Το μεγάλο στοίχημα του ΣΥΡΙΖΑ

Για τον ΣΥΡΙΖΑ τα δύσκολα αρχίζουν τώρα! Παρ΄ ότι η τελευταία δημοσκόπηση (της Ρublic Ιssue) ανεβάζει το ποσοστό του στο 11,5%- δίνοντας 38,5% στη Ν.Δ., 35% στο ΠΑΣΟΚ, 7,5% στο ΚΚΕ και 4,5% στον ΛΑΟΣδεν είναι βέβαιο ότι αυτό θα διατηρηθεί στον δρόμο προς τις κάλπες. Όπως λένε στα «ΝΕΑ» τρεις αναλυτές, ο ΣΥΡΙΖΑ θα πρέπει να απαντήσει αν είναι επιλογή διαμαρτυρίας ή «φιλόδοξος συμμέτοχος κυβέρνησης συνεργασίας», ενώ το ΠΑΣΟΚ να πάψει να λειτουργεί με τρόπο που δίνει την αίσθηση ότι «κινείται εκτός πολιτικού χρόνου και κοινωνικών προσδοκιών».


Ο δικομματισμός σε κρίση

ΤΑ ΜΙΚΡΟΤΕΡΑ κόμματα ενισχύονται από την κρίση φερεγγυότητας του δικομματισμού. Η πιο μεγάλη άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ, σε σύγκριση με το ΚΚΕ και τον ΛΑΟΣ, οφείλεται σε τρία πλεονεκτήματα:

1. Σε ένα πλεονέκτημα θέσης στον ανταγωνισμό. Για πολλούς απογοητευμένους ψηφοφόρους (ιδίως του ΠΑΣΟΚ) ο ΣΥΝ λειτουργεί ακόμη σαν η συγγενής πολιτική δύναμη, κάτι σαν ο «μεσαίος χώρος της Αριστεράς» (Π. Κουστένης), παρά το γεγονός ότι η ηγεσία Αλαβάνου προσέδωσε ένα εναργώς πιο αριστερό και, πάντως, λιγότερο mainstream στίγμα στον χώρο του ΣΥΝ.

2. Σε ένα πλεονέκτημα φυσιογνωμίας. Ο ΣΥΝ έχει καθιερωθεί ως μια δύναμη με καλύτερη επεξεργασία σε ορισμένους τομείς πολιτικής δράσης, όπως το περιβάλλον (δεν είναι τυχαίο ότι η πρώτη επιτάχυνση της ανοδικής δυναμικής του ΣΥΡΙΖΑ συνδέεται χρονικά με τις φωτιές της Πάρνηθας και η δεύτερη με την τεράστια καταστροφή στην Ηλεία), ή τα δικαιώματα ατόμων και ομάδων μη κλασικά ενταγμένων στα κυρίαρχα πρότυπα (θέμα με αυξημένη πολιτική σημασία λόγω, αφενός, του μεταναστευτικού ρεύματος και, αφετέρου, της αλλαγής των αξιών).

3. Σε ένα πλεονέκτημα συγκυρίας. Η εξαιρετική ηγεσία Αλαβάνου και η περσινή έκρηξη των κινητοποιήσεων στον πανεπιστημιακό χώρο βοήθησαν τον ΣΥΝ να καθιερωθεί ταυτόχρονα σε δύο διαφορετικά και όχι πάντα συμβατά πεδία, στο πεδίο της κεντρικής θεσμικής πολιτικής και στο λιγότερο θεσμικό πεδίο της δράσης «από τα κάτω». Έτσι, ο ΣΥΝ άσκησε έλξη και σε «θεσμικούς» ψηφοφόρους και σε ψηφοφόρους νεώτερων ηλικιών με λιγότερο συμβατικά αντανακλαστικά. Ειδικά σήμερα, μετά την αλλαγή ηγεσίας, ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει- επίσης- διπλά και από την ισχυρή εικόνα του πρώην προέδρου και από τη νεότητα και φρεσκάδα του νυν προέδρου. Φυσικά, αυτό δεν θα διαρκέσει πολύ. Για τον ΣΥΡΙΖΑ, τα δύσκολα δεν έχουν αρχίσει ακόμη. Ο Α. Τσίπρας έχει αποδείξει ότι διαθέτει πολιτικό ταλέντο. Έχει όμως τη στόφα και το ιδεολογικό- προγραμματικό βάθος του ηγέτη; Θα πρέπει να το αποδείξει. Ο δε ΣΥΡΙΖΑ, εάν έχει υψηλούς εκλογικούς στόχους, θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να εκπροσωπήσει μια «μεγάλη ομαδική προσδοκία» και ένα όραμα.


