«Ζούμε ακόμη την τρομοκρατία του σουξέ»

«Υπάρχει μια επίφαση ανανέωσης στον χώρο μας. Ίσως γιατί κι εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε απαιτητικοί από την τέχνη μας» λέει ο Νίκος Ξυδάκης
«Νομίζω πως δεν έχουμε τη χαρά και την τόλμη να δοκιμάσουμε νέο μουσικό υλικό και την κρίση του κοινού». Από απόψε και για επτά ακόμη Δευτερότριτα ο Νίκος Ξυδάκης θα έχει τη χαρά να δοκιμάσει ζωντανά την κρίση του κοινού μέσα από μια «αναπάντεχη γιορτή», όπου οι μουσικές και τα τραγούδια του θα συναντηθούν με τις ταραντέλες και τους ρυθμούς των ελληνόφωνων τραγουδιών της Κάτω Ιταλίας που ζωντανεύουν οι Εncardia.

Η ελαφράδα, η αμεσότητα, η γιορτινή ατμόσφαιρα των τραγουδιών του Σαλέντο και της Καλαβρίας θα βρουν τις εκλεκτικές τους συγγένειες με τον λυρισμό της «Βενετσιάνας» του, ενώ ο Νίκος Πλατύραχος και το κουαρτέτο του (Οίστρον) θα περιπλανηθούν σε συνθέσεις από τον κινηματογράφο περνώντας μέσα και από το ξυδακικό «Γρήγορα η ώρα πέρασε». Και το κανονάκι του Πάνου Δημητρακόπουλου, τα κρουστά του Κώστα Μερετάκη, το ούτι (και το λαούτο) του Νίκου Μέρμηγκα και η φωνή της Νανάς Μπινοπούλου σε συνδυασμό με τους Εncardia θα διασταυρώσουν μουσικές της Ανατολής με γνώριμα λαϊκά τραγούδια του. «Είναι ένας ευρύτερος κόσμος, όπου φαίνεται καθαρά η καταγωγή, ο πυρήνας των τραγουδιών μου» λέει ο Νίκος Ξυδάκης, ο οποίος για πρώτη φορά θα έχει και τον ρόλο του οικοδεσπότη.

Δεν μας εκπλήσσει η δομή ετούτης της παράστασης. Τουναντίον. Από έναν συνθέτη της κατεύθυνσής του, που έχει δείξει να μένει ανεπηρέαστος από το άγχος των εμφανίσεων (και γενικά της τρέχουσας λογικής του χώρου), θα περίμενε κανείς να είναι πιο ενεργός σε συνεργασίες με «συγγενείς» μουσικούς, πιο ανοικτός στα παντρέματα της μουσικής του με συγγενή μουσικά είδη. Τελευταίες του εμφανίσεις ήταν οι περυσινές στο «Gazarte», όπου παρουσίασε μαζί με την Ελευθερία Αρβανιτάκη το εξαιρετικό (και λίαν επιτυχημένο εμπορικά- κι έχει σημασία αυτό) «Γρήγορα η ώρα πέρασε» (τραγούδια σε ποίηση Σαπφούς, Οδυσ σέα Ελύτη, Κώστα Καρυωτάκη κ.ά.).

«Δεν είμαι διασκεδαστής» λέει. «Η όρεξη έρχεται πάντα από τον χρόνο και από ένα υλικό που με σπρώχνει στη σκηνή. Τη χρειάζομαι την απόσταση- κατ΄ αρχήν για να βρω τον χρόνο να χαρώ κι εγώ και οι συνεργάτες μου τη δουλειά που γίνεται. Προσωπικά αυτή την εποχή νιώθω πιο φιλικός, πιο ανοικτός σε “συγγενείς” μουσικούς κυρίως εκείνους που δεν ασχολούνται αποκλειστικά με το τραγούδι. Με την τζαζ λόγου χάρη ή την οργανική μουσική. Είναι φανερό αυτό κι από τους δίσκους μου».

