«Η σύγκρουση με την εξουσία είναι προσωπική μου υπόθεση»

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄50 ο Ανατολικογερμανός συγγραφέας Χάινερ Μίλερ μετέγραφε την τραγωδία του Σοφοκλή «Φιλοκτήτης», σε καθαρό πολιτικό δράμα, αντιπαραθέτοντας στο «κρατικό καθήκον» την κατά συνείδηση κρίση. Μισό αιώνα μετά, ο Γερμανός σκηνοθέτης Ματίας Λάνγκχοφ ανεβάζει τον «Φιλοκτήτη» του φίλου και συνεργάτη του στο μικρό αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, μπολιάζοντάς το με προσωπικές αναφορές. «Με τον Μίλερ συζητούσαμε τα ζητήματα που θέτει ο Σοφοκλής, τις διαδοχικές, συνειδησιακές συγκρούσεις, την πολυεπίπεδη διαπραγμάτευση, τον δόλο αντί της πειθούς, προβάλλοντάς τα στον δικό μας γεωγραφικό, χρονικό και ιστορικό ορίζοντα (Ανατολικό Βερολίνο 1958-1964)», λέει ο Λάνγκχοφ, που πριν από 11 χρόνια είχε αναστατώσει την ελληνική θεατρική κοινότητα με τις αιρετικές του «Βάκχες» στην Επίδαυρο. Στην επικείμενη παράσταση, όμως, δεν περιμένουμε την πρόκληση ενός απενοχοποιημένου ως προς την ιερότητα

ΙΝFΟ

«Φιλοκτήτης» κατά Λάνγκχοφ στη Μικρή Επίδαυρο στις 27 και 28 Ιουνίου. Τηλ. 210-3272.000.

των αρχαίων κειμένων «ξένου», αλλά μια βιωμένη καλλιτεχνική πρόταση.

«Είμαι συγκινημένος με τη δουλειά που κάνουμε τώρα, πάνω σε ένα έργο δυνατού λόγου με το οποίο συνδέομαι συναισθηματικά, από τα νεανικά μου χρόνια. Ο Μίλερ το έγραψε στα χρόνια που συνεργαζόμασταν και ανταλλάσσαμε απόψεις για το θέατρο, την τραγωδία, τον ρόλο της στις σύγχρονες κοινωνίες. Το αρχαίο δράμα ήταν το μέσο για να εκφράσουμε τις πολιτικές μας ανησυχίες, σε μια χώρα μπλοκαρισμένη. Ο ΄Φιλοκτήτης΄ ήταν ένα κείμενο αναφοράς σε όλα αυτά. Μιλώντας για την αρχαία Ελλάδα, ξεπερνούσαμε τη λογοκρισία, ενώ αναφερόμασταν στη δική μας κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα. Είναι συγκινητικό που το ανεβάζω τώρα στη χώρα του Σοφοκλή. Έχω δουλέψει στη μεγάλη ορχήστρα της Επιδαύρου. Μοναδικό θέατρο. Αλλά είναι πιο ερεθιστικό να δούμε τον ΄Φιλοκτήτη΄ του Μίλερ στο μικρό θέατρο της Επιδαύρου. Δεν είναι μόνο η κλίμακα που του αρμόζει, μικρότερη και πιο ατμοσφαιρική, αλλά και μια πιο ανθρώπινη διάσταση, με το σπιτάκι πίσω, τη θάλασσα στα πόδια του και δίπλα στους πορτοκαλεώνες. Και ο θίασος με ενδιαφέρει πολύ. Είναι τρεις καλοί ηθοποιοί, τρεις ρολίστες με ισχυρή προσωπικότητα και παράδοση, εντελώς διαφορετικοί μεταξύ τους, σε όλα. Αυτό το βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρον. Γιατί, όπως και στη ζωή, βαριέμαι τα πανομοιότυπα».


«Ο πολίτης είναι θύμα πολιτικής ίντριγκας»

Ο τολμηρός, ριζοσπάστης σκηνοθέτης, που ένιωσε στο πετσί του τον αυταρχισμό του καθεστώτος (από νήπιο στερήθηκε τους γονείς του, που ήταν εξορία)

βάζει και προσωπικά στοιχεία: «Η σύγκρουση με την εξουσία ήταν πάντα για εμένα προσωπική ιστορία. Πέρα από το ΄στόρι΄, ο Φιλοκτήτης θα παραμένει, διαχρονικά, ο αγαθός πολίτης που είναι θύμα πολιτικών συγκρούσεων και πολιτικής ίντριγκας». Στο κείμενο του Μίλερ ορίζεται διάλειμμα. Σε αυτό, η Βίκυ Βολιώτη και η Μισέλ Βάλεϊ θα πουν μια ιστορία (κείμενο του Λάνγκχοφ), σαν το ημερολόγιο ενός στρατιώτη στον πόλεμο της Τροίας. «Είναι ένα ιντερμέδιο που διηγείται την αποκτήνωση, την ωμότητα του πολέμου, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν». Ακόμα μια παρέμβαση είναι το βίντεο που δημιούργησε ο ίδιος. Εικόνες από ταραγμένη θάλασσα, όρνεα που πετάνε, σκηνές πολέμου, εικόνες μάχης, λεπτομέρειες από γενικά πλάνα ωμής βίας (όπως το νήπιο που επέζησε μιας σύρραξης και κλαίει στ΄ αποκαΐδια της). Μέσα από τη νεκρική σιωπή, οι εικόνες θα αναδύουν τη θανατερή κατάσταση των πολέμων.