[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Η εσωτερική κατάρρευση

Τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων, όσων ανακοινώθηκαν πρόσφατα και όσων θα δημοσιοποιηθούν τις επόμενες μέρες, στοιχειοθετούν με αριθμούς μιαν αίσθηση διάχυτη στην κοινωνία. Η Ελλάδα εισέρχεται σε περίοδο οικονομικής ύφεσης, χωρίς πλάνο εξόδου, χωρίς εμπιστοσύνη στις δημιουργικές της δυνάμεις και στο πολιτικό της προσωπικό. Η οικονομική δυσπραγία και η πολιτική απραξία δεν είναι ακριβώς οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Ολοφάνερα, όμως, το διαφαινόμενο οικονομικό αδιέξοδο αντανακλά την αποτυχία της πολιτικής να επιτελέσει τον ρόλο της στον μετασχηματισμό των παραγωγικών δομών μέσα από τον ριζικό εκσυγχρονισμό του κράτους, τη στρατηγική στοχοθεσία και την οριοθέτηση του δημόσιου και του ιδιωτικού. Ακόμα χειρότερα, η ελληνική πολιτική τάξη φαίνεται να μην έχει σαφή αντίληψη του θεσμικού της ρόλου, να αρκείται στην αυτοαναπαραγωγή της και προς τούτο να επιδιώκει μιαν ιδιότυπη αυτονόμησή της από την κοινωνία.

Και η κοινωνία το αισθάνεται. Στα λιγότερο προβεβλημένα ευρήματα μιας πρόσφατης δημοσκόπησης (της GΡΟ) συγκαταλέγεται η αξιοσημείωτη απήχηση της άποψης ότι οι πολιτικοί δεν κρίνονται μόνον στην κάλπη. Το νομικό πλαίσιο υπερπροστασίας των πολιτικών για οποιοδήποτε λόγο ή πράξη τους συναντά την όλο και μεγαλύτερη κοινωνική αποδοκιμασία. Ασφαλώς, δεν τίθεται ζήτημα «ποινικοποίησης της πολιτικής ζωής». Όμως, η κατάχρηση της υπερπροστασίας των πολιτικών συμβάλλει στην περαιτέρω μείωση της αξιοπιστίας τους.

Η υπόθεση της Siemens αναδεικνύει τον αμφίδρομο χαρακτήρα της κατάχρησης: Αφενός αποφυγή των συνεπειών μιας επιλήψιμης συμπεριφοράς σε πολιτικό επίπεδο και αφετέρου καταφυγή στις απαξιωτικές για την πολιτική πρόνοιες ασυλίας και, κυρίως, παραγραφής αδικημάτων που προσδιορίζονται από το στοιχείο της απιστίας προς το δημόσιο συμφέρον. Αν οι αποκαλύψεις για τις δοσοληψίες του Κυριάκου Μητσοτάκη αφορούσαν πολιτικό πρόσωπο στη μισητή μας Αμερική, θα είχαν συμβεί αμέσως τα ακόλουθα: Το πολιτικό πρόσωπο θα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ «ΚΑΘΑΡΑ ΧΕΡΙΑ»

στην Ελλάδα δεν πρόκειται να υπάρξει. Αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα είναι ασφαλής απέναντι στην προοπτική του μπερλουσκονισμού

είχε παραιτηθεί από τη βουλευτική του έδρα ζητώντας συγγνώμη από τους ψηφοφόρους που το εμπιστεύθηκαν, ακόμα κι αν η υπόθεση αφορούσε απλές παρατυπίες και συναλλαγές που φανερώνουν μιαν ειδική (προνομιακή) σχέση και μεταχείριση. Στην Ελλάδα, ουδείς ζήτησε την παραίτηση του βουλευτή. Επίσης, το Σώμα Ειδικών Ελέγχων θα είχε κάνει το γραφείο του βουλευτή φύλλο και φτερό, αντιπαραβάλλοντας τα τιμολόγια (χρεωστικά και πιστωτικά) με το πραγματικό αντικείμενο των προμηθειών. Και, ασφαλώς, η Δικαιοσύνη θα είχε δεσμεύσει πάραυτα όλα τα στοιχεία αντί να περιμένει τον βουλευτή να προσέλθει σ΄ αυτήν αυθορμήτως. Ενδεχομένως να είναι βάσιμη η εκτίμηση του βουλευτή ότι «πίσω από αυτή την υπόθεση κρύβονται κάποιοι οι οποίοι είναι πραγματικά μπλεγμένοι και οι οποίοι θέλουν, για ευνόητους λόγους, να στρέψουν την προσοχή αλλού». Ωστόσο, η ηθική βάση της δήλωσής του είναι σαθρή και εντέλει εξευτελιστική. Ο βουλευτής εμφανίζει εαυτόν ως μαρίδα μπροστά στα αόρατα μεγάλα ψάρια που πρέπει (ματαίως) να γίνει προσπάθεια να αλιευθούν.

Το βάθος της υπόθεσης Siemens αρχίζει να φαίνεται, παρά τις προσπάθειες όλων των δημόσιων ελληνικών αρχών για το αντίθετο, χάρη στις ενέργειες της γερμανικής Δικαιοσύνης και στα αποτελέσματα της εγχώριας δημοσιογραφικής έρευνας. Ωστόσο, ένα είναι βέβαιο: ποινικές συνέπειες για πολιτικά πρόσωπα δεν πρόκειται να υπάρξουν. Παρά την επικείμενη ανάθεση της υπόθεσης σε εφέτη ανακριτή, η δικαστική διερεύνηση έχει ήδη καρκινοβατήσει αρκετά ώστε μια μελλοντική (και υποθετική) απαγγελία κατηγοριών να συμπέσει με την παραγραφή των αδικημάτων που ενδεχομένως τελέσθηκαν στην περίοδο των Ολυμπιακών Αγώνων. Έτσι, το σύνολο της πολιτικής τάξης μπαίνει στο απυρόβλητο για το σύνολο της υπόθεσης.

Ηασφάλεια που νιώθει η πολιτική μας τάξη ανατροφοδοτεί τον κυνισμό της. Επιχείρηση «καθαρά χέρια» στην Ελλάδα δεν πρόκειται να υπάρξει. Αυτό δεν σημαίνει ότι η χώρα είναι ασφαλής απέναντι στην προοπτική του μπερλουσκονισμού. Ένας επιχειρηματίας ο οποίος εμφανίζεται να τολμά την αντιπαράθεση με τους πολιτικούς, να παραδίδει μαθήματα πραγματικής οικονομίας στους αμαθείς εκπροσώπους του έθνους από το βήμα της Βουλής και να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για τη συγκράτηση της ακρίβειας στους τομείς των θαλάσσιων συγκοινωνιών και των τροφίμων, συγκεντρώνει κάποιες από τις αντικειμενικές προϋποθέσεις για την επανάληψη του ιταλικού φαινομένου στην Ελλάδα. Ωστόσο, η σχέση ανάμεσα στην πολιτική και την κοινωνία στη χώρα μας είναι τόσο ασύμμετρη, ώστε μια τέτοια εξέλιξη να καθίσταται απίθανη. Το πολιτικό σύστημα κινδυνεύει να καταρρεύσει από μόνο του, με τελείως απρόβλεπτες συνέπειες.