Πώς βλέπεις σήμερα τον μουσικό χώρο;
Νομίζω ότι παρουσιάζονται τα ίδια πράγματα με λίγο διαφορετικό τρόπο. Μια τρομοκρατία βλέπω γύρω μου, ότι αν δεν παίξουμε το σουξέ μας, θα καταβαραθρωθούμε. Ίσως είναι και θέμα κοινού αυτό;
Εγώ πιστεύω ότι υπάρχει ο κόσμος που περιμένει να του αποκαλυφθεί κάτι… Εμείς δεν το τολμάμε. Κι έτσι οδηγούμαστε σε προγράμματα κατανάλωσης- να ακούσουν όλοι τα γνώριμα κομμάτια, να περάσουν καλά… Λες και δεν υπάρχει λόγος για μια παράσταση όπου θα ακούσεις μια άλλη εκτέλεση ή μια καλή εκτέλεση.

Υπάρχει στην Ελλάδα η κουλτούρα της ακρόασης ή μόνο της διασκέδασης στο «νυχτερινό κέντρο»;

ΙΝFΟ

Κάθε Δευτέρα και Τρίτη στο «Ρolis Stage» o Νίκος Ξυδάκης, οι Εncardia και το γκρουπ Οίστρον του Νίκου Πλατύραχου (Πέτρου Ράλλη 18, τηλ.
210-3452.527).

Δεν λέω ότι δεν έχει μια χαρά αυτή η προχειρότητα τού να παίξουμε κάτι όπως όπως αρκεί να «ανεβάσουμε» τον κόσμο. Αλλά να μη γίνεται ιδεολόγημα και κυρίαρχη τάση. Γιατί σε άλλες τέχνες να δοκιμάζονται άλλοι κώδικες επικοινωνίας, ενώ στο τραγούδι να παραμένουμε στάσιμοι; Βλέπεις τι συμβαίνει στον χορό, στην κίνηση, στο θέατρο, στις μεικτές τέχνες…

Τι γίνεται;
Από τότε που το Φεστιβάλ Αθηνών απελευθερώθηκε από τους συγκεκριμένους χώρους και στέγασε τις παραγωγές του σε εναλλακτικά μέρη, δεν είδαμε μόνο μεγαλύτερη ελευθερία στο είδος των παραστάσεων, αλλά κι ένα νέο κοινό. Νέα παιδιά κυρίως.


Η δημοκρατία των μικρών χώρων

Υπάρχει μια τάση προς τους μικρούς χώρους. Και στα πολλά και μικρά σχήματα…

Ναι, υπάρχει μια δημοκρατία στην έκφραση που εμφανίστηκε πριν από μερικά χρόνια στην Ευρώπη και εξαπλώνεται σχεδόν σαν κίνημα. Να παίζουν άνθρωποι στους δρόμους, σε μικρά καφέ, στις πλατείες, σε πολύ μικρά θεατράκια. Τώρα που η Αθήνα γίνεται κι αυτή μια πιο γιορταστική πόλη, το ζούμε κι εδώ.

Ακούγεται ωραίο αυτό…
Μόνο που φαίνεται να μην έχουμε τη δυνατότητα να επικεντρωθούμε κάπου, σε λιγάκι μεγαλύτερο επίπεδο. Ένα παράδειγμα. Τη «Βενετσιάνα» δεν έχω καταφέρει να την παίξω ως ολόκληρο έργο. Και δεν λέμε να πρέπει να γράψει κανείς το «Άξιον Εστί» για να παρουσιάσει τη δουλειά του ως ενότητα.

Στο Μέγαρο Μουσικής ή στο «Παλλάς»;

Εννοώ να υπάρχουν καθημερινοί καλλιτεχνικοί χώροι, όπου δημιουργούν και μια συνωμοτική ατμόσφαιρα, κάτι που χρειάζεται το κοινό. Είναι σαν να μας λείπει στο τραγούδι ο αντίστοιχος χώρος του θεάτρου. Το κατάλληλο σκηνικό που μπορεί να αγκαλιάσει ένα έργο και να το οδηγήσει κάπου.