Έξι «σωσίβια» στη θύελλα της ακρίβειας

Προσωρινή διατίμηση της βενζίνης και κατάργηση του ΦΠΑ στο πετρέλαιο, συνέχιση των μποϊκοτάζ στα αδικαιολόγητα ακριβά προϊόντα, μείωση του ΦΠΑ, ενίσχυση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, ακόμα και μείωση των επιτοκίων στα καταναλωτικά δάνεια για να ελαφρυνθούν τα νοικοκυριά, είναι μερικές από τις προτάσεις των καταναλωτικών οργανώσεων για την αντιμετώπιση της ακρίβειας.

1 Μποϊκοτάζ στα ακριβά προϊόντα
1 Όπως τονίζει η πρόεδρος της ΕΚΠΟΙΖΩ κ. Παναγιώτα Καλαποθαράκου, το μποϊκοτάζ του γάλακτος χαρακτηρίστηκε από επιτυχία, υπάρχουν όμως πολλά ακόμα που μπορούν να γίνουν για να αντιμετωπιστούν οι ολοένα και αυξανόμενες τιμές των βασικών προϊόντων. «Κατ΄ αρχάς πρέπει επιτέλους να λειτουργήσει το παρατηρητήριο τιμών, για το οποίο ακούμε χρόνια… Να υπάρξει διαφάνεια στη διαμόρφωση των κοστολογίων, ώστε να δούμε ποιος ευθύνεται για τη μεγάλη διαφορά των τιμών από τον παραγωγό έως τον τελικό καταναλωτή. Φανταστείτε ότι όταν ζητήσαμε από το υπουργείο Ανάπτυξης τα κοστολόγια για το γάλα προτού αρχίσουμε το μποϊκοτάζ, δεν είχαν στοιχεία να μας δώσουν», αναφέρει χαρακτηριστικά η κ. Καλαποθαράκου. «Επιπλέον, η κυβέρνηση οφείλει να παρέμβει στις περιπτώσεις που θίγεται το κοινωνικό συμφέρον. Η προσωρινή διατίμηση της βενζίνης και η μείωση του ΦΠΑ σε βασικά αγαθά θα μπορούσαν να γίνουν ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο», συμπληρώνει η κ. Καλαποθαράκου και επισημαίνει ότι πρέπει επιτέλους το κράτος να στηρίξει έμπρακτα το καταναλωτικό κίνημα.

Από παρατηρήσεις της ΕΚΠΟΙΖΩ στην αγορά κατά τη διάρκεια του μποϊκοτάζ, προκύπτει ότι όλα τα φθηνά γάλατα εξαντλούνται στα ράφια των σούπερ μάρκετ πριν από το μεσημέρι, ενώ σύμφωνα με δηλώσεις του προέδρου της Συντεχνίας Αρτοποιών Αθηνών και Περιχώρων κ. Ανδρέα Χρήστου, υπήρξε αύξηση κατά 40% των πωλήσεων των προϊόντων γάλακτος με τιμή κάτω του ευρώ. Χαρακτηριστικό πάντως της επιτυχίας του μποϊκοτάζ είναι το γεγονός ότι στο facebook δημιουργήθηκε ειδική ομάδα για το γάλα, στην οποία γράφτηκαν πάνω από 8.000 μέλη σε λιγότερο από μία εβδομάδα.

2 Διατίμηση στα καύσιμα
«Σαφώς και είμαστε υπέρ της προσωρινής διατίμησης στη βενζίνη. Οφείλουν να το κάνουνέστω δοκιμαστικά- για ένα τετράμηνο, από τον Ιούλιο έως τον Οκτώβριο», λέει ο κ. Γιάννης Ανουσάκης, αντιπρόεδρος του ΙΝΚΑ- Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδας. Ο ίδιος αναφέρει ότι το κράτος πρέπει να ζητήσει από τις εταιρείες καυσίμων κοστολόγια, έτσι ώστε να ελέγξει γιατί έχουμε τόσο ακριβή βενζίνη στην Ελλάδα, και παράλληλα να καταργήσει τον ΦΠΑ στο πετρέλαιο.

