Φαινόμενα

Δίχως «στέγη», δίχως νόμο

Κάτι κερασμένα ταξιδάκια, κάτι χαρτζιλικώματα πολιτικών εξευτελίζουν την πολιτική, μολύνοντας με ιούς εγωκεντρισμού και μη ανεκτικότητας την κοινωνία
Τι να σου κάνει και η τηλεόραση; Άλλωστε, η μέθοδος με την οποία αποκαλύπτονται στοιχεία για το σκάνδαλο Siemens είναι η δική της- ένα ένα, για να δημιουργείται και να συντηρείται το σασπένς. Την εβδομάδα που πέρασε ήταν οι αποκαλύψεις για το «ποδοσφαιρικό ταξίδι Λιάπη». Πήγε με δικά του έξοδα; Πέταξε με την Ολυμπιακή ή με ιδιωτικό αεροπλάνο πλούσιου φίλου. Και αν ο πλούσιος φίλος πήγαινε στον ίδιο προορισμό, όλως τυχαίως, δεν θα προσκαλούσε και τον κολλητό του να ταξιδέψουν μαζί, για να τον κεράσει τη διαδρομή;

Πολύ συναρπαστικά όλα αυτά. Ναι, ναι, δεν έχει να κάνει τίποτε καλύτερο το φιλοθέαμον κοινό από το να χαζεύει τις αποκαλύψεις για σκάνδαλα, που εδώ και χρόνια έχει πειστεί ότι δεν πρόκειται να φτάσουν στην κάθαρση. Να ακούει για χορό εκατομμυρίων, στον οποίο φυσικά και δεν λαμβάνει μέρος και αυτό το ξέρει πριν γίνει όλο αυτό τηλεόραση. Άλλη όρεξη δεν είχε. Και το δηλώνει κιόλας στις έρευνες της κοινής γνώμης, «εμάς η ακρίβεια και η παιδεία μάς νοιάζουν, τα υπόλοιπα ας τα βρει η υπηρεσία». Άλλωστε, μήπως δεν γνωρίζει τι γινόταν; Μα άκουγε το φιλοθέαμον πλήθος τους ρυθμούς και έβλεπε τις φιγούρες των μεγαλόσχημων δίπλα του, έβλεπε τα ξαφνικά λούσα των πολιτικών και των ισχυρών κομματικών στελεχών, τα μεγαλεία, τις μεγάλες, πολύ μεγάλες αγορές. Μια τόση δα χώρα και τόση χλιδή σε πολιτικούς και στε λέχη πού τη βρήκαμε; Τι να χαζέψει επομένως; Την αποκάλυψη του αυτονόητου; Να γίνεται είδηση αυτό που ο κόσμος τό ΄χει τούμπανο; Και μάλιστα, είδηση με το σταγονόμετρο, που να συντηρεί την γκρίνια και την κατήφεια χωρίς αποτέλεσμα. Και το χειρότερο, χωρίς να περιμένει κανείς ότι οι αποκαλύψεις θα έχουν το ελάχιστο ωφέλιμο αποτέλεσμα για το κοινό. Μόνο χάζι στο θέαμα μπορεί να κάνει, αν μάλιστα συμπεριλάβει πρωτότυπες εξάρσεις- γιατί και αυτό σε πολλοστή επανάληψη προβάλλεται από το ΄89 με το Ειδικό Δικαστήριο μέχρι σήμερα- με πλήρη συνείδηση ότι δεν πρόκειται να αισθανθεί τη βαθιά, ψυχική απόλαυση της «κάθαρσης», έστω και με τη θεατρική της έννοια.

Οι μεγάλοι τραγωδοί άλλωστε θαυμάζονται ακριβώς γι΄ αυτή τη βαθιά γνώση του ανθρώπινου ψυχισμού, ότι ο θεατής πρέπει να σηκωθεί από τη θέση του δικαιωμένος. Ακόμη κι ένας πρωτοετής φοιτητής της ψυχολογίας μπορεί να εξηγήσει πόσο σημαντική είναι για την ισορροπία της ανθρώπινης ψυχής, κατά συνέπεια των ανθρώπινων σχέσεων και εν τέλει για την υγεία των κοινωνικών σχέσεων η κάθαρση που ακολουθεί την κορύφωση ενός δράματος. Γιατί αυτό σημαίνει την ύπαρξη και λειτουργία του Κανόνα.

Αλλά, αντιθέτως, εμείς βιώνουμε τις αλλεπάλληλες μιντιακές εξάρσεις χωρίς τέλος, χωρίς λύση, οι οποίες εντέλει αποτελούν το σκληρό δομικό υλικό ενός αδιαπέραστου φράγματος που κρατά τις αξίες της δημοκρατίας εκτός κοινωνίας προκαλώντας τον σταδιακό εκβαρβαρισμό της.

Δεν περπατούν πια οι άνθρωποι στους δρόμους, κάνουν επίθεση σκουντώντας και ποδοπατώντας τον συνοδοιπόρο, όποιος προφτάσει πρώτος· δεν συμβιώνουν στις γειτονιές και τις πολυκατοικίες, καταστρώνουν πολεμικές στρατηγικές για να καταλάβουν όσο γίνεται περισσότερο χώρο με έναν πρωτοφανή φασισμό, χρησιμοποιώντας ακόμη και την άγουρη βαρβαρότητα των κακομαθημένων παιδιών τους σαν όπλο εκκαθάρισης του περιβάλλοντος χώρου.


Έλλειμμα αξιών

Ο παθολογικός εγωκεντρισμός και η διάχυτη έλλειψη ανεκτικότητας για τον διπλανό, η ασέβεια και η εχθρότητα προς οποιοδήποτε μοντέλο ζωής διαφορετικό από τον μικροαστικό συμβιβασμό, ο συντηρητισμός που αναβιώνει πιο άγριος από εκείνον της δεκαετίας του ΄50 δεν είναι παρά ενδείξεις μιας νέας μορφής φασισμού που συνδέεται άμεσα με το έλλειμμα αξιών το οποίο αναπαράγει και διαρκώς διευρύνει η πολιτική σκηνή διαλύοντας κάθε ελπίδα για αναμονή καλύτερων ημερών.

(Ο τίτλος δανικός από παλιά ταινία της Ανιές Βαρντά).