Η ανησυχία… προωθείται

Η ανησυχία για τους κινδύνους που μπορεί να κρύβουν τα κινητά τηλέφωνα μεγαλώνει και τα ερωτηματικά πολλαπλασιάζονται.
Πρόσφατα 20 επιστήμονες στη Γαλλία απηύθυναν έκκληση για τη λήψη μέτρων προστασίας. «Βρισκόμαστε σήμερα στην ίδια κατάσταση στην οποία βρισκόμασταν πριν από 50 χρόνια με τον αμίαντο και τον καπνό», υποστήριξαν.

Τις προάλλες, ένας επιστήμονας του βελγικού πανεπιστημίου της Λουβέν, ο Νικ Αντάνγκ, έδειξε πειραματικά πως οι ποντικοί εργαστηρίου, που εκτίθενται στα ηλεκτρομαγνητικά κύματα των κινητών τηλεφώνων και των ασύρματων δικτύων, εμφανίζουν διπλάσια ποσοστά θνησιμότητας. Οι ανησυχίες σίγουρα υπάρχουν. Ουδείς μπορεί όμως να προβλέψει τον κίνδυνο σε 20, 30 ή 40 χρόνια και επιπλέον η εξέλιξη της τεχνολογίας των κινητών τηλεφώνων περιπλέκει τα πράγματα. Τι μπορούμε λοιπόν να πούμε ότι ξέρουμε με αρκετή σιγουριά για τους κινδύνους από τα κινητά;

1 Μπορεί άραγε τα κινητά να αποδειχθεί πράγματι ότι είναι «ο καπνός και ο αμίαντος του 21ου αιώνα»;
Το σίγουρο είναι πως, όταν υπάρχει έκθεση σ΄ έναν κίνδυνο, χρειάζεται πολύς χρόνος για να δούμε τα αποτελέσματα. Ειδικοί επισημαίνουν πως αυτήν τη στιγμή τίποτε δεν δικαιολογεί τη λήψη μέτρων για την υγεία. Αντίθετα είναι θεμιτό και εύλογο να υιοθετήσουμε μια συνετή χρήση τους – κυρίως όσον αφορά τα παιδιά. Και οι ενήλικοι μπορεί να δώσουν εδώ το καλό παράδειγμα. Δεν μπορεί κάποιος να περνάει όλη την ημέρα του με το κινητό κολλημένο στο αυτί και να εκπλήσσεται όταν βρίσκει το έφηβο τέκνο του να κοιμάται με το κινητό κάτω από το αυτί του για να μη χάσει ένα SΜS.

2 Τι λένε οι έρευνες;
Υπάρχει μια μελέτη που φοβίζει και την οποία προβάλλουν οι κήνσορες των κινητών τηλεφώνων. Δημοσιεύτηκε τον περασμένο Αύγουστο και εντάσσεται σ΄ ένα σύνολο εργασιών με την ονομασία ΒioΙnitiative. Τι λέει; Πως η χρήση κινητού για τουλάχιστον δέκα χρόνια αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης νευρινώματος (καρκίνος του οπτικού και του ακουστικού νεύρου) κατά 30%, όταν βάζουμε το τηλέφωνο πότε στο ένα αυτί και πότε στο άλλο, και κατά 240%, όταν το χρησιμοποιούμε συνήθως μόνο από τη μια πλευρά. Άλλοι επιστήμονες επισημαίνουν ωστόσο πως η ΒioΙnitiative είναι ένα απάνθισμα επιστημονικών απόψεων και άρθρων και όχι μια ανεξάρτητη συλλογική πραγματογνωμοσύνη. Όσο για τη σχέση ανάμεσα στο κινητό και τον όγκο, η μελέτη δεν έχει την απαραίτητη στατιστική υποδομή για να μας στρέψει οριστικά προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση. Διεξάγεται πάντως τώρα σε 13 χώρες η έρευνα Ιnterphone, στο πλαίσιο της οποίας θα ελεγχθεί πόσο οφείλεται στην ακτινοβολία των κινητών η εμφάνιση όγκων σε 6.500 ώς 7.000 ανθρώπους. Τα αποτελέσματά της έχουν προαναγγελθεί για τα τέλη του 2008, όμως μπορεί να ανακοινωθούν και στις αρχές του 2009.

3 Πρέπει να φοβόμαστε τις κεραίες;

Αυτό είναι άλλο θέμα. Εδώ μιλάμε για το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο μέσα στο οποίο κολυμπάμε όλοι μας και στο οποίο συμμετέχουν η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, το κινητό. Το πεδίο αυτό ανησυχεί εκείνους που ζουν κάτω από τις κεραίες. Οι πιο επιφυλακτικοί ζητούν μέγιστη έκθεση 1 βολτ ανά μέτρο (για τις συχνότητες από 850 Μhz ώς 6,5 Ghz, που περιλαμβάνουν το wi-fi), όταν βρισκόμαστε σε απόσταση μερικών μέτρων από την κεραία. Στην Τοσκάνη, οι τοπικές αρχές επέβαλαν το 0,5 βολτ ανά μέτρο. Όμως ο Σίλβιο Μπερλουσκόνι απαγόρευσε στις τοπικές αρχές να θέτουν όρια και όλη η Ιταλία επανήλθε στα 6 βολτ ανά μέτρο.

