Κάνουν πίσω για τις κυρώσεις

Η εισβολή της Ρωσίας στη Γεωργία και η αναγνώριση της Νότιας Οσετίας και της Αμπχαζίας θέτουν τη Δύση ενώπιον ενός δύσκολου διλήμματος: να επιβάλει κυρώσεις στη Μόσχα, όπως η αποπομπή της από την G8, ή να ακολουθήσει μια στρατηγική κατευνασμού, με κίνδυνο την επέκταση της κρίσης στην Ουκρανία, την Υπερδνειστερία ή τον Μόλδοβα.
Μέχρι τώρα, οι Δυτικοί πολιτικοί συναγωνίζονται ο ένας τον άλλο σε σκληρές δηλώσεις κατά της Μόσχας. Η Κοντολίζα Ράις προειδοποιεί ότι η Δύση δεν θα παρακολουθήσει απαθής τις κινήσεις της Μόσχας. Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Μίλιμπαντ καλεί τη Ρωσία να μην αρχίσει ένα νέο Ψυχρό Πόλεμο. Και ο Γάλλος συνάδελφός του Μπερνάρ Κουσνέρ προειδοποιεί ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες που θα συναντηθούν μεθαύριο εκτάκτως στις Βρυξέλλες, ενδέχεται να επιβάλουν κυρώσεις στη Μόσχα.

Κανείς δεν περιμένει όμως πραγματικά να γίνει κάτι τέτοιο. Όπως δήλωσε χθες ανώτατος Γάλλος διπλωμάτης, η ώρα για την επιβολή κυρώσεων δεν έχει φτάσει. «Η Ρωσία γνωρίζει πως όταν πρόκειται για την άσκηση μιας σοβαρής πολιτικής σε θέματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, η Ευρώπη είναι όλο λόγια», λέει ο πρώην επίτροπος Εξωτερικών Σχέσεων Κρις Πάτεν. Ο βασικός λόγος γι΄ αυτό είναι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία.

Το πρόσχημα. Η Ρωσία αναγνώρισε την ανεξαρτησία των δύο περιοχών της Γεωργίας την περασμένη Τρίτη. Σύμφωνα με χθεσινές δηλώσεις αξιωματούχων στη Νότια Οσετία, η Μόσχα θα απορροφήσει κάποια στιγμή αυτή την περιοχή, ενδεχομένως με πρόσχημα την ένωση της Νότιας Οσετίας με τη Βόρεια. Και πολλοί πιστεύουν ότι οι φιλοδοξίες της δεν θα σταματήσουν εκεί. Οι δηλώσεις των Ρώσων ηγετών για την ανάγκη υπεράσπισης των Ρώσων υπηκόων που ζουν σε άλλες χώρες εγείρουν το ερώτημα, πού θα ξεσπάσει η επόμενη κρίση. Στην Υπερδνειστερία, που οι κάτοικοί της είναι κατά 70% Ρώσοι και Ουκρανοί και που το 1990 διακήρυξε την ανεξαρτησία της από το Κισινάου; Στην Ουκρανία, από την οποία περνά ο κυριότερος αγωγός φυσικού αερίου που τροφοδοτεί την Ευρώπη; Στις χώρες της Βαλτικής, όπου υπάρχουν ισχυρές ρωσικές μειονότητες;


Επιστροφή του παραδοσιακού ιμπεριαλισμού

Παρά τη φιλολογία περί επιστροφής του Ψυχρού Πολέμου, πάντως, οι πολιτικοί αναλυτές θεωρούν ότι κάτι τέτοιο δεν είναι πιθανό και αναζητούν ομοιότητες σε μια άλλη περίοδο της Ιστορίας: τον 19ο αιώνα, όταν η τσαρική Ρωσία προσπαθούσε να αποκρούσει τη Βρετανία και την Τουρκία ώστε να κυριαρχήσει στη Μαύρη Θάλασσα. «Η σημερινή κρίση στον Καύκασο δεν σηματοδοτεί την επιστροφή στον Ψυχρό Πόλεμο ούτε είναι πιθανό να οδηγήσει σε ανοιχτή πολεμική αντιπαράθεση ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση», λέει ο Ντομινίκ Μοϊζί από το Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων. «Πρόκειται, απλούστερα, για την επιστροφή του παραδοσιακού ιμπεριαλισμού στον οποίο επιδιδόταν η ρωσική αυτοκρατορία πριν από έναν αιώνα». Η κρίση έχει όμως υψηλό οικονομικό τίμημα και για τη Ρωσία. Το χρηματιστήριο έχει σημειώσει αρνητικό ρεκόρ διετίας και υπάρχουν φόβοι για «διαρροή» δυτικού κεφαλαίου από σημαντικά έργα υποδομής. Ο Ρώσος υπουργός Οικονομικών Αλεξέι Κουντρίν αναγνώρισε ότι μόνο τις δύο πρώτες ημέρες του πολέμου διέφυγαν από τη Ρωσία επτά δισεκατομμύρια δολάρια. Από τις 8 έως τις 15 Αυγούστου, τα αποθέματα της Κεντρικής Τράπεζας μειώθηκαν κατά 16,4%. Ασφαλώς ο λόγος δεν είναι μόνο ο πόλεμος, αλλά η γενικότερη ανασφάλεια που δημιουργεί η επιδείνωση των σχέσεων με τη Δύση.