[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] «Σ΄ αυτόν τον κόσμο, τον μικρό, τον μέγα…»

ΟΛΥΜΠΙΑΔΑ στο Πεκίνο αλλά πολεμικές συγκρούσεις στην αυλή της Ευρώπης. Και ταυτόχρονα ένα από τα πιο συναρπαστικά γεγονότα στην ιστορία της ανθρωπότητας- τα πειράματα που άρχισαν την περασμένη εβδομάδα στο CΕRΝ (Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών) για την αναπαραγωγή των συνθηκών δημιουργίας του Σύμπαντος. Μία όμως- και όχι η μόνη- δυσάρεστη διαπίστωση από την πανεπιστημιακή εμπειρία είναι ότι οι περισσότεροι νέοι άνθρωποι δεν έχουν σχεδόν καμιά γνώση για τη σύγχρονη επιστήμη, για τις μεγάλες επιστημονικές θεωρίες που ορίζουν, ερμηνεύουν, προβλέπουν την πραγματικότητα και που προσφέρουν το πλαίσιο κατανόησης της ανθρώπινης ύπαρξης. Η θεωρία της σχετικότητας, η κβαντομηχανική, οι νέες επιστημονικές υποθέσεις για το Σύμπαν, τα πειράματα στο CΕRΝ, οι εξελίξεις στη Μοριακή Βιολογία και η μελέτη του εγκεφάλου είναι άγνωστες πτυχές. Και δυστυχώς, δεν είναι μόνο η πλειονότητα των νέων που αγνοεί τα βασικά γύρω από την επιστήμη, είναι επίσης η ευρύτερη κοινωνία και βεβαίως η πολιτική τάξη (με τις αυτονόητες εξαιρέσεις). Ασφαλώς, κανένας δεν μπορεί να έχει την αξίωση κοινωνία και πολιτική τάξη να αναδειχθούν σε πανεπιστήμονες, να γνωρίζουν τα πάντα, να παρακολουθούν τις ραγδαίες επιστημονικές εξελίξεις. Αυτό είναι αδύνατο, ιδιαίτερα σήμερα και ειδικώς για μια χώρα όπως η Ελλάδα. Είναι όμως σημαντικό να είναι κάποιος «υποψιασμένος», να γνωρίζει ότι «κάτι συμβαίνει», «κάτι» που ανατρέπει απλοϊκές «βεβαιότητες», αποδεκτές αντιλήψεις, προκαταλήψεις, να γνωρίζει ότι αυτό το «κάτι» μπορεί να έχει συνέπειες για τον τρόπο που προσλαμβάνουμε τον κόσμο, που οργανώνουμε τη ζωή μας, που διαμορφώνουμε τις συμπεριφορές μας, που νοηματοδοτούμε την ύπαρξή μας. Σε σημαντικό βαθμό, η Κοσμολογία είναι σήμερα η κατ΄ εξοχήν «πειθαρχία» που συνεισφέρει καθοριστικά στην κατανόηση της πραγματικότητας στη μακροχρονική της διάσταση. Έτσι, η Κοσμολογία αντικαθιστά σε μεγάλο βαθμό τη φιλοσοφία, ή μάλλον προσφέρει κατηγορίες για μια νέα φιλοσοφική προσέγγιση αλλά και νέα «θεμελιακή αφήγηση» πολιτικής συμπεριφοράς και δράσης. Και, όπως γράφει ο γνωστός φυσικός Β. Greene, η κάποια γνώση του «Σύμπαντος» οδηγεί με βεβαιότητα στην υπέρβαση των όσων μας χωρίζουν σ΄ αυτόν τον κόσμο, τον μικρό, τον μέγα… Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