4 Με ποιον μηχανισμό τα κινητά μπορεί να επιδράσουν στο ανθρώπινο σώμα;

Ξέρουμε πως σε απόσταση μικρότερη του ενός μέτρου υπάρχει σημαντική διείσδυση του ηλεκτρομαγνητικού πεδίου των κινητών στον εγκέφαλο, ιδιαίτερα στα παιδιά. Μιλάμε για κύματα υψηλής συχνότητας, του ίδιου τύπου με τα μικροκύματα. Η διείσδυσή τους μπορεί να αυξήσει τη διαπερατότητα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού. Πρόκειται για τη μεμβράνη που χωρίζει το αίμα από τον εγκέφαλο και διαδραματίζει ουσιώδη ρόλο προστασίας φιλτράροντας τα σωματίδια που έρχονται απ΄ έξω, για παράδειγμα τα μεταλλικά σωματίδια. Ο ίδιος ο εγκέφαλος δεν έχει τη δυνατότητα να «αποτοξινωθεί», να απομακρύνει δηλαδή τα σωματίδια αυτά που μπορεί να είναι τοξικά. 5 Ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Δεν έχουμε επίσημη απόδειξη ότι το κινητό δημιουργεί καρκίνους, αλλά η χρήση του μπορεί να αυξάνει τους παράγοντες κινδύνου. Ιδιαίτερα μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη όγκων στον εγκέφαλο (γλοιώματα), κακοήθων ή καλοήθων, του ακουστικού και του οπτικού νεύρου (νευρίνωμα) ή της παρωτίδας (σιελογόνος αδένας κοντά στο αυτί). Σουηδική μελέτη έδειξε πως χρήση πέραν των δέκα ετών διπλασιάζει τον κίνδυνο εμφάνισης γλοιώματος. Το κινητό μπορεί επίσης να επηρεάσει τον μηχανισμό έκκρισης της μελατονίνης, συνεπώς να επιφέρει διαταραχές του ύπνου, που με τη σειρά τους αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

6 Πώς μπορούμε να μειώσουμε τους κινδύνους;

Το θέμα δεν είναι προφανώς να απαγορευτούν τα κινητά, πρέπει όμως να είμαστε προσεκτικοί στη χρήση τους. Να μην επιτρέπουμε να τα χρησιμοποιούν παιδιά κάτω των 12 ετών, να κρατάμε τη συσκευή σε απόσταση μεγαλύτερη ενός μέτρου από το σώμα (χρησιμοποιώντας το μεγάφωνό της, hands-free ή ακουστικό Βluetooth), να επιλέξουμε μια συσκευή με όσο το δυνατόν χαμηλότερο δείκτη απορρόφησης ακτινοβολίας (SΑR, μετράει την ισχύ που απορροφά το σώμα).


Πολύ μικρότερη ισχύς και δεν το ακουμπάμε στο αυτί

Για το wi-fi, δεν έχουν ακόμη καταδειχθεί επιπτώσεις στην υγεία. «Όλα είναι ζήτημα έκθεσης και η έκθεση εξαρτάται από την απόσταση», εξηγεί ο Ολιβιέ Μέρκελ, φυσικός και ειδικός στα ζητήματα αυτά. Όμως σπάνια είμαστε κολλημένοι σε απόσταση μερικών εκατοστών από έναν σταθμό wi-fi. Δεν είναι όπως το κινητό που το ακουμπάς στο αυτί σου. Επιπλέον, ένας σταθμός wi-fi δεν ξεπερνά τα 100 μιλιβάτ, ενώ ένα κινητό εκπέμπει κατά διαστήματα έως και 2 βατ. Καταλαβαίνουμε έτσι καλύτερα το μήνυμα των καρκινολόγων: χρησιμοποιείτε hands-free. Άλλοι προτείνουν να μειωθεί η ισχύς των κεραιών, έστω κι αν πολλαπλασιαστεί ο αριθμός τους. Οι εταιρείες κινητής τηλεφωνίας διαμαρτύρονται ότι έχουν ήδη πολλές, όμως υπάρχει και μια πιο οικονομική και λιγότερο αντιαισθητική λύση: να επιλέξετε ένα κινητό με χαμηλό SΑR (δείκτης απορρόφησης ακτινοβολίας). Μόνο που «οι SΑR μετρούνται με τη μέγιστη εκπεμπόμενη ισχύ και μέσα σε εργαστήρια», επισημαίνει ο Ολιβιέ Μέρκελ.