3 Μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα
«Όσον αφορά τον ΦΠΑ των τροφίμων, πιστεύουμε ότι πρέπει να πέσει στο 8%», λέει ο αντιπρόεδρος του ΙΝΚΑ. «Έτσι θα ελαφρυνθούν για λίγο τα νοικοκυριά από το δυσβάσταχτο κόστος της ακρίβειας. Ακόμη ένας τρόπος για την ελάφρυνση των νοικοκυριών είναι η παρέμβαση του κράτους ώστε να μειωθούν τα επιτόκια των καταναλωτικών δανείων», τονίζει ο κ. Ανουσάκης.

4 Σκληρά μέτρα κατά των καρτέλ
Σύμφωνα με τον κ. Νίκο Τσεμπερλίδη, πρόεδρο του Κέντρου Προστασίας Καταναλωτών (ΚΕΠΚΑ), για να καταπολεμηθεί η ακρίβεια πρέπει να δοθεί στην Επιτροπή Ανταγωνισμού η δυνατότητα να απαγορεύει τις συγχωνεύσεις εταιρειών όταν προκύπτει ότι με αυτές καλύπτεται ένα σημαντικό κομμάτι της αγοράς. «Μόνο αν μπορούν να απαγορεύουν τις συγχωνεύσεις που αποσκοπούν στη δημιουργία καρτέλ στην αγορά θα υπάρξει αποτέλεσμα στην αντιμετώπιση της ακρίβειας. Επιπρόσθετα, τα καρτέλ δεν θα έπρεπε να εξετάζονται μόνο σε πανελλαδικό επίπεδο, αλλά και ανά περιφέρεια. Όσο για τα πρόστιμα που επιβάλλονται από την Επιτροπή, πρέπει κατά τη γνώμη μου να θεσπιστεί το εξής μέτρο: οι εταιρείες να προκαταβάλουν το 80% του προστίμου για να ασκήσουν έφεση. Αν τελικά δικαιωθούν, εννοείται ότι θα τους επιστρέφονται τα χρήματα», λέει ο κ. Τσεμπερλίδης.

5 Δημοπρατήρια στα αγροτικά προϊόντα
Ο πρόεδρος του ΚΕΠΚΑ αναφέρει ότι για να υπάρξει πραγματική μείωση των τιμών στα αγροτικά προϊόντα, πρέπει να αποφεύγεται η επαφή των παραγωγών και των εμπόρων: «Όλες οι πωλήσεις να γίνονται μέσω δημοπρατηρίων, όπου με ειδική ψηφιακή πλατφόρμα ο αγοραστής μπορεί να ενημερώνεται σχετικά με το προϊόν, το οποίο θα φέρει και ειδική τυποποίηση. Έτσι, δεν θα υπάρχει η ειδική σχέση παραγωγού- εμπόρου που οδηγεί σε τιμολόγια με τιμές οι οποίες δεν ισχύουν στην πραγματικότητα».

6 Ηλεκτρονικό μητρώο για κερδοσκόπους
Ένα ακόμα μέτρο που θα λειτουργούσε υπέρ των καταναλωτών, σύμφωνα με τον κ. Τσεμπερλίδη, είναι η δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου για πρόστιμα που εκκρεμούν, υπερκοστολογήσεις αλλά και ατοπήματα όσον αφορά την ποιότητα των προϊόντων εταιρειών, στο οποίο θα έχουν πρόσβαση οι πολίτες. «Ένα τέτοιο site, υπό την αιγίδα κάποιου κρατικού φορέα, πιστεύω ότι θα έκανε πολλές εταιρείες να συμμορφωθούν καθώς θα διαμόρφωνε τη γνώμη των καταναλωτών», επισημαίνει ο πρόεδρος του ΚΕΠΚΑ.


