Ποιοι χρειάζονται την ψυχοθεραπεία

Ψυχοθεραπεία σημαίνει θεραπεία της ψυχής. Στην κλινική πράξη, η ψυχοθεραπεία περιλαμβάνει τη θεραπεία ψυχικών και διαπροσωπικών προβλημάτων και δυσκολιών μέσω της χρήσης ψυχολογικών μεθόδων. Η ψυχοθεραπεία, αν και δεν ταυτίζεται με την ψυχανάλυση, έχει ωφεληθεί και έχει εμπνευστεί πολλά από τον ιδρυτή της, τον πατέρα της ψυχανάλυσης, τον Σίγκμουντ Φρόυντ (1856-1939). Ο Φρόυντ φώτισε και ανέδειξε την καταλυτική σημασία του ασυνείδητου, των ενδοψυχικών δηλαδή διαδικασιών που λειτουργούν έξω από το επίπεδο της συνείδησης του ατόμου (π.χ. όνειρα, μνήμες, εικόνες, ενορμήσεις, φαντασιώσεις) και κατευθύνουν τη συμπεριφορά του.

Σήμερα, ο όρος «ψυχοθεραπεία» περιλαμβάνει πολλά είδη ψυχολογικής στήριξης (π.χ. γνωσιακή-συμπεριφορική, υποστηρικτική, ομαδική, ψυχοδυναμική, πελατοκεντρική, συστεμική θεραπεία) που παρέχονται από εκπαιδευμένους ειδικούς ψυχικής υγείας. Σημασία δεν έχει μόνο το θεραπευτικό μοντέλο που ακολουθείται, αλλά κυρίως η ψυχοθεραπευτική σχέση ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο, της οποίας οι βάσεις θα είναι η άρρηκτη αποδοχή και εμπιστοσύνη ανάμεσά τους. Μοχλός της αλλαγής, εκτός από τον ρόλο και τη συμβολή της θεραπευτικής σχέσης και των μεθόδων που ο ψυχοθεραπευτής υιοθετεί, είναι η επιθυμία του ίδιου του ατόμου να αλλάξει και η ετοιμότητά του να αναθεωρήσει τους τρόπους με τους οποίους έχει μάθει να σκέφτεται και να λειτουργεί μέχρι στιγμής. Επίσης, η πίστη του στη σημασία των ψυχολογικών μηχανισμών που μετέχουν στη δημιουργία και τη διατήρηση των προβλημάτων του.

Οι λόγοι

Τι οδηγεί όμως κάποια άτομα στην αναζήτηση ψυχοθεραπείας; Σε γενικές γραμμές, οι λόγοι έχουν να κάνουν με το ότι εκείνο δυσκολεύεται να διαχειριστεί την καθημερινότητά του. Σε αυτό μοιάζουν να συμβάλλουν οι ολοένα γρηγορότεροι ρυθμοί της καθημερινότητας, που μας απομακρύνουν από την βαθύτερη επαφή μας με τον εαυτό μας και με τις αληθινές μας επιθυμίες. Η ψυχοθεραπεία, όχι ως πανάκεια, αλλά ως διαδικασία κατανόησης του εαυτού και ως μία διαδρομή που θα συμβάλει στην αποτελεσματικότερη διαχείριση των εσωτερικών και διαπροσωπικών προβλημάτων, προτείνεται ενδεικτικά στις ακόλουθες περιπτώσεις:

– Κατάθλιψη, άγχος, φοβίες, εμμονές, ψυχαναγκασμοί, χρόνιες ψυχιατρικές διαταραχές (σχιζοφρένεια, διπολική διαταραχή), σε συνεργασία ενδεχομένως με μία ψυχοφαρμακευτική αγωγή που μόνο ο ψυχίατρος είναι αρμόδιος να προτείνει. – Δυσκολίες στον ύπνο, τη λήψη τροφής, τη σεξουαλική λειτουργία.

– Προβλήματα στην επικοινωνία με τον/ τη σύντροφο.

– Διαχείριση πένθους.

– Δυσκολία και αναστολές στην εκπλήρωση των προσωπικών επιθυμιών.

– Αίσθηση αδιεξόδου στην καθημερινότητα.

– Υπαρξιακά ερωτήματα που ταλανίζουν τη σκέψη και το συναίσθημα.

– Βαθιά ριζωμένο αίσθημα μοναξιάς και ανάγκη για επικοινωνία.

Δεν είναι όμως απαραίτητη η ύπαρξη μίας συγκεκριμένης δυσκολίας προκειμένου ένα άτομο να oδηγηθεί στον ψυχοθεραπευτή. Κίνητρα επίσης μπορεί να είναι η ανάγκη κατανόησης του εαυτού, η ανάγκη εσωτερικής «τακτοποίησης» της προσωπικής διαδρομής και ιστορίας. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να αποβεί όχι μόνο ένα θεραπευτικό εγχείρημα, αλλά και ένα συναρπαστικό ταξίδι αυτογνωσίας.

Η Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι ψυχολόγος – ψυχοθεραπεύτρια (Ρh.D). Εmail: myrsi@hol.gr