«Φάρμακο» η γυμναστική για τους ασθενείς

Η συστηματική γυμναστική έχει πολλά οφέλη να προσφέρει στην υγεία. Μπορεί να ελαττώσει τον κίνδυνο αναπτύξεως εμφράγματος, εγκεφαλικού, υπέρτασης, διαβήτη, παχυσαρκίας, κατάθλιψης, άνοιας, οστεοπόρωσης, χολολιθίασης, εκκολπωματικής νόσου των εντέρων, πτώσης, στυτικής δυσλειτουργίας, περιφερειακής αγγειοπάθειας και 12 μορφών καρκίνου. Εξίσου πολλά, όμως, μπορεί να προσφέρει και σε άτομα που ήδη  πάσχουν από αυτά ή άλλα νοσήματα…

«Η άσκηση είναι το μοναδικό πράγμα που πλησιάζει τον ορισμό του “μαγικού φίλτρου”, όσον αφορά τα ισχυρά και καθολικά οφέλη που παρέχει», έγραψε σε περιοδικό του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ ο δρ Φρανκ Χου, επιδημιολόγος στην Σχολή Δημοσίας Υγείας του πανεπιστημίου.

Τα οφέλη αυτά δεν περιορίζονται στους υγιείς αλλά και στους πάσχοντες από κάθε είδους νόσημα – από καρδιοπάθεια και καρκίνο έως ρευματοειδή αρθρίτιδα, σκλήρυνση κατά πλάκας, νόσος του Πάρκινσον, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια και οστεοαρθρίτιδα, σύμφωνα με την εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάϊμς».

Πως μπορεί κανείς να γυμναστεί, εάν μονίμως νιώθει κουρασμένος ή πονάει ή δυσκολεύεται να πάρει ανάσα; Μπορεί όντως η γυμναστική να τον βοηθήσει;

Ασφαλώς και μπορεί. Η δρ Μαίρυλιν Μόφφατ, καθηγήτρια Φυσιοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, πραγματοποιεί μαθήματα για φυσιοθεραπευτές στις ΗΠΑ και στο εξωτερικό, δείχνοντάς τους πως μπορούν να βελτιώσουν την υγεία και την ποιότητα της ζωής τους οι πάσχοντες από χρόνια προβλήματα υγείας, οι οποίοι μαθαίνουν να γυμνάζονται με ασφάλεια.

«Τα υπάρχοντα στοιχεία αποδεικνύουν ότι η συστηματική, μετρίας εντάσεως άσκηση αυξάνει την ικανότητα του οργανισμού να καταπολεμά τις συνέπειες της οποιασδήποτε νόσου», λέει η δρ Μόφφατ. «Η γυμναστική ασκεί θετική επίδραση τόσο στην σωματική όσο και στην ψυχική υγεία. Ο στόχος είναι να γυμνάζεται κανείς όσο του επιτρέπει το σώμα του, και να ξεκουράζεται όταν έχει ανάγκη να ξεκουραστεί».

Καρδιοπάθεια

Τα παλιά τα χρόνια, οι γιατροί φοβόντουσαν να αφήσουν τους καρδιοπαθείς να γυμνασθούν. Όταν κάποιος πάθαινε έμφραγμα τη δεκαετία του ’60, έμεινε στο κρεββάτι για 6 εβδομάδες. Σήμερα, τα άτομα που ξεπερνούν ένα έμφραγμα, μετά βίας μένουν στο κρεββάτι μία μέρα, κατά την δρα Μόφφατ.

Ο πυρήνας της καρδιολογικής αποκατάστασης είναι ένα προοδευτικό πρόγραμμα ασκήσεως, που αυξάνει την ικανότητα της καρδιάς να τροφοδοτεί πιο αποτελεσματικά το σώμα με αίμα πλούσιο σε οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Το αποτέλεσμα του προγράμματος είναι βελτιωμένη αντοχή, μεγαλύτερη ικανότητα απόλαυσης της ζωής και μειωμένη θνησιμότητα.

Το ίδιο ισχύει για τους πάσχοντες από συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια. «Ακόμα και 90άρηδες πάσχοντες από καρδιακή ανεπάρκεια μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την κατανάλωση οξυγόνου από τον οργανισμό τους», τονίζει η δρ Μόφφατ.

Υπέρταση και εγκεφαλικά

Η αεροβική άσκηση μπορεί να ελαττώσει την αρτηριακή πίεση στους πάσχοντες από υπέρταση, ενώ βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος στα περιφερειακά αγγεία στους ανθρώπους που παθαίνουν κράμπες όταν περπατάνε _ μία κατάσταση που ονομάζεται διαλείπουσα χωλότητα. Η θεραπεία γι’ αυτήν είναι στην πραγματικότητα να περπατάει καθημερινά ο ασθενής λίγο περισσότερο απ’ ό,τι την προηγούμενη μέρα.

