[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Δεκαπέντε κρίσιμες ημέρες

O γραμματέας του ΠΑΣΟΚ δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι οι επόμενοι δέκα μήνες θα κρίνουν τα επόμενα δέκα χρόνια. Σήμερα, μετά τη δραματική ομολογία αποτυχίας της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης, μπορούμε να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι: τα επόμενα χρόνια θα κριθούν στις επόμενες δεκαπέντε ημέρες.

Η έναρξη της πολιτικής περιόδου, που αντιμετώπιζαν με δέος κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση, έγινε με την εξαγγελία των νέων φοροεισπρακτικών μέτρων. Το δεκαπενθήμερο που διανύουμε από σήμερα είναι πυκνό σε πολιτική δραστηριότητα «κορυφής»: Ο κ. Παπανδρέου μιλάει μεθαύριο σε ανοιχτή συγκέντρωση για τα γενέθλια του ΠΑΣΟΚ, ο Πρωθυπουργός ανεβαίνει στη ΔΕΘ το ερχόμενο Σαββατοκύριακο και, το μεθεπόμενο, είναι η σειρά του κ. Παπανδρέου.

Μέχρι τότε, πρέπει να έχουν δημιουργηθεί οι προϋποθέσεις ώστε εντός του τρέχοντος Σεπτεμβρίου να επιτευχθεί για το Κίνημα ένας στρατηγικός στόχος (ελπίζοντας, βέβαια, ότι ο στόχος έχει τεθεί): Το ΠΑΣΟΚ πρέπει, εντός του τρέχοντος μηνός, να πάρει ξεκάθαρο προβάδισμα στην προτίμηση των πολιτών, όπως αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις. Αν αυτό συμβεί, θα δημιουργηθεί στο επόμενο διάστημα μια δυναμική που μπορεί να οδηγήσει σε ανατροπή του πολιτικού σκηνικού στις επόμενες εκλογές, όποτε κι αν γίνουν. Αν δεν συμβεί, τώρα που η κυβέρνηση βρίσκεται στην πιο δεινή θέση, είναι απίθανο τα δεδομένα να αντιστραφούν στη συνέχεια.

Για τη μεθαυριανή ομιλία του προέδρου του ΠΑΣΟΚ έχουν καλλιεργηθεί μεγάλες προσδοκίες. Είναι αλήθεια ότι ελάχιστα έχουν γίνει γνωστά σχετικά με τις προθέσεις του. Άλλωστε, η νέα πολιτική περίοδος δεν προετοιμάστηκε σε πνεύμα ιδιαίτερης συλλογικότητας: ο κ. Παπανδρέου παίρνει όλο το παιχνίδι επάνω του. Μπορούμε, όμως, να ελπίζουμε ότι με την εμφάνισή του στην κρίσιμη αυτή στιγμή ο κ. Παπανδρέου θα θεραπεύσει ελαττώματα που στέρησαν από το κόμμα και τον ίδιο την απήχηση στο εκλογικό σώμα. Προέχουν, ασφαλώς, οι πολιτικές θέσεις. Αλλά και η επιλογή των λέξεων, ακόμα και ο τόνος, έχουν σημασία.

Είναι προφανές ότι από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ αναμένεται να δώσει έμφαση στην οικονομία. Η διεκτραγώδηση της σημερινής κατάστασης περιττεύει. Οι βαρείς χαρακτηρισμοί για την αποτυχούσα κυβέρνηση δεν θα αποδώσουν τώρα περισσότερο απ΄ ό,τι στο παρελθόν. Η φραστική εκζήτηση είναι αναντίστοιχη με τις περιστάσεις: κανείς δεν θα προσέλθει στο ΠΑΣΟΚ επειδή ο κ. Παπανδρέου χαρακτήρισε την κυβέρνηση «ασύμμετρη απειλή». Επίσης, κανείς δεν περιμένει να του υπαγορευθούν «νέες αξίες». Το αξιακό πλαίσιο της προοδευτικής παράταξης είναι και θα έπρεπε να θεωρείται δεδομένο.

