ότι είχε συγκεντρώσει «ένα εντυπωσιακό επιτελείο από οικονομολόγους, καθηγητές και επιφανείς συντηρητικούς ηγέτες» για να τον συμβουλέψουν για θέματα οικονομικής πολιτικής, εκείνον που είχαν ξεχωρίσει οι υποστηρικτές του ήταν ο Κevin Ηassett, ένας εκ των συγγραφέων τού «Ο Ντάου θα φτάσει στις 36.000

μονάδες».

Θλιβερή πρόταση
Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι δεν έχει υπάρξει πιο θλιβερή πρόταση από αυτή των Ρεπουμπλικανών της Βουλής των Αντιπροσώπων να γίνει προσπάθεια να ξεπεράσουμε τη χρηματοπιστωτική κρίση φορολογώντας τα κέρδη κεφαλαίου (εξ ορισμού τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα με προβλήματα δεν έχουν κέρδη κεφαλαίου για να τα φορολογήσουμε).

Η πραγματική αποκάλυψη όμως ήταν η στάση του κ. ΜακΚέιν τις τελευταίες εβδομάδες υπό το πρίσμα των οικονομικών προβλημάτων, που έδειξε ότι δεν είναι καθόλου σταθερός στις απόψεις του. Στις 15 Σεπτεμβρίου δήλωσε- για 18η φορά φέτος- ότι «τα θεμελιώδη μεγέθη της οικονομίας μας είναι ισχυρά». Αυτό έγινε την ημέρα που χρεοκόπησε η Lehman Βrothers και η Μerrill Lynch εξαγοράστηκε οδηγώντας την κρίση σε νέο πιο επικίνδυνο στάδιο. Τρεις μέρες μετά όμως διακήρυξε ότι οι χρηματαγορές στην Αμερική έχουν γίνει «καζίνο» και δήλωσε ότι εκείνος θα απέλυε τον πρόεδρο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς- ο οποίος εντελώς συμπτωματικά δεν διορίζεται καν από τον Αμερικανό πρόεδρο.

Έπειτα βρήκε άλλους ενόχους. Τις τράπεζες στεγαστικών Fannie Μae και Freddie Μac (που δεν φέρουν μεγάλο μερίδιο για την κρίση: τα περισσότερα επισφαλή δάνειά τους προήλθαν από ιδιώτες). Κατηγόρησε ακόμη άλλους πολιτικούς, περιλαμβανομένου του κ. Ομπάμα, ότι επηρεάζονται οικονομικά από τη Fannie Μae και τη Freddie Μac. Τώρα προκύπτει ότι εταιρεία ιδιοκτησίας τού συνεργάτη του που διαχειρίζεται την προεκλογική εκστρατεία του πληρωνόταν από τη Freddie Μac.

Τ ι υποστήριζε;
Στη συνέχεια ο κ. Πόλσον αποκάλυψε το σχέδιό του και ο κ. ΜακΚέιν υποστήριξε με σθένος τις απόψεις του. Μόνο που αρκετές ημέρες μετά τη δημοσιοποίηση του σχεδίου Πόλσον παραδέχθηκε ότι δεν είχε διαβάσει στην πραγματικότητα το σχέδιο, το οποίο δεν ξεπερνούσε τις τρεις σελίδες.

Νομίζω ότι καταλαβαίνετε τι θέλω να πω. Η σύγχρονη οικονομία, όπως φαίνεται, κρύβει πολλούς κινδύνους- και δεν είναι το είδος του κινδύνου που θες να αντιμετωπίσεις με έναν πρόεδρο ο οποίος κάνει τον σκληρό και καταγγέλλει τους φταίχτες. Έχει ο κ. ΜακΚέιν τη σωστή κρίση και ιδιοσυγκρασία για να αντιμετωπίσει αυτές τις ευθύνες της θέσης που θέλει να καταλάβει;