Τα «κλειδιά» της σχέσης με τον γιατρό

Γιατί είναι οι ασθενείς τόσο θυμωμένοι με τους γιατρούς; Ίσως διότι οι γιατροί δεν ακολουθούν τους κανόνες, απαντά ο δρ Ρόμπερτ Λάμπερτς, παθολόγος στην Ογκούστα της Τζόρτζια.
 
Ο δρ Λάμπερτς λέει στην εφημερίδα “Νιου Γιορκ Τάϊμς” πως έχει μερικούς απλούς κανόνες που τον βοηθούν να τα πηγαίνει καλά με τους ασθενείς του. Να ποιοι είναι:

Οι ασθενείς δεν θέλουν να βρίσκονται στο ιατρείο σου. Μπορεί οι ασθενείς να μην το πολυπιστεύουν, αλλά γεγονός παραμένει πως οι περισσότεροι γιατροί ξεχνούν ότι το να πηγαίνει κάποιος στον γιατρό είναι γενικώς εκνευριστικό.

Για τους γιατρούς, είναι φυσιολογικό να βρίσκονται στο ιατρείο τους, αλλά για τους περισσότερους ασθενείς όχι. Κατ΄ αρχάς τους εκνευρίζει ότι η υγεία τους αποτελεί το επίκεντρο της συζήτησης. Επιπλέον, είναι αναγκασμένοι να γδύνονται, να αποκαλύπτουν προσωπικές λεπτομέρειες της ζωής τους, να ομολογούν τα λάθη τους, να αφήνουν έναν ξένο να ζουλάει το σώμα τους, να τους τρυπάει με βελόνες, να τους κάνει κήρυγμα και μετά να τους χρεώνει για την όλη διαδικασία. Εκτός από τον πάντοτε υποκείμενο ενδόμυχο φόβο για το τι έχουν και τη φυσική συστολή που νιώθει κανείς όταν βρίσκεται ξαπλωμένος στο εξεταστικό τραπέζι, συχνά δίχως να φοράει τα ρούχα του.

Υπό αυτές τις συνθήκες, το καλύτερο που έχει να κάνει ο γιατρός είναι να επιδείξει τουλάχιστον συμπόνια για τον άνθρωπο που έχει απέναντί του.

Οι ασθενείς έχουν λόγο που βρίσκονται στο ιατρείο σου. Οι ασθενείς δεν έρχονται στο ιατρείο για να ξοδέψουν αναίτια τον χρόνο του γιατρού. Στα πρώτα στάδια της εκπαίδευσής του, ο δρ Λάμπερτς δεν μπορούσε να καταλάβει για ποιο λόγο ορισμένοι ασθενείς πήγαιναν να τον δουν.

Γιατί να πάει κάποιος στον γιατρό για έναν πονοκέφαλο ή ένα κρυολόγημα; Στην πορεία όμως, συνειδητοποίησε ότι σχεδόν πάντοτε υπάρχει ένας υποκείμενος λόγος για την ιατρική επίσκεψη. Μερικές φορές, ο λόγος είναι απλός: ο ασθενής πονάει τρομακτικά και χρειάζεται κάποια θεραπεία. Άλλες, ο λόγος είναι αδιόρατος. Όταν λ.χ. πάει ένας ασθενής στον γιατρό επειδή πρήστηκαν οι αδένες στον λαιμό του, ο υποκείμενος, ανομολόγητος φόβος είναι ότι έχει καρκίνο. Ή, πάλι, όταν πονάει στο στήθος πάει στον γιατρό επειδή φοβάται ότι κάτι έχει η καρδιά του.

Γι΄ αυτό τον λόγο, ο δρ Λάμπερτς συνιστά στους συναδέλφους του να κάνουν ό,τι και ο ίδιος: να αναζητούν κάθε φορά τον αληθινό λόγο της ιατρικής επίσκεψης και να μην αφήνουν τον ασθενή να φύγει αν δεν τον εντοπίσουν.

Εμπιστέψου τον άρρωστο που έχεις απέναντί σου. Οι ασθενείς συχνά μιλούν για τα συμπτώματά τους σε πολύ απολογητικό τόνο. Είναι σαν να πιστεύουν ότι πρέπει να παρουσιάζουν το «σωστό πακέτο» συμπτωμάτων, αλλιώς κάτι κάνουν λάθος.