Αυτό που περιμένουν οι πολίτες είναι ένα σαφές σχέδιο εξόδου από την κρίση και πορείας για τα επόμενα χρόνια. Το ΠΑΣΟΚ έχει τελευταία καταθέσει στη Βουλή ενδιαφέρουσες επιμέρους προτάσεις. Αλλά η συνολική εικόνα δεν είναι ορατή. Η επαναλαμβανόμενη αναφορά ότι «το πρόγραμμά μας είναι γνωστό» και ότι «έχουμε συγκεκριμένες θέσεις» από καιρό ακούγεται ως υπεκφυγή. Πού θέλουμε να πάμε τον τόπο; Και πώς; Θα επιστρέψουμε στην οικονομική πολιτική Αρσένη ή θα δημιουργήσουμε προϋποθέσεις ανάπτυξης που συνυπολογίζουν το παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον; Θα υπερασπιστούμε το status quo των συντεχνιών μαζί με την «υπόλοιπη Αριστερά» ή θα τολμήσουμε να ζητήσουμε από τους πολίτες να μας ακολουθήσουν σε μεταρρυθμίσεις που θα αλλάξουν τη ζωή τους και την πορεία της χώρας;

Το σλόγκαν της «πράσινης ανάπτυξης» δεν αρκεί για να απαντήσει στα καυτά ερωτήματα. Ούτε και η καμένη υπόσχεση περιστολής της φοροδιαφυγής. Οι πολίτες δεν περιμένουν από το ΠΑΣΟΚ να τους χαϊδέψει τα αυτιά. Η κοινωνία είναι περισσότερο ώριμη απ΄ όσο φαντάζονται οι περισσότεροι πολιτικοί. Σε πείσμα της τηλεοπτικής διαστρέβλωσης της εικόνας της, η ελληνική κοινωνία δεν είναι υστερική. Και είναι έτοιμη να ακούσει τη γλώσσα της ειλικρίνειας. Βεβαίως, η ειλικρίνεια προϋποθέτει περιεχόμενο.

Είναι η στιγμή το ΠΑΣΟΚ να απεγκλωβιστεί από το επίμονο και ανανταπόδοτο φλερτ του με τον Συνασπισμό. Κυρίως, να απεγκλωβιστεί από τις συνέπειες του φλερτ, δηλαδή τη διαμόρφωση θέσεων και την προσαρμογή της ρητορικής στην προοπτική μιας κυβερνητικής «συμβατότητας» με την ελάσσονα αντιπολίτευση. Το ΠΑΣΟΚ, ως κόμμα αυτοτελούς κυβερνητικής ευθύνης, χρειάζεται την αντιδιαστολή με τον Συνασπισμό. Η χίμαιρα μιας αριστερής συγκυβέρνησης είναι θανάσιμη παγίδα.

Τελείως ενδεικτικά, η αρχή θα μπορούσε να γίνει με μια σαφή θέση για το ζήτημα που κατ΄ εξοχήν αφορά το μέλλον του τόπου: την παιδεία. Είναι αυτονόητο ότι η θλιβερή προσπάθεια της κυβέρνησης να ευνοήσει τα «ιδιωτικά πανεπιστήμια» και να παρακάμψει τα πραγματικά, δηλαδή τα δημόσια, δεν μπορεί να απαντηθεί με την αυτοκτονία των τελευταίων. Απέναντι στην επίσημη προαναγγελία από τον Αλέκο Αλαβάνο της ανατίναξης του δημόσιου πανεπιστημίου, ο Γιώργος Παπανδρέου, απευθυνόμενος μάλιστα μεθαύριο σε κοινό νεολαίας, χρειάζεται να αντιτάξει τη θέση «ανοικτά πανεπιστήμια». Και χρειάζεται να το κάνει απερίφραστα, ο ίδιος. Είπαμε, άλλωστε: Το παιχνίδι βρίσκεται στα χέρια του.

ΘΑΝΑΣΙΜΗ ΠΑΓΙΔΑ

Είναι η στιγμή το ΠΑΣΟΚ να απεγκλωβιστεί από το επίμονο και ανανταπόδοτο φλερτ του με τον Συνασπισμό. Η χίμαιρα μιας αριστερής συγκυβέρνησης είναι θανάσιμη παγίδα