[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Το τέλος της μεταψυχροπολεμικής παρένθεσης;

Η ΜΕΤΑΨΥΧΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗ παρένθεση φαίνεται ότι τερματίστηκε οριστικά, όπως τερματίστηκε και η φαντασίωση για μια «νέα παγκόσμια τάξη» που θα στηριζόταν σε κανόνες δικαίου, δημοκρατικές αρχές και συνεργασία καθώς και το ιδεολόγημα για το «τέλος της ιστορίας». Οι πολεμικές συγκρούσεις στη Γεωργία έφεραν το οριστικό τέλος, αν και η σχετική διαδικασία είχε αρχίσει πολύ νωρίτερα με τις μονομερείς ενέργειες των ΗΠΑ στο διεθνές σύστημα. Η πολεμική όμως σύγκρουση στη Γεωργία έχει πολλαπλή σημασία και σηματοδοτεί δυναμικές και τάσεις που θα διαμορφώσουν το μελλοντικό διεθνές σύστημα. Σηματοδοτεί πρώτα απ΄ όλα την επάνοδο της Ρωσίας στον ρόλο και σε συμπεριφορές υπερδύναμης με όλες τις αποτρόπαιες συνέπειες. Για πρώτη φορά μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η Ρωσία χρησιμοποιεί τη στρατιωτική ισχύ για να προωθήσει τα συμφέροντά της και να επιβάλει τον ρόλο της ως της ηγεμονικής, κυρίαρχης δύναμης στην περιοχή και φαίνεται ότι πέτυχε στους στόχους αυτούς. Πιστοποιεί επίσης τους «περιορισμούς» της αμερικανικής δύναμης. Οι ΗΠΑ εντελώς απερίσκεπτα ενθάρρυναν τη Γεωργία να ακολουθήσει εξωτερική πολιτική και συμπεριφορά (ένταξη στο ΝΑΤΟ, κ.λπ.) που δεν μπορούσαν να στηρίξουν στην πράξη. Όλα αυτά σημαίνουν βέβαια ότι το διεθνές σύστημα διολισθαίνει επικίνδυνα στις παλαιές και αποτυχημένες καταστάσεις «σφαιρών επιρροής», «ισορροπίας δυνάμεων», νεοψυχροπολεμικών ανταγωνισμών με σημείο αναφοράς τις ενεργειακές/ πετρελαϊκές πηγές εφοδιασμού.

Μπροστά σ΄ αυτήν τη ζοφερή πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) προσφέρει ίσως τη μόνη θετική και αισιόδοξη προοπτική. Άλλωστε ήταν η Ε.Ε., ως ήπια δύναμη, με την τρέχουσα προεδρία της (Γαλλία) που μπόρεσε να παρέμβει και να πετύχει την εκεχειρία στην περιοχή και είναι η μόνη που πληροί τις προϋποθέσεις να διαδραματίσει κάποιον θετικό ρόλο για την υπέρβαση της κρίσης. Και ίσως η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιπροσωπεύει τον παράγοντα που μπορεί να προσδέσει την ολοένα και απρόβλεπτη Ρωσία σε ένα καθεστώς αρχών και δικαίου (παρά τις ακραίες τοποθετήσεις ορισμένων κρατών-μελών της από την πρώην Ανατολική Ευρώπη). Γι΄ αυτό έχει και ιδιαίτερη σημασία η Ένωση να ξεπεράσει το ταχύτερο δυνατόν την εσωτερική της κρίση και να προχωρήσει στην εφαρμογή της Συνθήκης της Λισαβώνας.

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.