Παγκόσμια αύξηση 53% στα τρόφιμα

«Η μέση τιμή των τροφίμων είναι κατά 53% υψηλότερη σε σχέση με το 2007», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Τομ ΜακΓκράθ από τη διεθνή καταναλωτική οργάνωση Consumers Ιnternational.

Παράλληλα υποστηρίζει ότι «βασικά αίτια της συγκεκριμένης κρίσης είναι η κερδοσκοπία, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου (από τα 65 δολάρια τον Μάιο του 2007 στα 135-140 δολάρια σήμερα), η αυξημένη ζήτηση σε Ινδία και Κίνα, αλλά και η παραγωγή βιοκαυσίμων. Όσον αφορά την κερδοσκοπία, επιβάλλεται οι κυβερνήσεις να λάβουν αμέσως επιθετικά μέτρα για την καταπολέμησή της».


Μαζική στροφή στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

ΤΗ ΘΕΣΗ των επώνυμων προϊόντων στο καλάθι της νοικοκυράς παίρνουν τον τελευταίο καιρό όλο και περισσότερα αγαθά ιδιωτικής ετικέτας. Η ακρίβεια στην αγορά αναγκάζει τους καταναλωτές να αναζητούν πλέον φθηνότερα προϊόντα στα ράφια των καταστημάτων, στην προσπάθειά τους να μειώσουν τον λογαριασμό του σούπερ μάρκετ, ο οποίος τους τελευταίους μήνες αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο εξαιτίας των αλλεπάλληλων ανατιμήσεων. Υπολογίζεται ότι περίπου 1,7 δισ. ευρώ θα είναι ο τζίρος των συγκεκριμένων προϊόντων το 2008, με τον ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης της αγοράς αυτής να τρέχει πλέον με 20%, ενώ περισσότερα από 25.000 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας βρίσκονται πλέον στα ράφια και των ελληνικών σούπερ μάρκετ.

Ένα στα πέντε προϊόντα που αγοράζουν οι καταναλωτές σήμερα είναι ιδιωτικής ετικέτας.

Καλύπτουν σχεδόν όλες τις κατηγορίες των βασικών προϊόντων σούπερ μάρκετ και η διαφορά στις τιμές τους φτάνει ακόμα και το 60% σε σχέση με τα επώνυμα. Ζυμαρικά, προϊόντα ντομάτας, απορρυπαντικά, όσπρια, χαρτικά, ακόμα και αναψυκτικά, γαλακτοκομικά και τυροκομικά είναι μερικά μόνο από τα είδη που βρίσκουν πλέον οι καταναλωτές τόσο στις εκπτωτικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπως τα Lidl και τα Dia, όσο και στις μεγάλες παραδοσιακές αλυσίδες Carrefour, Α-Β, Βερόπουλο, Σκλαβενίτη, Ατλάντικ κ.λπ.

Βασικό συγκριτικό πλεονέκτημά τους είναι η τιμή, η οποία είναι αρκετά χαμηλότερη έναντι των επωνύμων, έστω και αν τους τελευταίους μήνες επιβαρύνθηκε αρκετά εξαιτίας των ανατιμήσεων στις πρώτες ύλες σε ποσοστά που έφτασαν το 40%. Για παράδειγμα, απορρυπαντικό πλυντηρίου ιδιωτικού σήματος κοστίζει μόλις 6,04 ευρώ, όταν στο διπλανό ράφι το επώνυμο προϊόν στοιχίζει 15,20 ευρώ. Ανάλογη είναι η εικόνα και στα τρόφιμα.


Το πιο επιτυχημένο μποϊκοτάζ στην ιστορία

ΩΣ «ΤΟ ΠΛΕΟΝ επιτυχημένο μποϊκοτάζ καταναλωτών για την ανεξέλεγκτη αύξηση της τιμής τροφίμου» χαρακτηρίζεται η κινητοποίηση των Εβραίων νοικοκυρών το 1902 στη Νέα Υόρκη, από δύο ανεξάρτητες πανεπιστημιακές εργασίες σε Ιταλία και Αμερική.

