Η Αθήνα εξορίζει τους πεζούς

Σε μια τεράστια… αυτοκινητούπολη μετατρέπεται χρόνο με τον χρόνο η Αθήνα. Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και προειδοποιούν ότι τα λάθη αυτής της περιόδου θα έχουν επιπτώσεις ανάλογες με αυτές της αντιπαροχής τις δεκαετίες του ΄60 και του ΄70.

«Η επέκταση της πόλης είναι άναρχη και προσανατολισμένη σε ένα και μόνο στόχο: το πώς θα εξυπηρετηθούν οι οδηγοί και τα αυτοκίνητα. Οι πεζοί είναι… ανύπαρκτοι. Αγνοούνται επιδεικτικά», επισημαίνει ο αρχιτέκτονας- πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος. «Οι δομές της πόλης, οι δημόσιοι χώροι της, το εμπορικό της κέντρο αλλάζουν με ρυθμούς γρήγορους, καταιγιστικούς» συμπληρώνει. «Η Αθήνα μέρα με την ημέρα απωθεί τους πεζούς, τους περιθωριοποιεί και δίνει τον ζωτικό τους χώρο στα αυτοκίνητα», υπογραμμίζει ο αρχιτέκτονας κ. Γιώργος Τζιρτζιλάκης. Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η Πολιτεία κάνει συνεχόμενα κινήσεις λανθασμένες.

Η Κηφισίας και η Συγγρού. «Η κομβική κίνηση για τη μετατροπή της Αθήνας σε αυτοκινητούπολη ήταν τα έργα που έγιναν στη Λεωφόρο Κηφισίας πριν από τέσσερα χρόνια», λέει ο κ. Τσαγκαράτος. «Η Κηφισίας ήταν μια αστική λεωφόρος, που οδηγούσε από το κέντρο στα προάστια. Το 2004 μετατράπηκε σε έναν κλειστό αυτοκινητόδρομο που οδηγεί από το κέντρο στην Αττική Οδό. Τοποθετήθηκε διαχωριστικό διάζωμα στη μέση, κόπηκαν δέντρα, ενώ από το Χαλάνδρι έως την Αττική Οδό δεν υπάρχει ούτε μία διάβαση πεζών. Ούτε μία!».

Ο κ. Τσαγκαράτος συμπληρώνει ότι επαναλήφθηκε το λάθος που έγινε στη Λεωφόρο Συγγρού. «Ο δρόμος που οδηγούσε στην παραλία μετατράπηκε σε αυτοκινητόδρομο μέσα σε μια νύχτα στις αρχές της δεκαετίας του ΄80. Οι δυο πλευρές της Συγγρού ακόμα και σήμερα δεν έχουν σχέση μεταξύ τους. Ένας κάτοικος της Νέας Σμύρνης δεν μπορεί να περπατήσει από τη δική του γειτονιά στην Καλλιθέα. Για πολλά χρόνια τα κτίρια και από τις δύο πλευρές κατά μήκος της λεωφόρου ήταν υποβαθμισμένα, αδιάφορα. Μόλις το τελευταίο διάστημα άρχισε μια κινητικότητα με κατασκευή καινούργιων κτιριακών συγκροτημάτων και ανακαινίσεις παλαιότερων. Το ίδιο πάει να γίνει τώρα και στην Κηφισίας».

Στη Λεωφόρο Κηφισίας, από το Χαλάνδρι έως την Αττική Οδό δεν υπάρχει ούτε μία διάβαση πεζών

Μόνο για τους οδηγούς. Όπως επισημαίνει ο συγκοινωνιολόγος και καθηγητής του Πανεπιστημίου Πειραιά κ. Στράτος Παπαδημητρίου, «η Λεωφόρος Κηφισίας, η Αττική Οδός, η Συγγρού, εξυπηρετούν μόνο τους οδηγούς. Αλλοίωσαν το αστικό περιβάλλον, διαίρεσαν τον αστικό ιστό, χώρισαν τις γειτονιές. Τέτοιου είδους λεωφόροι υπάρχουν σε όλες τις πόλεις, ωστόσο σε πολλά σημεία είναι υπόγειοι, και παντού υπάρχει πρόβλεψη για ανοιχτούς χώρους και περάσματα μεταξύ όλων των πλευρών της πόλης. Θεωρητικά μπορεί κάποιος να περπατήσει από τη μια γωνία της Ρώμης στην άλλη. Στην Αθήνα αυτό πλέον, ούτε θεωρητικά γίνεται».


