[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Αμείλικτη ζέστη

Το κλίμα, η υιοθέτηση πολιτικών που θα συγκρατήσουν την απειλητική άνοδο της θερμοκρασίας στη Γη, είχε οριστεί πρώτο θέμα στην τριήμερη Σύνοδο Κορυφής του G8 που ολοκληρώνεται σήμερα στο Χοκάιντο της Ιαπωνίας. Μόλις επτά χρόνια μας μένουν για να αντιστρέψουμε την ανοδική καμπύλη των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ώστε η άνοδος της θερμοκρασίας να μην υπερβεί τους 2-2,4 βαθμούς Κελσίου, προειδοποιούσε ο πρόεδρος της Διακυβερνητικής Ομάδας Εμπειρογνωμόνων για την Κλιματική Αλλαγή Ρατζέντα Παχάουρι (χθες στη «Μonde»). Επιστήμονες από όλες τις χώρες κατέδειξαν στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών τη συμβολή των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, της παραγωγής ενέργειας από καύσιμα για βιομηχανία, μεταφορές και οικιακή χρήση, στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. Έκαμψαν επίμονες αμφισβητήσεις, αμερικανικές ιδίως, και προδιέγραψαν τις επερχόμενες φυσικές καταστροφές, αν δεν αρχίσουμε από τώρα να προγραμματίζουμε και να εφαρμόζουμε δραστικές αλλαγές στην οικονομία του πλανήτη.

Μια τέτοια αίσθηση του επείγοντος δεν έχουν δείξει να συμμερίζονται οι ηγέτες του G8, των ισχυρότερων οικονομικά κρατών. Μετρώντας διαφορετικά τον χρόνο με τα πολιτικά τους ρολόγια, βλέπουν τους δεκαοκτώ μήνες μπροστά τους μέχρι την εκπνοή του Πρωτοκόλλου του Κιότο και δεν βιάζονται για νέα συμφωνία. Στην έναρξη της Συνόδου οι ΗΠΑ παρουσιάζονταν ακόμα απρόθυμες να δεχθούν δεσμευτικούς στόχους για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2020 ή το 2030. Η Ευρώπη έχει προχωρήσει περισσότερο, αλλά μόνη της δεν φτάνει. Θα γίνει άραγε κάποιο βήμα σήμερα, που στις συζητήσεις θα μετέχουν η Κίνα, η Ινδία, η Βραζιλία, η Νότια Αφρική; Στις αναπτυσσόμενες χώρες η κατανάλωση ενέργειας αυξάνεται πολύ ταχύτερα, ανά κάτοικο όμως εξακολουθεί να είναι χαμηλή: η Ινδία π.χ. εκπέμπει ανά κάτοικο 1,2 τόνους διοξειδίου του άνθρακα τον χρόνο έναντι 20 τόνων στις ΗΠΑ. Από την Κίνα και άλλες χώρες έχει εκδηλωθεί μια διάθεση να συμφωνήσουν στη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών στο μισό έως το 2050,

ΑΝ ΞΟΔΕΥΑΜΕ ΓΙΑ

μονώσεις και κατάλληλες μετατροπές στα σπίτια μας, για ελεύθερους χώρους με δέντρα και νερά, για συγκοινωνίες και ποδήλατα, μήπως θα είχαμε μια πιο βιώσιμη πόλη;

υπό την προϋπόθεση ότι θα δεσμευθούν ανάλογα οι βιομηχανικές χώρες.

Απροσδόκητος σύμμαχος για τις ριζικές αποφάσεις που απαιτούνται, ήρθε ο διπλασιασμός της διεθνούς τιμής του πετρελαίου το τελευταίο δωδεκάμηνο, από 70 σε πάνω από 140 δολάρια το βαρέλι. Στην ατζέντα των κυβερνήσεων προτάσσονται η οικονομική αναστάτωση που έφερε η ανατίμηση της ενέργειας και ο κοινωνικός αντίκτυπος, που γίνεται πιο επώδυνος με τις συναφείς ανατιμήσεις στα τρόφιμα, κυρίως στις φτωχότερες χώρες. Εύκολες και απλές λύσεις όμως δεν υπάρχουν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, τα βιοκαύσιμα: Είχαν προβληθεί ως φθηνότερο και πιο καθαρό υποκατάστατο, αλλά πλέον διαπιστώνεται ότι στην ανάπτυξή τους οφείλονται κατά σημαντικό μέρος οι ανατιμήσεις των τροφίμων, αφού εκτόπισαν βρώσιμα δημητριακά, και ότι αυξάνουν αντί να περιορίζουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επανεξετάζει τώρα τον στόχο για το 10% της ενέργειας στις μεταφορές. Πολύ πιο επικίνδυνη μπορεί να αποδειχθεί η επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια, προς την οποία πιέζει η κυβέρνηση Μπους, προωθεί μάλιστα μεγάλη σχετική συμφωνία με την Ινδία. Ασφαλείς μέθοδοι δεν έχουν βρεθεί, ούτε για την παραγωγή της ούτε για τα απόβλητα. Όσο επεκτείνεται η χρήση της μεγαλώνουν οι πιθανότητες ατυχημάτων με τρομακτικές συνέπειες.

Πέρα από τη φενάκη της αναζήτησης εύκολου υποκατάστατου, το ακριβό πετρέλαιο ωθεί έτσι σε συνολικό αναπροσανατολισμό της οικονομίας σε παγκόσμια κλίμακα, στην προγραμματισμένη εξοικονόμηση ενέργειας, στην ανάπτυξη των ήπιων πηγών και νέων τεχνολογιών. Η επιστημονική γνώση για να καταρτιστούν και να υλοποιηθούν τέτοια προγράμματα είναι διαθέσιμη. Πόροι για τη χρηματοδότησή τους υπάρχουν περισσότεροι παρά ποτέ, εφόσον διοχετευθούν σωστά- έναν παγκόσμιο φόρο άνθρακα πρότειναν χθες οι «Financial Τimes». Έλειψαν η πολιτική βούληση και οι πρωτοβουλίες, που προϋποθέτουν όμως αλλαγές στις αντιλήψεις. Εδώ ίσως να βοηθήσει η ακρίβεια με σωστή ενημέρωση για τα αίτια που την προκαλούν.

Ας μεταφερθούμε από την πλανητική απειλή στο μικροκλίμα της Αττικής τούτες τις μέρες που το θερμόμετρο αγγίζει τους 40 βαθμούς, τα κλιματιστικά καίνε στο φουλ για να δροσίζουν εσωτερικούς χώρους εκβάλλοντας πρόσθετη θερμότητα στους δρόμους και η ΔΕΗ αδυνατεί να καλύψει τη διαρκώς διογκούμενη ζήτηση. Από τον φονικό καύσωνα προ εικοσαετίας έως σήμερα, πόσα χρήματα διαθέσαμε για την αγορά κλιματιστικών και για να τα λειτουργούμε, πόσα για να προσθέσουμε κι άλλο τσιμέντο χωρίς κλιματικό σχεδιασμό, για να κυκλοφορήσουμε περισσότερα Ι.Χ. στην Αθήνα; Αν τα ξοδεύαμε για μονώσεις και κατάλληλες μετατροπές στα σπίτια μας, για ελεύθερους χώρους με δέντρα και νερά, για συγκοινωνίες και ποδήλατα, μήπως θα είχαμε μια πιο βιώσιμη πόλη;