Χρήμα / Φοροδιαφυγή

Καταθέσεις – μαμούθ σε… ξένη σημαία

Καταθέσεις – μαμούθ που ανέρχονται σε 80 δισ. ευρώ έχουν οι Έλληνες σε τράπεζες του εξωτερικού και φορολογικούς παραδείσους τύπου Λιχτενστάιν. Πρόκειται για κεφάλαια που ισοδυναμούν με το ένα τρίτο του εθνικού εισοδήματος της χώρας και είναι κατατεθειμένα σε κάθε γωνιά του πλανήτη από Έλληνες, είτε για λόγους διατήρησης της ανωνυμίας τους είτε για αποφυγή του αδιάκριτου βλέμματος της Εφορίας είτε επειδή τα κεφάλαια αυτά προέρχονται από όχι απολύτως νόμιμες πηγές. Σ΄ αυτά συμπεριλαμβάνονται βέβαια και μεγάλες καταθέσεις Ελλήνων επιχειρηματιών που προέρχονται από νόμιμες πηγές.

Η πρόσφατη υπόθεση της λίστας- φωτιά με 1.400 μεγαλοκαταθέτες στο πριγκιπάτο του Λιχτενστάιν που εξασφάλισαν οι γερμανικές αρχές- και για την οποία ενδιαφέρεται επισήμως το υπουργείο Οικονομικών προκειμένου να πληροφορηθεί αν περιλαμβάνει και Έλληνες- αποτελεί την κορυφή του παγόβουνου των τεράστιων κεφαλαίων που είναι αποθηκευμένα σε φορολογικούς παραδείσους.

Βρίσκονται παντού
Υπηρεσιακά στελέχη των ελεγκτικών υπηρεσιών του υπουργείου Οικονομικών υποστηρίζουν ότι στη συγκεκριμένη λίστα περιλαμβάνονται και Έλληνες και τονίζουν χαρακτηριστικά ότι «όποια πέτρα και αν σηκώσεις, σε οποιονδήποτε φορολογικό παράδεισο, είναι σχεδόν βέβαιο ότι από κάτω της θα κρύβονται και ελληνικά κεφάλαια». Τα κεφάλαια αυτά, δηλαδή όσα βρίσκονται εκτός ελληνικών συνόρων σύμφωνα με- μετριοπαθείς- εκτιμήσεις τραπεζικών πηγών, ξεπερνούν τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ και προέρχονται από πηγές είτε απολύτως νόμιμες είτε και άκρως παράνομων.

Το υπουργείο Οικονομικών τις επόμενες ημέρες αναμένεται να ζητήσει και επίσημα από τις εισαγγελικές αρχές της Γερμανίας να πληροφορηθεί αν στη λίστα των μεγαλοκαταθετών στο Λιχτενστάιν που έχουν στα χέρια τους υπάρχουν Έλληνες και ποιοι είναι αυτοί. Το αίτημα θα υποβληθεί από τη διεύθυνση Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων μέσω της πρεσβείας της Γερμανίας στην Αθήνα. Αν η απάντηση είναι καταφατική, θα ακολουθήσουν φορολογικοί έλεγχοι σε αυτούς που εμφανίζονται ως καταθέτες από την Υπηρεσία Ειδικών Ελέγχων του υπουργείου Οικονομικών (πρώην ΣΔΟΕ).

Ειδικότερα, στελέχη του υπουργείου Οικονομικών με εμπειρία σε θέματα φορολογικών παραδείσων και ελληνικών κεφαλαίων στο εξωτερικό σημειώνουν ότι τα κεφάλαια αυτά έχουν συσσωρευθεί στο εξωτερικό κατά τη διάρκεια κυρίως του τελευταίου μισού του περασμένου αιώνα και αφορούν:

● Κεφάλαια και κέρδη Ελλήνων εφοπλιστών. Σημαντική μερίδα του ελληνικού εφοπλιστικού κόσμου επιλέγει να διατηρεί τα κεφάλαιά της και τα κέρδη της σε τραπεζικούς λογαριασμούς του εξωτερικού. Για την τοποθέτηση των κεφαλαίων αυτών επιλέγει κυρίως χώρες υψηλού χρηματοπιστωτικού προφίλ, όπως είναι, για παράδειγμα, η Ελβετία.

