[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Αναζητείται πυξίδα

Πάνω στην ώρα εμφανίστηκε η ΜΙG ως μέγας χορηγός του Συνασπισμού. Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της εταιρείας διεκδικεί ένα ιλιγγιώδες (για τα μέτρα των κοινών θνητών) ποσό από τον πρόεδρο του Συνασπισμού το οποίο δηλώνει ότι προτίθεται να αποδώσει στη συνέχεια στο κόμμα του. Βέβαια, είναι τελείως απίθανο ότι το ποσό θα επιδικασθεί στη εταιρεία. Επιπλέον, η δωρεά του από εταιρεία σε κόμμα είναι, απλώς, παράνομη.

Η χορηγία της ΜΙG προς τον Συνασπισμό είναι καθαρά πολιτική. Σε μια στιγμή όπου, σύμφωνα με τις περισσότερες δημοσκοπήσεις, η ιλιγγιώδης άνοδος του ΣΥΝ ανακόπτεται και τα ποσοστά του υφίστανται «διόρθωση» προς τα κάτω με ταυτόχρονη σχετική ενίσχυση των δύο μεγαλύτερων κομμάτων, η στοχοποίηση του κ. Τσίπρα από έναν εκπρόσωπο του συστήματος της αγοράς, το οποίο μετωπικά αντιμάχεται η κομμουνιστογενής ηγεσία του κόμματος, μπορεί να δώσει μια νέα ανάσα στον αναδυόμενο τρίτο πόλο του πολιτικού συστήματος.

Είναι φανερό ότι το ΠΑΣΟΚ ζηλεύει που εξαιρέθηκε από το κάδρο, ακόμα κι αν αυτό συνέβη επειδή, όπως με μπόλικο κυνισμό αναφέρθηκε στην ανακοίνωση της ΜΙG, ο κ. Παπανδρέου καλύπτεται από τη βουλευτική ασυλία. Επί της ουσίας, στην υπόθεση της παρεμβολής της ΜΙG στην ιδιωτικοποίηση του ΟΤΕ, ΠΑΣΟΚ και Συνασπισμός λένε τα ίδια πράγματα. Και αυτά που λένε είναι περισσότερο αυτονόητα για τον Συνασπισμό απ΄ ό,τι για το ΠΑΣΟΚ. Στην υπόθεση αυτή, το ΠΑΣΟΚ έχασε μια ευκαιρία να δώσει ένα διακριτό στίγμα πολιτικής. Αντί να βάλει στο στόχαστρο εξίσου την κυβέρνηση και τον ιδιώτη, υπονοώντας παράνομη συναλλαγή, θα έπρεπε να στοχοποιήσει αποκλειστικά την κυβέρνηση. Διότι η κυβέρνηση είναι εκείνη που ολιγώρησε δίνοντας τη δυνατότητα στον ιδιώτη να καρπωθεί την υπεραξία από μια συναλλαγή την οποία όφειλε, στο πλαίσιο της ίδιας της πολιτικής της, να έχει σχεδιάσει και μεθοδεύσει έτσι ώστε να μην ξεφύγει από τα χέρια της. Το Ελληνικό Δημόσιο ζημιώθηκε από τον αξιοθρήνητο χειρισμό της ελληνικής κυβέρνησης πολύ προφανέστερα απ΄ ό,τι από μιαν αναπόδεικτη «απάτη» στην οποία συνήργησε με τον ωφελούμενο ιδιώτη.

Βεβαίως, ο κ. Παπανδρέου εμφανίζεται ούτως ή άλλως αντίθετος με την «εκποίηση του δημόσιου πλούτου». Θεωρεί δε και αυτός ότι «η επιστροφή στον Κέινς

ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ

προβλήματα του σημερινού ΠΑΣΟΚ είναι ότι αδυνατεί να βρει και να εκφράσει τον «άλλο δρόμο», μεταξύ Ν.Δ. και Συνασπισμού. Σε ορισμένα ζητήματα ταυτίζεται με τον έναν και σε άλλα με τον άλλον

είναι δεδομένη». Αυτό θα μπορούσε να ηχεί αρκετά παράδοξο στην Ελλάδα που είναι μακράν η πιο κεϊνσιανή από τις ανεπτυγμένες χώρες (και όπου η κεϊνσιανή πολιτική ασκείται ως επί το πλείστον με ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις). Δείχνει, όμως, ότι η στερεότυπη πρόσληψη του «νεοφιλελευθερισμού» αντιμετωπίζεται από το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης με ακόμα πιο παραδοσιακά στερεότυπα που αντλούνται από τις πηγές της σοσιαλδημοκρατίας. Είναι πολύ αμφίβολο αν η επιθετική κινητικότητα των κεφαλαίων που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο «φανταστικό χρήμα» του αυτονομημένου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος μπορεί να αντιμετωπισθεί με την επάνοδο στην κρατική επιχειρηματικότητα.

Ένα από τα βασικά προβλήματα του σημερινού ΠΑΣΟΚ είναι ότι αδυνατεί να βρει και να εκφράσει τον «άλλο δρόμο», μεταξύ Ν.Δ. και Συνασπισμού. Σε ορισμένα ζητήματα ταυτίζεται με τον έναν και σε άλλα με τον άλλον. (Στο μόνο ζήτημα στο οποίο δεν ταυτίζεται με κανέναν, είναι η ατυχής σιωπή του γύρω από το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης). Ο τρόπος με τον οποίο παράγεται πολιτική στο ΠΑΣΟΚ, μέσα από συσχετισμούς προσώπων, όπου τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο έχει ο αρχηγός, δεν διαφέρει ουσιωδώς από τις αντίστοιχες πρακτικές του κυβερνώντος κόμματος. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η επεξεργασία και επικύρωση των πολιτικών θέσεων, που υποβαθμίστηκε απογοητευτικά στο πρόσφατο Συνέδριο.

Ως αποτέλεσμα της συγκυριακής διαχείρισης του πολιτικού περιβάλλοντος, το ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται σήμερα να θέλει κρατικό αερομεταφορέα και ιδιωτικά πανεπιστήμια. Είναι προφανές ότι, μετά το προδιαγραμμένο αδιέξοδο στο οποίο κατέληξαν οι εργασίες της αναθεωρητικής επιτροπής της Βουλής, το περίφημο άρθρο 16 θα επανέλθει στο προσκήνιο με επιθετικούς χειρισμούς της κυβέρνησης που θα επιχειρήσει να μετατοπίσει τις ευθύνες της για το φιάσκο της συνταγματικής αναθεώρησης. Αν επικρατήσει η ερμηνεία του Συντάγματος (αρ. 110, παρ. 5), σύμφωνα με την οποία η πλήρης αποτυχία της αναθεώρησης (δηλαδή, η μη αναθεώρηση) επιτρέπει την άμεση επανέναρξη της αναθεωρητικής διαδικασίας, είναι πιθανό ο κ. Καραμανλής να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές με διακύβευμα τη συνταγματική μεταρρύθμιση. Αυτό σημαίνει ότι, πριν και μετά, είτε θα πρέπει να επιτευχθούν μείζονες συναινέσεις μεταξύ Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ (π.χ. στην αναθεώρηση του άρθρου 16), είτε ότι θα οδηγηθούμε σε ένα διαρκές πολιτειακό φιάσκο. Και οι δύο προοπτικές ρίχνουν νερό στον μύλο του Συνασπισμού. Και παραμένει άγνωστο αν στο ΠΑΣΟΚ προετοιμάζονται, ώστε να κάνουν τη διαφορά που θα τους ξαναφέρει, επιτέλους, στην κυβέρνηση.