ΔΡΟΜΟΙ

Οι κάτοικοι…
… του Χάρλεμ, οι περισσότεροι από αυτούς, εξακολουθούν να ζουν μέσα στη φτώχεια. Είναι μαύροι. Τις καθημερινές, πού και πού μπορεί να διακρίνει κανείς κάποιον λευκό. Όμως τις Κυριακές συμβαίνει κάτι πολύ παράξενο: οι μαύροι γίνονται ξαφνικά σχεδόν μειοψηφία, καθώς πλήθη από άλλες φυλές πλημμυρίζουν το Χάρλεμ. Με τις φωτογραφικές μηχανές και τους χάρτες στο χέρι, Γιαπωνέζοι κάνουν ουρές ακόμη κι έξω από τις εκκλησίες για να δουν πώς προσεύχονται οι μαύροι. Στο Χάρλεμ…
… η Κυριακή είναι η μέρα των τουριστών. Όπως γράφει η Λόλα Αντεσιόι στην «Γκάρντιαν», μισό εκατομμύριο τουρίστες το επισκέπτονται κάθε χρόνο για να δουν αξιοθέατα όπως το θέατρο «Απόλλων», όπου παρουσιάστηκε για πρώτη φορά η Έλλα Φιτζέραλντ. Κι αυτό δεν είναι παράξενο. Γίνεται παράξενο όταν αυτές οι ορδές των τουριστών κατεβαίνουν στις φτωχογειτονιές του γκέτο μόνο και μόνο για να χαζέψουν πώς ζουν οι πιο στερημένοι μαύροι, σαν να είναι και η στέρηση ένα ακόμη τουριστικό αξιοθέατο. Τι περιμένει άραγε να βρει στο Χάρλεμ ένας τουρίστας; Μια έρευνα του 2006 για τον τουρισμό τής περιοχής έγραφε πως «οι κάτοικοι του Χάρλεμ συχνά γίνονται κι αυτοί ένα αντικείμενο όπως όλα τα άλλα τα οποία συνήθως προσφέρονται στα “πακέτα” των τουριστικών γραφείων», καθώς η τουριστική βιομηχανία προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τα γνωστά στερεότυπα για τους μαύρους.

Πολλοί κάτοικοι…
… του Χάρλεμ, όμως, δεν κρύβουν την ενόχλησή τους όταν βλέπουν τους τουρίστες να τους κοιτάζουν εξεταστικά μέσα από τα λεωφορεία τους, όπως κοιτάζουν τα άγρια ζώα της Αφρικής στα σύγχρονα σαφάρι. Ασφαλώς, ο τουρισμός έχει και τις θετικές του πλευρές για το Χάρλεμ. Και σίγουρα υπάρχουν επισκέπτες που θέλουν να επικοινωνήσουν ουσιαστικά με τους κατοίκους του Χάρλεμ. Αυτοί όμως είναι πολύ λίγοι. Οι περισσότεροι συμπεριφέρονται σαν ηδονοβλεψίες. Είναι ένα φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί και στη Νότια Αφρική. Ιδιαίτερα στο Σοβέτο όπου, όπως στο Χάρλεμ, οι μαύροι κάτοικοί του είχαν υποστεί τα πάνδεινα από τη λευκή μειοψηφία που κυβερνούσε τη χώρα. Από τη σιγουριά του καθίσματός τους (που το είχε εξασφαλίσει η οικονομική τους άνεση) και με τη μύτη κολλημένη στα τζάμια του τουριστικού λεωφορείου, οι ξένοι επισκέπτες τραβούσαν ξέφρενα φωτογραφίες από την καθημερινή ζωή των μαύρων στην παραγκούπολη.

Το είδος…
… αυτό του τουρισμού έχει γίνει δημοφιλές και αλλού. Όπως έγραφαν οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης», ολοένα και περισσότεροι τουρίστες που θέλουν να καταγράψουν στις φωτογραφικές μηχανές τους τη ζωή των αθλίων της εποχής μας επισκέπτονται τις φαβέλες του Ρίο ντε Τζανέιρο και τις παραγκουπόλεις της Βομβάης. Πρόκειται άραγε για μια διαστροφή ή για ένα κακό προαίσθημα; Γιατί η ζωή των ανθρώπων και τα πλούτη τους έχουν πολλά γυρίσματα. Όπως έχει γίνει ο κόσμος, ποιος μπορεί να αποκλείσει πως αυτά που φωτογραφίζει ο ανυποψίαστος τουρίστας σήμερα στο Ρίο, το Χάρλεμ και τη Βομβάη δεν θα τα ζήσει ο ίδιος αύριο, μεθαύριο;