Μερικές φορές, τα συμπτώματα των ασθενών δεν μοιάζουν λογικά και ο δρ Λάμπερτς μπαίνει στον πειρασμό να τα αγνοήσει ή να τα αποδώσει στη φαντασία των ασθενών του. Ωστόσο πιστεύει πως κάθε γιατρός πρέπει να εμπιστεύεται τους ασθενείς του, παρ΄ ότι μερικοί μεγαλοποιούν αυτό που νιώθουν, λόγω άγχους μήπως έχουν κάτι σοβαρό ή φόβου ότι ο γιατρός δεν θα τους προσέξει αν τα συμπτώματά τους δεν είναι έντονα.

«Η δουλειά του γιατρού, όμως, είναι να εντοπίσει το άγχος, όχι να αγνοήσει το σύμπτωμα», τονίζει ο δρ Λάμπερτς. «Πολλοί ασθενείς μου έχουν πει ότι ο προηγούμενος γιατρός τους δεν τους πίστευε, επειδή τα συμπτώματά τους δεν είχαν νόημα. Μα αν ο γιατρός δεν εμπιστευτεί τον ασθενή, γιατί να τον εμπιστευθεί εκείνος;».

Οι ασθενείς δεν θέλουν να αισθάνονται ανόητοι. Οι ασθενείς συχνά ανησυχούν ότι είναι υπερβολικοί στις αντιδράσεις τους και φοβούνται τι θα πει ο γιατρός όταν ακούσει ό,τι έχουν να πουν. Αυτό ισχύει κυρίως για τους γονείς που πάνε τα παιδιά τους στον γιατρό: καμία μητέρα δεν θέλει να είναι η υπερπροστατευτική που πανικοβάλλεται με τα πάντα, αλλά δεν μπορεί να κάνει αλλιώς.

Η αντίδραση του δρος Λάμπερτς σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απλές προτάσεις όπως «χαίρομαι που ήρθατε στο γραφείο μου γι΄ αυτό…» ή «καταλαβαίνω γιατί ανησυχήσατε, διότι θα μπορούσε να είναι…».

Πληρώνουν για συγκεκριμένο πρόγραμμα αποθεραπείας. Οι ασθενείς πληρώνουν για να πάρουν μια ιατρική γνώμη και για τη γνώση που τη συνοδεύει. Επί της ουσίας πληρώνουν για να μάθουν τι πρέπει να κάνουν για να βοηθηθούν και πώς θα τους βοηθήσει το πρόγραμμα αποθεραπείας τους. Ποια φάρμακα χρειάζονται και γιατί; Ποια πρέπει να σταματήσουν; Τι εξετάσεις χρειάζονται και τι θα σημαίνουν τα αποτελέσματα; Πότε πρέπει να ξαναέρθουν; Τι να περιμένουν από τη θεραπεία τους; Σε ποιες περιπτώσεις πρέπει να επικοινωνήσουν με τον γιατρό;

Όσο καλύτερα απαντά, προφορικά ή εγγράφως, ο γιατρός σε αυτά τα ερωτήματα, τόσο πιο ήρεμος και ασφαλής νιώθει ο ασθενής φεύγοντας από το ιατρείο. «Οι μέρες της πατερναλιστικής Ιατρικής πέρασαν. Δεν μπορείς πια να δίνεις μια συνταγή και να λες, “πάρε αυτά τα φάρμακα”», τονίζει ο δρ Λάμπερτς. «Οι ασθενείς πρέπει πλέον να γνωρίζουν γιατί βάζουν ό,τι βάζουν στο σώμα τους».

Η επίσκεψη είναι για τους ασθενείς. Με όλα τα στρεσογόνα γεγονότα που συμβαίνουν σε έναν γιατρό, λογικό είναι να θέλει κι αυτός να πει κάπου τον πόνο του. Και ποιος θα ήταν καλύτερος από έναν άνθρωπο που έχει πάνω-κάτω τα ίδια παράπονα με τον ίδιο;

Ωστόσο, ο δρ Λάμπερτς τονίζει πως η ιατρική επίσκεψη είναι για να φροντίσει ο γιατρός τα προβλήματα του ασθενούς και όχι το αντίστροφο. Γι΄ αυτό και προτιμά να κρατάει τα προβλήματά του για τον εαυτό του…