Γνώμη Στη χώρα του Κανενός

Αν ζούσαμε σε άλλες εποχές, όταν ακόμη οι άνθρωποι πίστευαν στο ανέφικτο και ονειρεύονταν επαναστάσεις, κάποιος μπορεί να σκεφτόταν, διαβάζοντας τις δημοσκοπήσεις των ημερών, ότι μια μεγάλη σεισμική αλλαγή επίκειται. Ότι οι κοινωνικές τεκτονικές πλάκες μετακινούνται επικινδύνως. Ότι ζούμε μια στιγμή, όπου- κατά τον κλασικό ορισμό- «οι πάνω δεν μπορούν πια και οι κάτω δεν θέλουν άλλο».

Οι «πάνω», οι κομματικές ηγεσίες παρακολουθούν μιαν οικονομική, μια πολιτική και μια ηθική κρίση να εξελίσσονται παράλληλα και ταυτοχρόνως. Παρακολουθούν απλώς- αμήχανες, σαστισμένες, σιωπηλές, σταυρώνοντας τα χέρια και προσευχόμενες στον πατέρα των θεών, τον Μέγα Δημοσκόπο, να περάσει το κακό και να ξημερώσουν καλύτερες δημοσκοπικές ημέρες.

Και οι «κάτω», οι δημοσκοπούμενοι πολίτες, απαντούν με ένα στερεότυπο και βροντερό «κανένας», σε όποια ερώτηση και να τους τεθεί. Ποιος μπορεί να αντιμετωπίσει τη διαφθορά; Ποιος την ακρίβεια; Ποιον εμπιστεύεστε; Ποιος είναι καταλληλότερος να κυβερνήσει; «Κανένας» είναι η μοιραία, μονότονη απάντηση σε όλες τις ερωτήσεις. Κανέναν δεν εμπιστευόμαστε, από κανέναν δεν περιμένουμε σωτηρία, ούτε καν από εκείνον που ψηφίσαμε και ίσως, από κεκτημένη ταχύτητα, θα ξαναψηφίσουμε την επόμενη φορά.

Σε αυτή την έρημη χώρα, το βασίλειο της μαύρης απαισιοδοξίας, την επικράτεια του Κανενός- που είναι η Ελλάδα των δημοσκοπήσεων- μπορεί να βλαστήσει, άραγε, κάτι νέο; Μπορεί να κυοφορείται κάποια ελπιδοφόρα, μεγάλη αλλαγή; Μπορεί να κρύβουν τα μαύρα σύννεφα των δημοσκοπήσεων μια λυτρωτική καθαρτήρια μπόρα, που θα κάνει τα χρώματα να ξαναβρούν το φως τους και τον στεγνό υδροφόρο ορίζοντα της πολιτικής να ανατροφοδοτηθεί; Όσο και να ΄θελε κανείς να το πιστέψει, δυσκολεύεται. Οι αλλαγές- άσε πια οι «επαναστάσεις»- είναι τέκνα της ελπίδας, όχι

Η προφητεία των δημοσκοπήσεων, αργά ή γρήγορα, θα επιβεβαιωθεί και θα εμφανιστεί από κάπου ο περίφημος Κανένας. Και θα είναι, όπως ήταν πάντα, ένας πονηρός, ένας πλανευτής που θα μας γελάσει, θα μας εξαπατήσει και θα μας οδηγήσει στην τέλεια καταστροφή

της απελπισίας. Και, προς το παρόν, το τείχος της απελπισίας μοιάζει αδιαπέραστο. Ούτε ένας στους πέντε δεν πιστεύουμε πια (κατά τους δημοσκόπους, πάντα) ότι το αύριο μπορεί να είναι καλύτερο από το σήμερα.

Δεν είναι δύσκολο να μαντέψει κανείς τα αίτια αυτής της μαύρης απαισιοδοξίας. Είναι η οικονομίατο τέλος της αυταπάτης, της αφελούς πίστης στην αέναη, μαγική δύναμη των αγορών να παράγουν ανέφελη ευημερία για τους τυχερούς που ζουν στην «καλή» πλευρά του κόσμου και, μαζί, η χρεοκοπία της ανέμελης πολιτικής τού «τρώμε από τα έτοιμα», που πάντα μας έβαζε σε πειρασμό, μα που μετά το 2004 έγινε κυρίαρχο δόγμα. Είναι η παρατεταμένη δυσλεξία του πολιτικού συστήματος, η αδυναμία τού να σαρκώσει ιδέες και να παράγει εναλλακτικές λύσεις.

Και είναι και η απονομιμοποίηση του συστήματος αυτού- εν μέρει λόγω της παραιτημένης αναποτελεσματικότητάς του απέναντι στην επερχόμενη οικονομική κρίση, εν μέρει λόγω της πικρής γεύσης που αφήνει το θέαμα των «νεοδιακυβερνητών», που πολιτεύθηκαν για χρόνια ως επιτήδειοι ρεπόρτερ βρετανικού σκανδαλοθηρικού ταμπλόιντ και έκαναν σημαία πολιτική (μόνη σημαία τους, άλλωστε) την από άμβωνος ηθικολογία, και βρίσκονται τώρα οι ίδιοι να τροφοδοτούν καθημερινά τα σκανδαλοθηρικά ανακλαστικά που καλλιέργησαν και τόσο επιδέξια εκμεταλλεύτηκαν στο παρελθόν.

Εύκολες είναι οι ερμηνείες. Οι προβλέψεις είναι δύσκολες. Πώς βγαίνουμε από αυτό το σκοτεινό τούνελ; Από πού να πιαστούμε;

Σε καιρούς ανόδου, σε καιρούς μεγάλων προσδοκιών και τρελών ονείρων, έλεγε ένας σοφός, είναι οι συντηρητικοί πολιτικοί που περισσότερο χρειάζονται- για να μας προσγειώνουν. Μα στους καιρούς της πτώσης και της απαισιοδοξίας είναι οι ονειροπόλοι που μας πρέπουν, οι ευφάνταστοι, οι προοδευτικοί, που κατεβάζουν νέες ιδέες και τολμούν να τις δοκιμάσουν. Στην επανεμφάνισή τους μπορούμε μόνο να προσδοκούμε τη λύση.

Αλλιώς, το έργο το έχουμε ξαναδεί, πολλές φορές, σε πολλές χώρες του κόσμου. Η προφητεία των δημοσκοπήσεων, αργά ή γρήγορα, θα επιβεβαιωθεί και θα εμφανιστεί από κάπου ο περίφημος Κανένας. Και θα είναι, όπως ήταν πάντα, ένας πονηρός, ένας πλανευτής που θα μας γελάσει, θα μας εξαπατήσει και θα μας οδηγήσει στην τέλεια καταστροφή.