Ανάλυση

Τα «δωρεάν γεύματα» τελείωσαν

Η χρηματοπιστωτική κρίση που πλήττει την παγκόσμια οικονομία τους τελευταίους μήνες θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και κρίση ενός καπιταλιστικού μοντέλου που λατρεύτηκε τα τελευταία χρόνια. Αυτού που δήθεν μπορούσε να επινοήσει όλο και πιο σύνθετα προϊόντα για να καλύψει όλες τις ανάγκες, εξασφαλίζοντας φθηνό χρήμα για τους μη έχοντες και άφθονο χρήμα για τους έχοντες. Στην προκειμένη περίπτωση προσιτά στεγαστικά δάνεια για αυτούς που κανονικά δεν μπορούσαν να τα αποπληρώσουν και υπερκέρδη για τις τράπεζες που τα χορηγούσαν. Τα «δωρεάν γεύματα» όμως τελείωσαν, η φούσκα των ακινήτων που δημιούργησαν έσκασε και ήρθε η στιγμή να πληρώσουν τα σπασμένα και οι μεν χάνοντας τα σπίτια τους και οι δε χάνοντας τα κεφάλαιά τους.

Όλοι το θυμήθηκαν
Η κατρακύλα των διεθνών αγορών, όμως, απειλεί να συμπαρασύρει στο διάβα της τα πάντα στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Όχι μόνο τα σπίτια, αλλά και τα εισοδήματα και τις θέσεις εργασίας. Οπότε, ω του θαύματος, οι θιασώτες του πιο ακραίου νεοφιλελευθερισμού θυμούνται τον πολύτιμο ρόλο του κρατικού παρεμβατισμού. Έτσι, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξήγγειλε πακέτο δημοσιονομικών μέτρων 152 δισ. δολαρίων, ενώ η ομοσπονδιακή τράπεζα της χώρας μείωσε τα επιτόκια κατά 0,75 ακόμη μονάδες, ελπίζοντας να ενισχύσουν τη ρευστότητα στην αγορά και να τονώσουν τη ζήτηση.

Όλα δείχνουν, μάλιστα, ότι οι παρεμβάσεις βρίσκονται ακόμη στην αρχή. Κορυφαίοι οικονομολόγοι εισηγούνται δραστικές παρεμβάσεις και ουδείς τολμά φυσικά να προτείνει να αφεθούν οι δυνάμεις της αγοράς να δώσουν τη λύση μόνες τους. Γιατί μέχρι τότε δεν θα έχει μείνει τίποτα όρθιο.

Ασφαλέστερη η Ευρώπη
Ευτυχώς, στην ευρωπαϊκή πλευρά του Ατλαντικού τα κύματα δεν έχουν φτάσει ακόμη με τόσο μεγάλη δύναμη. Η Ευρώπη, με την πιο συντηρητική πολιτική της, με τον ενεργό ρόλο του κράτους, με την έντονα κοινωνική της διάσταση, αποδείχθηκε ασφαλέστερο έδαφος από τις ΗΠΑ. Σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία, φυσικά θα υποστεί κι αυτή τις συνέπειες. Η ανάπτυξή της θα υποχωρήσει, καθώς τα προϊόντα της έχουν γίνει πανάκριβα λόγω ισχυρού ευρώ. Ο υψηλός πληθωρισμός θα πλήξει τα εισοδήματα και των Ευρωπαίων πολιτών, όπως τα πλήττει και στις ΗΠΑ.

Χαλινάρι στους μάγους
Ένα καλό που ίσως βγει από αυτή την κρίση είναι το «χαλινάρι» που όπως φαίνεται θα μπει σε όλους αυτούς τους «μάγους» της αγοράς με τα σκούρα κοστούμια και τα δυσνόητα κερδοσκοπικά προϊόντα στις ακριβές δερμάτινες τσάντες τους. Τέλος στον καθαγιασμό της αγοράς και τη δαιμονοποίηση κάθε κρατικής παρέμβασης. Τώρα όλοι λατρεύουν τις τονωτικές ενέσεις του προϋπολογισμού στην αγορά κι ας μεγαλώνουν λίγο τα ελλείμματα.