● Κέρδη και προμήθειες, νόμιμες και παράνομες, που έχουν εξασφαλίσει Έλληνες τα τελευταία χρόνια παρέχοντας υπηρεσίες και πουλώντας προϊόντα στην εγχώρια αγορά. Ως παραδείγματα τα ίδια στελέχη αναφέρουν τους εμπορικούς αντιπροσώπους μεγάλων βιομηχανικών και επιχειρηματικών οίκων του εξωτερικού. Όταν οι εδώ αντιπρόσωποί τους εξασφαλίζουν σημαντικές και ακριβές παραγγελίες, μέρος της προμήθειας- ή αν θέλετε μίζας- που τους αναλογεί κατατίθεται συνήθως στο εξωτερικό, σε τραπεζικούς λογαριασμούς φορολογικών παραδείσων. Τα ποσά αυτά επιλέγεται από τους ίδιους να κατατεθούν στο εξωτερικό είτε για φορολογικούς λόγους- δηλαδή για να αποφύγουν τη φορολόγησή τους στην Ελλάδα- είτε για λόγους ανωνυμίας.

● Υπερτιμολογήσεις προϊόντων. Ένας τρόπος εξαγωγής κεφαλαίων που συχνά συναντούν οι ελεγκτές του υπουργείου Οικονομικών είναι η φουσκωμένη τιμολόγηση υπηρεσιών και προϊόντων που αγοράζουν ελληνικές επιχειρήσεις. Ενώ η πραγματική τιμή ενός προϊόντος είναι- για παράδειγμα10.000 ευρώ, το προϊόν αυτό μεταπωλείται σε μεσιτικές εταιρείες από χώρα σε χώρα και καταλήγει να αγοραστεί υπερτιμημένο στα 20.000 ευρώ στην Ελλάδα. Οι ενδιάμεσες μεσιτείες καταλήγουν σε ξένους τραπεζικούς λογαριασμούς, ενώ και η ελληνική εταιρεία που αγοράζει το προϊόν γλιτώνει φόρο, αφού εμφανίζει υψηλότερα εκπιπτόμενα έξοδα. ● Βρώμικο χρήμα. Στελέχη του υπουργείου Οικονομικών σημειώνουν ότι έσοδα από εγκληματικές δραστηριότητες στην Ελλάδα, όπως είναι το εμπόριο ναρκωτικών, καταλήγουν με διάφορους τρόπους σε τραπεζικούς λογαριασμούς στο εξωτερικό.

Ο επαναπατρισμός κεφαλαίων
Την ύπαρξη των σημαντικών κεφαλαίων Ελλήνων στο εξωτερικό έχει ουσιαστικά παραδεχθεί και η ελληνική κυβέρνηση. Πώς; Το 2004, μια από τις πρώτες αποφάσεις που είχε λάβει η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας ήταν να θεσπίσει ρύθμιση για τον επαναπατρισμό των κεφαλαίων μέσω της παροχής φορολογικής ασυλίας. Η ρύθμιση προέβλεπε ότι όποιος έφερνε τα κεφάλαιά του από το εξωτερικό, θα κατέβαλλε συμβολικό φόρο 3% επί του επαναπατριζόμενου ποσού και θα απαλλασσόταν από το πόθεν έσχες, φορολογικούς ελέγχους και κάθε άλλη μορφή φορολογίας. Για τη ρύθμιση αυτή, η κυβέρνηση είχε κατηγορηθεί ότι έδινε συγχωροχάρτι σε μεγαλοφοροφυγάδες.

