ΠΡΟΣΩΠΑ Απειλή ή ευεργέτης;

Αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στην πατρίδα του, την Τουρκία, ο Φετουλάχ Γκιουλέν έχει δημιουργήσει ένα από τα πιο ισχυρά ισλαμικά και πολιτικά κινήματα, με στόχο μια «αναγέννηση» του μουσουλμανικού κόσμου με πρωτοπόρο την Τουρκία. Εξήντα επτά χρόνων, προτείνει ένα μετριοπαθές Ισλάμ ριζωμένο στη σύγχρονη ζωή. Η διδασκαλία ενέπνευσε εκατομμύρια Τούρκους να σχηματίσουν μια ισχυρή κονωνικο-θρησκευτική κοινότητα, η οποία δραστηριοποιείται στις εκδόσεις, τη φιλανθρωπία και, κυρίως, την εκπαίδευση. Πρόκειται για το λεγόμενο «κίνημα Γκιουλέν», που μολονότι θεωρείται στο εξωτερικό μια μάλλον μετριοπαθής δύναμη σ΄ έναν όλο και πιο φονταμενταλιστικό μουσουλμανικό κόσμο, προκαλεί ανησυχίες σε αρκετούς Τούρκους. Πολλοί υποστηρικτές του λαϊκού χαρακτήρα του τουρκικού κράτους υποστηρίζουν πως ο Γκιουλέν και το κίνημά του έχουν πολιτική ατζέντα, θέλουν να δημιουργήσουν ένα θρησκευτικό κράτος και εκπαιδεύουν ανθρώπους για να το στελεχώσουν.

Το «κίνημα Γκιουλέν» έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο περίπου 800 σχολείων σε περισσότερες από 90 χώρες- στην Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική και τη Βόρεια Αμερική. Τα σχολεία αυτά ακολουθούν πλήρως το εκπαιδευτικό πρόγραμμα των χωρών στις οποίες λειτουργούν, επικεντρώνουν στην επιστήμη και την τεχνολογία, και ενθαρρύνουν τους μαθητές τους να θέτουν υψηλούς στόχους. Στην Τουρκία διδάσκουν μόνο συγκριτική θρησκεία, όπως προβλέπουν οι αυστηρές οδηγίες του κράτους, όμως οι περισσότεροι δάσκαλοι υιοθετούν τις απόψεις του Γκιουλέν, είναι θρησκευόμενοι, δεν καπνίζουν ούτε πίνουν και δίνουν το καλό παράδειγμα στους μαθητές τους.

Ο Γκιουλέν κηρύσσει την ανεκτικότητα και την επικοινωνία με τις άλλες θρησκείες και στο πλαίσιο αυτό έχει συναντηθεί με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄, τον αρχιραβίνο των Σεφαρδίμ Ελιγιάχου Μπάκσι-Ντορόν. Γεννημένος το 1941 στο Ερζερούμ, ήταν 14 χρόνων όταν έκανε το πρώτο κήρυγμά του και το 1959 πήρε την κρατική άδεια ιεροκήρυκα στο Εντιρνέ (Αδριανούπολη). Αντίθετα από άλλους ιεροκήρυκες, στα κηρύγματά του μιλούσε για παιδεία, επιστήμη, για τον Δαρβινισμό, την οικονομία και την κοινωνική δικαιοσύνη. Διδάσκει τους οπαδούς του να προσαρμόζονται στις νέες πραγματικότητες, πως είναι σημαντικό να αγκαλιάζουν την επιστημονική πρόοδο, να αποφεύγουν τον ριζοσπαστισμό και να οικοδομούν γέφυρες με τη Δύση και με άλλες θρησκείες. Το 1982 άνοιξε το πρώτο από τα σχολεία του, τα οποία αυξάνονταν παράλληλα με τους οπαδούς του. Κατηγορήθηκε- και μετά αθωώθηκε- ότι συνωμότησε για να καταστρέψει το λαϊκό κράτος και να εγκαθιδρύσει το Ισλάμ. Έφυγε για τις ΗΠΑ το 1999, λίγο πριν αρχίσει η εκδίκαση της υπόθεσής του. Από τότε παραμένει σε επαφή με την πατρίδα του μέσω βιβλίων, βίντεο και μιας ιστοσελίδας. Οι οπαδοί του υπολογίζουν ότι στην Τουρκία, 5 εκατομμύρια άνθρωποι υποστηρίζουν τον Φετουλάχ Γκιουλέν. Οι επικριτές του επιμένουν πως στόχος του είναι ο εξισλαμισμός της χώρας.