Φαινόμενα

Καταστροφή και μνήμη

Έγινε αίφνης «φωτογενής» η Μιανμάρ με αφορμή – ή μήπως άλλοθιτον καταστροφικό κυκλώνα που εξαθλίωσε τον λαό και «θύμισε» στη Δύση τη 40χρονη χούντα
Άραγε, υπάρχει χώρος στο βλέμμα για τα πλάνα της τρομερής καταστροφής από τον κυκλώνα που έπληξε τη Μιανμάρ- Βιρμανία; Για τα τρομαγμένα χαρακτηριστικά ανθρώπων που όχι μόνον έχασαν τα πάντα, αλλά ζουν επί ημέρες ανάμεσα στους νεκρούς, γιατί καμιά απολύτως κρατική βοήθεια δεν έχει φτάσει ώς αυτούς; Υπάρχει χώρος για συγκίνηση από τις σπαρακτικές περιγραφές των απεσταλμένων των μεγάλων τηλεοπτικών δικτύων;

Σίγουρα υπάρχει, πάντως, άφθονος χώρος για μια νέα παγκόσμια ανησυχία: οι καταστροφές στους ορυζώνες της πληγείσας χώρας σημαίνουν ακόμη μεγαλύτερο αίσθημα ανασφάλειας στις αγορές της Δύσης για το ρύζι. Αυτός ακριβώς ο συνδυασμός συγκίνησης και ανησυχίας είναι το τηλεοπτικό τελετουργικό που εμπλέκει τον τηλεθεατή στην υπόθεση. Και εδώ η παράδοση του μαρξισμού επιβάλλει το ερώτημα γιατί;

Παρακολουθήσαμε χωρίς ανάσα το ντοκιμαντέρ του Σωτήρη Δανέζη στο Μega από τη σειρά «Εμπόλεμη ζώνη», που εκτάκτως προγραμματίστηκε για το μεσημέρι της Κυριακής. Γυρισμένο πριν ακόμη η φυσική καταστροφή προσφέρει στην παγκόσμια τηλεόραση «φωτογενή» δυστυχισμένα παιδικά μουτράκια και ενήλικη απελπισία μπροστά στην ολοκληρωτική καταστροφή, ξετύλιξε την ιστορία μιας περιοχής που αποτελούσε μέχρι σήμερα για τους κατοίκους της Δύσης εξωτικό ντεκόρ παραμυθιών της. Στυγνό το καθεστώς της χούντας, φόβος για τον λαό, φυλακίσεις σε όσους αγωνίζονται για ελευθερίες και πείνα για τους υπόλοιπους. Είδαμε πλάνα με διαδηλώσεις φοιτητών, ελάχιστα, αφού υπάρχει άγρια λογοκρισία, με συλλήψεις, βία κατά των διαδηλωτών. Εικόνες φτώχειας, αφού οι Βιρμανοί δουλεύουν για ένα δολάριο την ημέρα και δηλώσεις κυβερνητικού εκπροσώπου ότι «οι κάτοικοι στην ύπαιθρο δεν θέλουν πλούτο, δεν θέλουν αυτοκίνητα, ούτε βίλες, θέλουν μόνο την ησυχία τους και τα ελάχιστα για την επιβίωσή τους». Τι βολικό για μια χούντα που έχει να εκμεταλλευτεί τον πλούτο από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο! Πλούσιο υπέδαφος, πολύτιμοι λίθοι και μια κυβέρνηση που ζει στη χλιδή από την εκμετάλλευση όλων αυτών, για την ακρίβεια από το παιχνίδι της με ορισμένες εταιρείες. Και εδώ αρχίζουν όλα να αποκτούν νόημα.

Το νόημα που η παγκόσμια κρίση δίνει στον φυσικό πλούτο ενός τόπου, ανεξαρτήτως τού αν υποφέρουν οι κάτοικοί του. Εκτός εάν η δυστυχία τους μπορεί να αποτελέσει ισχυρό άλλοθι για να αλλάξει χέρια η εκμετάλλευση. Και η αλήθεια είναι ότι μόνο τότε αρχίζει το παγκόσμιο κοινό να αποκτά θέα στη δυστυχία αυτή, να βομβαρδίζεται με πλάνα για τη φτώχεια και παιδιά που πεινούν, να πληροφορείται για τη σκληρότητα του καθεστώτος και το έλλειμμα δημοκρατίας. Έτσι έγινε, αίφνης, «φωτογενής» και η Μιανμάρ για τη Δύση, με αφορμή- ή μήπως άλλοθι και μόνο- τον καταστροφικό κυκλώνα που επιδείνωσε την κατάσταση του λαού και υπογράμμισε την ύπαρξη ενός απάνθρωπου καθεστώτος, που όμως βρίσκεται ήδη τέσσερις δεκαετίες στην εξουσία. Μη ξεχνάμε ότι οι φυσικές καταστροφές ξυπνούν αυτομάτως το αίσθημα αδελφοσύνης στο παγκόσμιο τηλεοπτικό κοινό.

Οι φυσικές καταστροφές ξυπνούν αυτομάτως το αίσθημα αδελφοσύνης στο παγκόσμιο τηλεοπτικό κοινό

Ευανάγνωστο πλάνο

Η υπόθεση της Μιανμάρ μπήκε στο κάδρο με φόντο τη φυσική καταστροφή και στόχο το πολιτικό καθεστώς. Διόλου δύσκολη η αποκωδικοποίηση του πλάνου, που έρχεται μεν από πολύ μακριά για τους καταναλωτές μιας διόλου πλέον ευημερούσας Δύσης, αλλά ακριβώς γι΄ αυτό τους αφορά απολύτως και τους εμπλέκει άμεσα. Μια χούντα που πλουτίζει σκανδαλωδώς, εταιρείες που επενδύουν (ανάμεσά τους μια κινεζική, μια ταΐλανδέζικη, μια κορεάτικη,- αλλά και μία πετρελαϊκή γαλλικών συμφερόντων μέσω της οποίας εμπλέκεται ώς και ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών σε χρηματισμό προκειμένου να ευνοήσει τη συνεργασία με την κυβέρνηση της Μιανμάρ) συνθέτουν μια ιστορία παλιά και πολύ γνωστή. Ελάχιστοι οι πλούσιοι, περισσότεροι οι εξαθλιωμένοι. Το παγκόσμιο ενημερωτικό θέαμα οφείλει να ανακαλύψει τους δυστυχισμένους, να καταγγείλει τους ελάχιστους που πλούτισαν και να κάνει μέσω των σκληρών εικόνων παγκόσμιο προσκλητήριο δημοκρατικής υπευθυνότητας. Για να «ανακατανεμηθεί ο πλούτος» σε… περισσότερες πολυεθνικές.