Ελεύθερος στο νησί της εξορίας

«Ήμουν από τους φαντάρους που εξορίστηκαν στη Μακρόνησο και ως αμετανόητος μεταφέρθηκα το 1950 στον Αϊ-Στράτη», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Αντώνης Ρακόπουλος που έζησε 17 χρόνια εξόριστος. Το μεγαλύτερο διάστημα της εξορίας το πέρασε στον Αϊ-Στράτη, όπου όμως επέστρεψε όταν συνταξιοδοτήθηκε και έκτοτε μένει εκεί, μαζί με τη σύζυγό του Ευτέρπη που έχει γεννηθεί στο νησί!

«Στον Αϊ-Στράτη γνώρισα τη γυναίκα μου την Ευτέρπη, αλλά το ειδύλλιο αναπτύχθηκε στην Αθήνα, αφού έφυγα από το νησί το 1960 και εκείνη έμενε πια μόνιμα στη Νίκαια», εξομολογείται ο 89χρονος σήμερα Αντώνης.

Το στρατόπεδο των εξορίστων βρισκόταν ανάμεσα σε δύο μικρές κοιλάδες που σχηματίζουν οι χείμαρροι Παραδείσης και Τενεδιώτης προτού ενωθούν για να καταλήξουν στην παραλία του οικισμού του ΑϊΣτράτη. Ολόγυρα στις πλαγιές και στα υψώματα, όπως του Αγίου Μηνά που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο κοιλάδες, υπήρχαν φυλάκια και σκοπιές της Χωροφυλακής που τους επιτηρούσαν νυχθημερόν. Η δύναμη της φρουράς αποτελούνταν από ένα Λόχο Χωροφυλακής με 100-120 άνδρες ενώ υπήρχε και Τμήμα Ασφαλείας.

Οι περισσότεροι ζούσαμε μέσα σε σκηνές από καραβόπανο. Στα σπίτια ζούσαν οι ηλικιωμένοι και οι ανήμποροι», θυμάται ο κ. Ρακόπουλος.

Καμία επαφή
«Δεν μας επέτρεπαν να μιλάμε και να έχουμε οποιαδήποτε επαφή με τους ντόπιους στον Αϊ-Στράτη. Ήμασταν τα μαύρα πρόβατα. Συμπτωματικά έμαθα πως με κατηγορούσαν για προδότη, επειδή αντιστάθηκα στους Γερμανούς. Όταν τέλειωσα τη στρατιωτική μου θητεία με παρέδωσαν στη Χωροφυλακή. Έκανα Μακρόνησο και μετά Αϊ-Στράτη. Για μένα η επιστροφή στο νησί δεν έχει τίποτα το μελοδραματικό. Έζησα καταναγκαστικά εκεί και σήμερα ζω επειδή το διάλεξα. Γι΄ αυτή τη διαφορά της επιλογής αγωνιστήκαμε ανάμεσα στ΄ άλλα».

Η επινοητικότητα, η δημιουργικότητα, η εφευρετικότητα, η οργάνωση και η αλληλεγγύη διέκριναν τους εξορίστους, οι οποίοι κατάφεραν να αντεπεξέλθουν κάτω από τις χειρότερες συνθήκες, θυμάται ο 89χρονος. Έφτασαν να διοργανώσουν αθλητικές και γιορταστικές εκδηλώσεις και να ανεβάζουν ακόμη και θεατρικές παραστάσεις, όπως οι «Πέρσες» του Αισχύλου, ο «Ποπολάρος» του Ξενόπουλου, ο «Οθέλλος» και πολλές άλλες με πρωτεργάτες τον Τζαβαλά Καρούσο και τον Μάνο Κατράκη.

«Θυμάμαι και τον Καρούσο και τον Κατράκη, όπως και τον Ρίτσο, αλλά ενώ σήμερα τους ξεχωρίζουμε, τα χρόνια εκείνα όλοι ήταν ξεχωριστοί, μοναδικοί και εκπληκτικοί άνθρωποι», σημειώνει ο κ. Ρακόπουλος.

Τόπος για τους αμετανόητους

ΜΕ ΤΗ λήξη του Εμφυλίου τον Σεπτέμβριο του 1949, οι πολιτικοί εξόριστοι υπολογίζονταν σε 15.000 άνδρες και γυναίκες. Στο επόμενο διάστημα οι περισσότεροι απελευθερώθηκαν, αλλά το 1951 εξακολουθούσαν να βρίσκονται στην εξορία περίπου 3.400

άτομα συγκεντρωμένα κυρίως στον ΑϊΣτράτη, ιδίως μετά το σταδιακό κλείσιμο της Μακρονήσου και τη μεταφορά των «αμετανόητων», εκείνων δηλαδή που αρνούνταν να υπογράψουν δήλωση μετανοίας στο μετεμφυλιακό καθεστώς. Το 1950 οι εκτοπισμένοι στον Αϊ-Στράτη ξεπερνούσαν τις 5.000. Τον Φλεβάρη του 1952 ανέρχονταν σε 3.000, ενώ τον Απρίλιο μειώθηκαν στις 2.000. Η μείωση συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια και το 1955 καταγράφηκαν 950 άτομα, τα οποία μειώθηκαν σε 820 το 1956. Επτά χρόνια αργότερα, το νησί έπαψε να χρησιμοποιείται ως τόπος εξορίας.

Διαφήμιση