Στους ανθρώπους με παροδικά ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια (ή «μίνι» εγκεφαλικά), η προοδευτική αύξηση της γυμναστικής βελτιώνει την ροή αίματος στον εγκέφαλο και μειώνει τον κίνδυνο ενός μεγάλου ισχαιμικού εγκεφαλικού, κατά την δρα Μόφφατ.

Επιπλέον, οι αεροβικές ασκήσεις αλλά και αυτές για δύναμη έχει διαπιστωθεί ότι αυξάνουν την αντοχή, την ταχύτητα βαδίσεως και την ικανότητα διεκπεραιώσεως των καθημερινών δραστηριοτήτων έως και 6 χρόνια έπειτα από ένα εγκεφαλικό.

Διαβήτης και προβλήματα αρθρώσεων

Η ήπιας εντάσεως άσκηση βελτιώνει επίσης την αντοχή στην γλυκόζη, με αποτέλεσμα οι διαβητικοί να χρειάζονται λιγότερα φάρμακα για να ρυθμίζουν το σάκχαρό τους, ενώ ελαττώνει και τον κίνδυνο που διατρέχουν να αναπτύξουν απειλητικές για τη ζωή τους επιπλοκές.

Τα πιο άμεσα οφέλη, όμως, πιθανώς παρατηρούνται στους πάσχοντες από αρθρικές και νευρομυϊκές διαταραχές.

Δίχως άσκηση, όσοι έχουν οστεοαρθρίτιδα βασανίζονται από τις δύσκαμπτες, εκφυλισμένες αρθρώσεις τους. Με την άσκηση, όμως, αυξάνουν την δύναμη και την αεροβική ικανότητά τους, με αποτέλεσμα λιγότερο πόνο, βελτιωμένη λειτουργικότητα, καλλίτερη ισορροπία, καλλίτερη ποιότητα ζωής και, κατ’ επέκτασιν, λιγότερο άγχος και κατάθλιψη.

Τα ίδια ισχύουν για τους πάσχοντες από ρευματοειδή αρθρίτιδα, καθώς η προοδευτική γυμναστική μπορεί να δυναμώσει και να προστατεύσει τις φλεγμένουσες αρθρώσεις τους, μειώνοντας τον πόνο, την κόπωση, την πρωινή δυσκαμψία, το άγχος και την κατάθλιψη, και βελτιώνοντας την δύναμη, την ταχύτητα βαδίσεως και την δραστηριότητα.

Νευρολογικά νοσήματα

Η γυμναστική είναι επίσης απαραίτητη για την βελτίωση της κινητικότητας έπειτα από αρθροπλαστικές ισχύου ή γόνατος, ενώ οι πάσχοντες από σκλήρυνση κατά πλάκας ωφελούνται ιδιαίτερα από την γυμναστική στο νερό. Όσον αφορά τους ασθενείς με Πάρκινσον, οι ασκήσεις αντίστασης και οι αεροβικές μπορούν να αυξήσουν την ικανότητά τους να λειτουργούν ανεξάρτητα και να βελτιώσουν την ισορροπία τους, τον βηματισμό τους, την ταχύτητα βαδίσεως και την ψυχική τους διάθεση.

Σημαντικά οφέλη αποκομίζουν από τις ασκήσεις αντίστασης και τις αεροβικές ασκήσεις οι ασθενείς με χρόνια αναπνευστική πνευμονοπάθεια, οι οποίοι με την βοήθεια της γυμναστικής μπορούν να καταπολεμήσουν την απώλεια μυϊκής μάζας και δύναμης που επιφέρει η έλλειψη οξυγόνου.

Όσον αφορά τους πάσχοντες από κατάθλιψη, έχει διαπιστωθεί ότι η συστηματική προπόνηση αποτελεί σημαντική προσθήκη στην φαρμακευτική ή/και ψυχολογική αγωγή που χορηγείται για την αντιμετώπισή της.

Τί πρέπει συνεπώς να κάνουν οι ασθενείς; «Να συμβουλευτούν τον γιατρό τους, ώστε να αρχίσουν ένα προοδευτικό πρόγραμμα εκγύμνασης, κατάλληλο για την περίπτωσή τους», συνιστά η δρ Νάνσεϋ Τρεβάνιαν Τσάϊ, επίκουρη καθηγήτρια Νευροεπιστημών στο Ιατρικό Πανεπιστήμιο της Νοτίου Καρολίνας, στο Τσάρλεστον.