Μέχρι τον Ιούνιο…

Το πρώτο, πρώιμο, κύμα δημοσκοπήσεων της σεζόν έφερε στο φως δύο βασικά ευρήματα. Και έθεσε δύο κεντρικά ερωτήματα.

Εύρημα πρώτο: Με όλους τους δείκτες αισιοδοξίας (για το αύριο) και εμπιστοσύνης (στο πολιτικό σύστημα και τα κόμματα εξουσίας) βαθιά στο κόκκινο και με το λεγόμενο «άθροισμα του δικομματισμού» στο ιστορικό χαμηλότερο ποσοστό του, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν, ωστόσο, μια αλλαγή που αρχίζει να συντελείται. Ο νόμος της βαρύτητας, που είχε παραδόξως καταργηθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, αρχίζει και πάλι να λειτουργεί. Το κυβερνών κόμμα πέφτει και το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν πέφτει μαζί του. Η φθορά τού ενός δεν γίνεται αυτόματα φθορά και του άλλου. Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να βρίσκει δημοσκοπικό σημείο αντίστασης και η ψαλίδα αρχίζει να κλείνει.

Μπορεί, λοιπόν, με σχετική ασφάλεια να προβλέψει κανείς ότι- αν ο Καραμανλής δεν κάνει κάποιο θαύμα (στο οποίο έχουν πάψει να πιστεύουν και οι πιστότεροι των πιστών) και αν το ΠΑΣΟΚ απόσχει για λίγο από το αγαπημένο του σπορ, να πυροβολεί το ίδιο του το πόδι- θα δούμε σύντομα δημοσκοπήσεις στις οποίες, για πρώτη φορά μετά οκτώ ολόκληρα χρόνια, το ΠΑΣΟΚ θα προηγείται της Νέας Δημοκρατίας στην πρόθεση ψήφου. Έστω και με μικρή διαφορά, έστω και σε εξαιρετικά χαμηλά, πολύ μακριά από τον πήχυ της αυτοδυναμίας, ποσοστά και για τους δύο.

Και το ερώτημα είναι τι συνέπειες θα προκαλέσει αυτό το «σορπάσο», πώς θα το ενσωματώσει η κυβερνητική παράταξη στην εσωτερική της κρίση και πώς θα αντιδράσει ένα εκλογικό σώμα, που είχε φθάσει να πιστεύει ότι το δημοσκοπικό προβάδισμα του ΠΑΣΟΚ είναι φαινόμενο τόσο απίθανο όσο αυτά που συζητούν τα σαββατόβραδα στην εκπομπή του Κώστα Χαρδαβέλλα. Θα ξέρουμε την απάντηση πολύ πριν από τον Ιούνιο…

Εύρημα δεύτερο: Ο ΣΥΡΙΖΑ, ο μεγάλος κερδισμένος της περυσινής δημοσκοπικής άνοιξης, παρ΄ ότι παραμένει σε ποσοστά υπερδιπλάσια της εκλογικής του επίδοσης, μοιάζει να έχει ανακόψει τη φόρα του.

Το εύρημα αυτό τροφοδότησε- εκτός από κακεντρεχή σχόλια- κι ένα δεύτερο βασικό ερώτημα: Μήπως ζούμε το τέλος του πιο αναπάντεχου και ανατρεπτικού πολιτικού φαινομένου της χρονιάς; Είναι πρόσκαιρη διόρθωση αυτό το-3% ή απόδειξη ότι ήταν φούσκα που ξεφούσκωσε;

Το κυβερνών κόμμα πέφτει και το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν πέφτει μαζί του. Η φθορά τού ενός δεν γίνεται αυτόματα φθορά και του άλλου. Το ΠΑΣΟΚ φαίνεται να βρίσκει δημοσκοπικό σημείο αντίστασης και η ψαλίδα αρχίζει να κλείνει

Την απάντηση θα τη δώσει ο χρόνος. Ωστόσο, για να μαντέψει κανείς αν είναι πιθανόν κάτι να τελειώνει, πρέπει να θυμηθεί πώς γεννήθηκε, σε τι οφείλει την ύπαρξή του.

Η δημοσκοπική έκρηξη του ΣΥΝ, λοιπόν, τροφοδοτήθηκε από δύο διακριτά, όχι εντελώς συμβατά μεταξύ τους, υπόγεια ρεύματα. Αφ΄ ενός, ο πολιτικός αυτός χώρος κατάφερε να συναντηθεί με μια νέα κοινωνική ζήτηση. Έπαψε να συντηρείται από τη νοσταλγία και τη συναισθηματική αφοσίωση των ανθρώπων που συναντήθηκαν μαζί του σε παλιότερα ιστορικά σταυροδρόμια και κτύπησε μια νέα κοινωνική φλέβα, που διατρέχει, άλλωστε, όλη την Ευρώπη και ιδίως χώρες όπως η Γαλλία ή η Γερμανία, όπου ανθεί μια νέου τύπου ριζοσπαστική, «κόκκινη» αριστερά. Το ύφος Αλαβάνου, η υιοθέτηση μιας αντισυμβατικής ατζέντας, η κατεδαφιστική, σαρκαστική αντιπολίτευση και, κυρίως, ο ρόλος του στην πανεπιστημιακή κρίση και η σύγκρουσή του με τη δεξιά των πραιτόρων, ανέδειξε τον ΣΥΡΙΖΑ σε αυθεντικό εκφραστή μιας, ώς πρόσφατα, ασχημάτιστης και ορφανής κοινωνικής ζήτησης για μια ριζοσπαστική αριστερά α λα ελληνικά.

Αφ΄ ετέρου, και παράλληλα, ένα όλο και μεγαλύτερο τμήμα της κοινής γνώμης βίωνε την παταγώδη διάψευση των υποσχέσεων Καραμανλή, τον αρνητικό απολογισμό των κυβερνήσεών του και την πλήρη διάψευση κάθε προσδοκίας που συνόδευσε την εναλλαγή του 2004 (εκτός από προσδοκίες πλουτισμού ή διορισμού), όχι ως αποτυχία του Καραμανλή, μα ως απόδειξη χρεοκοπίας του πολιτικού προτύπου της μεταπολίτευσης, του δικομματισμού της και του μονοκομματικού μοντέλου διακυβέρνησης (και καταλαφυραγώγησης του δημοσίου χώρου). Οι κυβερνήσεις συνεργασίας άρχισαν να προβάλουν ως ελκυστική λύση και η ριζοσπαστική αριστερά ως ιδανικό όχημα για την επιβολή τους. Κι αυτή ήταν η δεύτερη πηγή ενίσχυσης των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ στις δημοσκοπήσεις.

Και οι δύο πηγές εξακολουθούν να τρέχουν νερό. Αλλά η ικανότητα του πολιτικού αυτού χώρου να ανταποκριθεί στην προσδοκία που τον συνοδεύει (και μάλιστα με τρόπο που να ικανοποιεί το δεύτερο, χωρίς να διαψεύδει το πρώτο από τα δύο αιτήματα που του διατυπώνονται) τώρα δοκιμάζεται. Μέχρι τον Ιούνιο θα ξέρουμε…