Η Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων δεν ολοκληρώθηκε

Μια πόλη φιλική προς τους πεζούς θα έπρεπε να είχε όλο της το κέντρο ανοιχτό σε αυτούς. Στην Αθήνα όμως δεν ολοκληρώθηκε ποτέ η Ενοποίηση των Αρχαιολογικών Χώρων. Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε ότι ένας Αθηναίος ή ένας επισκέπτης της πόλης θα μπορεί να κάνει περίπατο από το Παναθηναϊκό Στάδιο έως την Ομόνοια και τον Κεραμεικό. Και όμως η Λεωφόρος Βασιλίσσης Όλγας, που διέρχεται μπροστά από το Ζάππειο, δεν έκλεισε ποτέ για τα αυτοκίνητα. Παραμένει «προσωρινά ανοιχτή για τα αυτοκίνητα» τέσσερα χρόνια τώρα. Και επτά ολόκληρα χρόνια μετά τη μελέτη ανάπλασης της οδού Αθηνάς, ο δήμαρχος Αθήνας σκοπεύει τώρα, όπως λέει, να αρχίσει το έργο. «Η ενθάρρυνση των ήπιων μορφών μετακίνησης όπως το περπάτημα και το ποδήλατο αποτελεί τη μόνη λύση για μια πιο ανθρώπινη πόλη» αναφέρει ο αρχιτέκτονας κ. Γιώργος Τζιρτζιλάκης.

Ποδηλατόδρομοι. Η Αθήνα δεν έχει καν ποδηλατόδρομους, όπως έχουν όλες σχεδόν οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Μόλις πριν από δύο μήνες ο υπουργός Μεταφορών ανακοίνωσε τη δημιουργία δύο μεγάλων ποδηλατοδρόμων συνολικού μήκους 21,4 χιλιομέτρων. Ο πρώτος θα αποτελεί ένα μεγάλο τόξο που θα συνδέει δύο πάρκα, της Σχολής Χωροφυλακής στη Λεωφόρο Μεσογείων και των Ιλισίων, μέσω του Μητροπολιτικού Πάρκου στο Γουδή, της Πολυτεχνειούπολης και της Πανεπιστημιούπολης. Ο δεύτερος υποτίθεται ότι θα ενώνει το κέντρο με την παραλία.


Το κράτος δεν μπαίνει στο Μετρό

«Η Αθήνα απέκτησε Μετρό, έστω αυτό το μικρό για την έκτασή της, ωστόσο ένα μεγάλο λάθος που έγινε είναι ότι δεν μετακόμισε το κράτος κοντά στους σταθμούς του», επισημαίνει ο αρχιτέκτονας πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος.

«Η τάση θέλει τα δημόσια κτίρια να μετακινούνται από το κέντρο προς την περιφέρεια της πόλης. Όσες μετακομίσεις έχουν γίνει ωστόσο, γίνονται με γνώμονα μόνο την οδική πρόσβαση. Σε ανάλογες περιπτώσεις σε μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις, το σημαντικότερο κριτήριο είναι η πρόσβαση με μέσα μαζικής μεταφοράς.

Πρώτα φτιάχνεται η στάση Μετρό και μετά το κτίριο», λέει.

Τα παραδείγματα είναι πολλά. Το νέο κτίριο του υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας βρίσκεται στην Ακτή Βασιλειάδη, στην άκρη του λιμανιού του Πειραιά. Για να μπορέσει να πάει εκεί κάποιος ή θα πρέπει να περπατήσει μισή και πλέον ώρα από τον πλησιέστερο σταθμό του τρένου ή με το αυτοκίνητό του. Ακόμα και το λεωφορείο που περνάει έξω από το υπουργείο είναι η γραμμή- εξπρές «Χ96» που ενώνει τον Πειραιά με το αεροδρόμιο. Το λεωφορείο αυτό όμως δεν κάνει ενδιάμεσες στάσεις, δεν επιβιβάζει ούτε αποβιβάζει κόσμο δηλαδή. Ανάλογη είναι και η εικόνα στο νέο υπουργείο Υγείας που βρίσκεται επί της Λεωφόρου Κηφισίας. Από το απέναντι πεζοδρόμιο δεν μπορεί κανείς να περάσει αφού δεν υπάρχει υπόγεια διάβαση. Ο πλησιέστερος σταθμός τρένου- η «Ειρήνη»- απαιτεί περπάτημα σαράντα λεπτών. Το νέο κτίριο του υπουργείου Παιδείας, στο Μαρούσι, απευθύνεται αποκλειστικά σε οδηγούς. Η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία, στην οποία απευθύνονται χιλιάδες φοιτητές, βρίσκεται μακριά από το Μετρό. Ακόμα και τα νέα πολυκαταστήματα ή τα μεγάλα εμπορικά κέντρα κατασκευάζονται με γνώμονα την εξυπηρέτηση των αυτοκινήτων.