Η ρύθμιση δεν απέφερε τα αναμενόμενα, αφού επαναπατρίστηκαν τελικά κεφάλαια περίπου ενός δισ. ευρώ έναντι των 15 έως 20 που προσδοκούσε η κυβέρνηση.

Οδός Σοφοκλέους στο… Λιχτενστάιν
Άλλη σημαντική ένδειξη για τα κεφάλαια Ελλήνων που βρίσκονται εξωτερικό, αλλά και του τρόπου με τον οποίο αυτά επενδύονται στην Ελλάδα, είναι ο αριθμός των υπεράκτιων εταιρειών- συνήθως εταιρειών- σφραγίδων που εδρεύουν σε χώρες φορολογικούς παραδείσους- οι οποίες εμφανίζονται να «επενδύουν» στο ελληνικό Χρηματιστήριο. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Χρηματιστηρίου, 7,8 δισεκατομμύρια ευρώ που έχουν επενδυθεί στην Ελλάδα προέρχονται από υπεράκτιες εταιρείες.

Γνώστες των χρηματιστηριακών δρωμένων αναφέρουν με σιγουριά ότι πίσω από το μεγαλύτερο μέρος αυτών των κεφαλαίων βρίσκονται Έλληνες, οι οποίοι επιλέγουν να επενδύσουν ανωνύμως στη Σοφοκλέους μέσω offshore εταιρειών.


Πρέπει να δηλώνονται και στο τελωνείο

Η ελληνική νομοθεσία για την εξαγωγή και διακίνηση κεφαλαίων από Έλληνες κατοίκους στο εξωτερικό έχει εναρμονιστεί με την ευρωπαϊκή στο πλαίσιο της ΟΝΕ. Έτσι, η κίνηση των κεφαλαίων είναι ελεύθερη, αλλά υπό προϋποθέσεις. Ειδικότερα, ποσά που είναι ήδη κατατεθειμένα σε τράπεζες μπορούν έναντι τραπεζικής προμήθειας να μεταφερθούν σε οποιαδήποτε τράπεζα του εξωτερικού. Και αυτό διότι υποτίθεται πως η προέλευση των κεφαλαίων έχει ελεγχθεί από την τράπεζα στην οποία κατατέθηκαν για πρώτη φορά. Στην περίπτωση όμως που ο πελάτης της τράπεζας εμφανιστεί με μετρητά στο τραπεζικό γκισέ για κατάθεση ποσού άνω των 15.000 ευρώ, τότε η τράπεζα εφόσον κρίνει- με βάση το προφίλ του πελάτη- ότι είναι πιθανόν να προέρχονται από παράνομες πηγές, οφείλει να ενημερώσει την Αρχή για το ξέπλυμα του βρώμικου χρήματος, προκειμένου να αρχίσει ελέγχους. Και στην περίπτωση αυτή, όμως, θα μεταφέρει έναντι προμήθειας τα χρήματα στο εξωτερικό. Αν ένας ταξιδιώτης έχει στην κατοχή του μετρητά ή επιταγές με ποσό άνω των 15.000 ευρώ, πρέπει να τα δηλώσει στο τελωνείο της χώρας εισόδου και να διαθέτει παραστατικά που να δικαιολογούν την κατοχή αυτού του ποσού (π.χ. φορολογική δήλωση). Σε κάθε περίπτωση, αν οι ελληνικές φορολογικές αρχές πληροφορηθούν ότι ένας φορολογούμενος έχει τραπεζικό λογαριασμό με καταθέσεις στο εξωτερικό, θα ελέγξουν το οικονομικό προφίλ του συγκεκριμένου φορολογουμένου προκειμένου να διαπιστώσουν αν δικαιολογούνται οι καταθέσεις του. Στην αντίθετη περίπτωση θα προχωρήσουν σε φορολογικό έλεγχο του καταθέτη (πόθεν έσχες κ.λπ.) και θα τον καλέσουν για να δώσει εξηγήσεις.