ΠΡΟΣΩΠΑ Θύμα της Wikipedia

«Ήμουν πεπεισμένος πως το Quid σας ήταν φτιαγμένο για να αντισταθεί στις μόδες και στην εισβολή των νέων τεχνολογιών»: Η απογοήτευση ήταν φανερή στο μήνυμα που έφτασε, μαζί με δεκάδες άλλα, στην Εταιρεία Εγκυκλοπαιδειών Quid (Τι, στα λατινικά) και τον ιδρυτή της, τον Ντομινίκ Φρεμύ, όταν έγινε γνωστό ότι δεν θα εκδοθεί ο τόμος του 2008. Φταίει το Ίντερνετ και η δωρεάν «ον-λάιν» εγκυκλοπαίδεια Wikipedia, που «σκότωσαν» το χαρτί.

Ο Ντομινίκ Φρεμύ, 76 χρόνων, είναι άνθρωπος του χαρτιού. Από μικρός περνούσε πολλές ώρες στην οικογενειακή βιβλιοθήκη, φτιάχνοντας καταλόγους και σημειώματα. «Στο κεφάλι μου είχα μόνο γεγονότα, ημερομηνίες, αριθμούς», λέει στη «Λιμπερασιόν». «Οι νευρώνες μου είναι χωρισμένοι σε 38 τμήματα, όπως ο τόμος του Quid. Ταξινομώ αυτομάτως ό,τι βλέπω και ακούω».

Δισέγγονος ενός χημικού του 19ου αιώνα, ο Φρεμύ είχε αποβληθεί από το λύκειο και ως φοιτητής προτιμούσε να παίζει πόκερ στις πίσω αίθουσες των καφενείων. Θέλησε να γίνει συγγραφέας, όμως οι αναμνήσεις από την παιδική του ηλικία κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο απορρίφθηκαν από τους 13 εκδοτικούς οίκους, στους οποίους τις έστειλε. Εντούτοις παραιτήθηκε από τον όμιλο Shell, στον οποίο εργαζόταν επί τρία χρόνια, και αφιερώθηκε ψυχή τε και σώματι στις σημειώσεις του. «Είναι ένας τρόπος ζωής», εξηγεί. «Έχεις πάντα πρόχειρο χαρτί και μολύβι και σημειώνεις μιαν ιδέα μόλις εμφανίζεται». Με μότο «όλα για όλα αμέσως», το Quid εκδόθηκε από τον οίκο Ρlon και ο πρώτος τόμος κυκλοφόρησε το 1963, την ημέρα του γάμου του Ντομινίκ με τη Μισέλ, η οποία αφοσιώθηκε κι αυτή στο μεγάλο έργο. Κάθε χρόνο από τότε, ο τόμος αναθεωρείται και διορθώνεται με βάση την επικαιρότητα. Εργάζεται γι΄ αυτό ένα δίκτυο 10.000 έως 12.000 πληροφοριοδοτών, ειδικών και ανταποκριτών σ΄ όλο τον κόσμο. Η τελευταία έκδοση του 2007 αριθμούσε 2.176 σελίδες και είχε περισσότερες από 2,5 εκατομμύρια πληροφορίες.

Όμως οι πωλήσεις του Quid, την έκδοση του οποίου ανέλαβε το 1975 ο οίκος Robert Laffont, άρχισαν να πέφτουν. Τα 450.000 αντίτυπα που πωλήθηκαν το 1992, μειώθηκαν σε 171.000 το 2005 και σε 110.000 το 2007. Και ο εκδοτικός οίκος δεν θέλει να συνεχίσει. Τα τρία παιδιά του Ντομινίκ και της Μισέλ, που έχουν αναλάβει πλέον το Quid, λένε πως θα προσφύγουν στη Δικαιοσύνη κατά του Robert Laffont. Δεν είναι καθόλου κερδοφόρο στην εποχή της Wikipedia και του Google, απαντούν από τον εκδοτικό οίκο. Ωστόσο ο Φρεμύ υπόσχεται να επιστρέψει τα Χριστούγεννα με το Quid 2009. «Παίρνω μηνύματα που με κατσαδιάζουν», εξηγεί. «”Πώς μπορείτε”, μου λένε, “να σταματάτε το Quid χωρίς προειδοποίηση; Ποτέ δεν θα συνηθίσω το Ίντερνετ, μ΄ αρέσουν τα βιβλία. Σαράντα χρόνια μετά τον Μάη του ΄68, θα μ΄ ενδιέφερε να μάθω τι απέγινε ο κόσμος. Και εσείς ξέρατε να το λέτε”».