Μια αγάπη για το καλοκαίρι
«Έχουμε σταματήσει να είμαστε περιηγητές» Το περπάτημα μάς ανοίγει τον δρόμο προς μια «εξαίσια κούραση» και την αλλαγή της σχέσης μας με το περιβάλλον, λέει ο θεωρητικός της αρχιτεκτονικής Γιώργος Τζιρτζιλάκης
O Γιώργος Τζιρτζιλάκης είναι θεωρητικός της αρχιτεκτονικής. Επομένως, εξασκημένος να βλέπει και να αφουγκράζεται. Να διακρίνει τον χώρο, τις διαφορές του τοπίου αλλά και των ανθρώπων μεταξύ τους. «Δεν είμαι οπαδός της παρθένας φύσης, αλλά ένας εξαρτημένος από τις συνήθειες της πόλης. Δεν το θεωρώ ασθένεια ότι δεν φεύγω από την πόλη για να βιώσω την περιπέτεια του καλοκαιριού. Αντίθετα, η μεγάλη έξοδος νομίζω ότι μας δίνει τη δυνατότητα να ανακαλύψουμε την πόλη που εγκαταλείπουμε. Οι πόλεις είναι σαν τις γάτες. Δεν αποκαλύπτονται εύκολα όταν τις φωνάζεις και τους δείχνεις προσοχή», λέει. Και προτείνει το περπάτημα ως την κατάλληλη μέθοδο για να μάθουμε να ανακαλύπτουμε ό,τι συμβαίνει γύρω μας.
«Το καλοκαίρι είναι ο ιδανικός καιρός. Ακόμα και οι ακραίες θερμοκρασίες βοηθάνε να αποκτήσουμε επαφή με τον περίγυρό μας. Η διαδικασία ακούγεται παράξενη. Περπατώ συχνά, γιατί μπορώ και βάζω σε τάξη τις σκέψεις μου. Όμως συμβαίνει από την κούραση και το πολύ περπάτημα να μη με απορροφούν οι σκέψεις. Είναι η στιγμή που βγαίνω από τον εαυτό μου, από τον εσωτερικό μου κόσμο, και τότε βλέπω πιο καθαρά και με περισσότερη ένταση ό,τι υπάρχει γύρω μου. Είναι αυτή η εξαίσια κούραση που ρίχνει τα στερεότυπα και μπορείς να δεις ακόμα και έναν ασήμαντο τόπο».
Ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης κάνει λόγο για μία εποχική αρχιτεκτονική. Αναρωτιέται αν, όπως υπάρχουν τα φρούτα και τα βιβλία του καλοκαιριού, υπάρχουν ανάλογα αρχιτεκτονικά παραδείγματα που αναδεικνύονται στη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών. «Είναι ο παραθεριστικός τόπος των διακοπών. Ένα σύμπαν που συναντάμε από οικισμούς νησιών, παραθεριστικές κατοικίες. Ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο οι κατοικίες ενώνονται στην ακτογραμμή σχηματίζοντας πόλεις που μας
Οι πόλεις είναι σαν τις γάτες. Δεν αποκαλύπτονται εύκολα όταν τις φωνάζεις και τους δείχνεις προσοχή
ενώνουν με τη διέξοδό μας από την πόλη. Το Αίγιο και το Κιάτο δεν είναι εξοχές, είναι γραμμικές πόλεις, με σπίτια στη σειρά και πάνω στη θάλασσα».
Η πόλη μάς ακολουθεί ή εμείς παίρνουμε στις αποσκευές μας την πόλη; «Δεν υπάρχει καθαρό περιβάλλον στα νησιά, με την έννοια του αυθεντικού. Αυτό που ξέραμε στην Ελλάδα ως παρθένα φύση, μέσα στην οποία μπορούμε να ζήσουμε σε απόλυτα μοναχική σχέση μαζί της, δεν υπάρχει πια. Έχει διαμορφωθεί ένα άλλο αστικό περιβάλλον. Η Σύρος και η Κρήτη έχουν μία κανονική ζωή που συνεχίζεται όλον τον χρόνο, έχουν τη δική τους παραγωγή σε προϊόντα και υπηρεσίες, χωρίς να μοιάζουν ως τόποι παραθερισμού. Τα δύο νησιά είναι τα παραδείγματα αυτού του αστικού μοντέλου που δείχνει να δουλεύει. Αντί να έχουμε λοιπόν την ψευδαίσθηση ότι η Σαντορίνη και η Ρόδος είναι ιδανικά νησιά, θα πρέπει να αποδεχθούμε το γεγονός ότι είναι μεγαλουπόλεις. Έχουν πολεοδομικούς οικισμούς που λειτουργούν συγκεκριμένους μήνες με μάζες τουριστών».