Η τιμή του κρέατος κοσέρ στις αρχές Μαΐου του 1902 αυξήθηκε- κατόπιν συμφωνίας του ολιγοπωλίου του βοδινού- κατά 6 σεντς το κιλό, από 12 σε 18 σεντς, δηλαδή υπήρξε αύξηση της τάξεως του 50%. Οι Εβραίες νοικοκυρές σταμάτησαν να αγοράζουν, ενώ στα μέσα Μαΐου οι εφημερίδες «Νιου Γιορκ Τάιμς» και «Χέραλντ» ανέφεραν ότι 20.000 γυναίκες διέρρηξαν καταστήματα που πωλούσαν κοσέρ, έβγαλαν το κρέας στους δρόμους και αφού το περιέλουσαν με πετρέλαιο το έκαψαν. Εκείνη την ημέρα πραγματοποιήθηκαν 85 συλλήψεις από την Αστυνομία στη συνοικία Λόουερ Ιστ Σάιντ και τα νέα γρήγορα διαδόθηκαν στις Εβραιοπούλες της υπόλοιπης Νέας Υόρκης, που επίσης μποϊκοτάρισαν το συγκεκριμένο προϊόν.

Το αποτέλεσμα ήταν στις 22 Μαΐου οι κρεοπώλες κοσέρ να σταματήσουν να αγοράζουν κρέας από το ολιγοπώλιο λόγω των αυξημένων τιμών διάθεσης. Στις 9 Ιουνίου 1902 οι μεγαλοπρομηθευτές έριξαν τις τιμές και το κρέας κοσέρ πωλούνταν 14 σεντς το κιλό.


«Οι Βρυξέλλες δεν επιτρέπουν τη διατίμηση»

«Διατίμηση στο ψωμί όπως και σε άλλα προϊόντα δεν είναι δυνατό να μπει, αφού ούτε η ελληνική αλλά ούτε και η ευρωπαϊκή νομοθεσία το επιτρέπει. Ακόμα και εάν κανείς προχωρούσε σε ένα τέτοιο μέτρο, εκτιμώ ότι τελικά θα το ακύρωναν οι αποφάσεις των ευρωπαϊκών δικαστηρίων, όπως έγινε και με τα εμφιαλωμένα νερά. Το θέμα δεν είναι να δημιουργήσουμε ένα “φθηνό” ψωμί που θα εξυπηρετεί τον πληθωρισμό. Αυτό που θα πρέπει να ενδιαφέρει όλους είναι να λειτουργεί ο ανταγωνισμός και τα προϊόντα που αγοράζουν οι καταναλωτές να είναι φθηνά και ποιοτικά», λέει ο πρόεδρος του Συνεταιρισμού Αρτοποιών Ανδρέας Χρήστου.


Συλλαλητήριο αύριο στην Αθήνα

Συλλαλητήριο κατά της ακρίβειας διοργανώνουν αύριο στις 7.30 μ.μ. στο Σύνταγμα, τα εργατικά συνδικάτα, κοινωνικοί φορείς και καταναλωτικές οργανώσεις (ΓΣΕΕ- ΑΔΕΔΥ, ΠΑΣΕΓΕΣ, Υπερνομαρχία Αθηνών- Πειραιώς, Δήμοι, Καταναλωτικές Οργανώσεις ΙΝΚΑ- ΕΚΠΟΙΖΩ- ΒΙΟΖΩ- ΝΕΟ ΙΝΚΑ- ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ- ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ) Με το αυριανό συλλαλητήριο τα εργατικά συνδικάτα και οι καταναλωτικές οργανώσεις απαιτούν μεταξύ άλλων τη μείωση ή πάγωμα των τιμολογίων των ΔΕΚΟ, των διοδίων, των καυσίμων και των υπηρεσιών του δημόσιου τομέα.