Περπατήστε για να δείτε Οι τόποι και τα σημεία που προτείνει ο Γιώργος Τζιρτζιλάκης για περιπατητικές εμπειρίες:
Τέρμα Πατησίων «Στην περιοχή της πλατείας Παπαδιαμάντη μπορείς να δεις μία άλλη εικόνα της πόλης σε ένα παλιό μαγαζί με κάλτσες, σε ένα σπίτι με αυλή και όμορφο κήπο, ένα άδειο οικόπεδο δίπλα σε ένα μικρό εστιατόριο».
Οι αυτοσχέδιες κατασκευές στη Νέα Ιωνία «Είναι ένας συνδυασμός υλικών φαινομενικά ασυνδύαστων που οι άνθρωποι τα χρησιμοποίησαν για να κάνουν σπίτια ή χώρους εργασίας. Την αρχιτεκτονική τους νομιμοποίηση τη θαυμάζουμε στις κατοικίες που έχει δημιουργήσει ο Φρανκ Γκέρι στο Λος Άντζελες. Κι εκείνος άλλωστε συνδυάζει αλουμίνιο και κόντρα πλακέ».
Η πόλη της Ύδρας «Οι μικροί δρόμοι της λειτουργούν σαν λαβύρινθος και πάντα χάνομαι στα στενά της. Μέχρι να βρω τον προορισμό μου, ανακαλύπτω κάτι καινούργιο. Μία λεπτομέρεια σε κάποια ξύλινη πόρτα, μία επιγραφή σε κάποιον πέτρινο τοίχο ανανεώνουν τη σχέση μου με τον τόπο».
Σφακιά «Η διαδρομή από τις παραλίες μέχρι τα βουνά σού προκαλεί ένα είδος έκστασης. Το τοπίο έχει τόσες εναλλαγές, που διαφοροποιείται η οπτική σου».
«Η πολλή Δύση μας έχει εξουθενώσει»
Σε αυτές τις μεγαλουπόλεις πώς διαχειριζόμαστε τη σχέση μας με το τοπίο, αφού έχουμε ελεύθερο χρόνο στη διάθεσή μας; «Έχουμε σταματήσει να είμαστε περιηγητές, μας λείπει η περιέργεια να μάθουμε ό,τι μας είναι άγνωστο σε ένα μέρος και πολύ περισσότερο αποφεύγουμε να εκτεθούμε σε οποιαδήποτε περιπέτεια με σκοπό να μάθουμε ένα περιβάλλον. Γίναμε λοιπόν παραθεριστές, οργανώνουμε τον χρόνο μας, νοικιάζουμε έγκαιρα τον τόπο διαμονής μας και αποφεύγουμε το ρίσκο. Δεν έχουμε καταλάβει ότι όλη αυτή η ταξιδιωτική πληροφορία που μαζεύουμε από οδηγούς και ταξιδιωτικά έντυπα μάς ακυρώνει τη διάσταση της περιπέτειας, της έκπληξης.
Ξέρουμε τα εστιατόρια της Ύδρας, τα μέρη για μπάνιο στη Σαντορίνη ή τη Μήλο από το πολύ διάβασμα. Έτσι όμως έχουμε κωδικοποιήσει το τοπίο και έχουμε διαλύσει τη σχέση μας με αυτό, γιατί δεν το πλησιάζουμε με τις αισθήσεις μας».
Με μία μεταφυσική διάθεση ο αρχιτέκτονας επιστρέφει στη σημασία που έχει το περπάτημα. «Για τη ζωή μας μέσα και έξω από την πόλη. Είναι μία εμπειρία που σε βάζει σε υπερενεργειακή φάση. Στην αρχή σκέφτεσαι και αποφασίζεις. Μόλις κουραστείς, αρχίζεις να επικοινωνείς με το περιβάλλον, βλέπεις, ακούς, παρατηρείς. Μία πλατεία, ένα χωράφι… Η πολλή Δύση στον τρόπο ζωής μάς έχει εξουθενώσει από μία άλλου είδους εμπειρία και μας έχει προκαλέσει αισθητική ασθένεια στο πώς βλέπουμε τα πράγματα. Να τη διεκδικήσουμε αυτή τη φάση γιατί έχει έρθει ο καιρός να έχουμε μία άλλη αντίληψη για το περιβάλλον και τους ανθρώπους που κατοικούν μέσα σε αυτό».