Κοινωνικός ριζοσπαστισμός

ΕΝΩ ΜΕΤΑΞΥ Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ διαμορφώνονται αμοιβαία καταστροφικές ισορροπίες, ο ΣΥΡΙΖΑ αρχίζει να συγκεντρώνει, όχι τυχαία, όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που του επιτρέπουν να εκφράζει ταυτόχρονα τον νέου τύπου κοινωνικό ριζοσπαστισμό και την πολιτική ψυχολογία της ιστορικής αποδρομής των κομμάτων εξουσίας. Κάτι γενικεύεται εξαιτίας της αδυναμίας τους να επανατοποθετηθούν στρατηγικά απέναντι στις προσδοκίες ενός γενεαλογικά ανανεωμένου και στρωματικά αναδιαρθρωμένου εκλογικού σώματος. Παρά τις ευκαιρίες που είχε να αναστρέψει και να καρπωθεί αυτές τις δυναμικές, το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να πορεύεται και να πολιτεύεται με τρόπο που δημιουργεί στην κοινή γνώμη την αίσθηση ότι κινείται εκτός πολιτικού χρόνου και κοινωνικών προσδοκιών. Στις μάχες με την κυβέρνηση δεν προβάλλεται η διαφορετικότητά του, ούτε αποδεικνύεται η ωριμότητά του ως εναλλακτική λύση για τη διακυβέρνηση. Στις μάχες με την ελάσσονα αντιπολίτευση εμφανίζεται ως οπισθοφυλακή που καλλιεργεί το αρνητικό στερεότυπο ενός κόμματος χωρίς πολιτική πνοή και ικανότητα ανάκτησης της ιδεολογικής ηγεμονίας στην Κεντροαριστερά.

Χάνοντας επανειλημμένα την πρωτοβουλία των κινήσεων και την ευστοχία των παρεμβάσεων ως αξιωματική αντιπολίτευση με γρήγορα ανακλαστικά και προγραμματικά σταθεροποιημένα βήματα, αποκτά σταδιακά τα σύνδρομα ενός μέσου που δεν μπορεί να στείλει το επιθυμητό μήνυμα. Γιατί το μήνυμά του είναι ήδη η λειτουργία του ως μέσου χωρίς ελκυστικότητα. Δηλαδή, ταυτότητα ριζοσπαστική και ταυτόχρονα σύγχρονη και ρεαλιστική.


Δυναμική από το… ΠΑΣΟΚ

Ο ΣΥΡΙΖΑ, όπως δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, στον α΄ ή τον β΄ βαθμό έχει αναπτύξει μια σημαντική δυναμική παίρνοντας μεγάλο τμήμα ψηφοφόρων από το ΠΑΣΟΚ. Η δυναμική αυτή παίρνει τον χαρακτήρα κύματος στις ηλικίες κάτω των 40 ετών, οι οποίες στο πρόσωπο του νέου προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ αναγνωρίζουν ενδεχομένως έναν νέο πολιτικό που τις εκπροσωπεί. Η τάση αυτή τροφοδοτείται κυρίως από την απουσία μιας στρατηγικής αξιόπιστης εναλλακτικής λύσης από το ΠΑΣΟΚ.

Το αν αυτό το φαινόμενο θα επιβεβαιωθεί στις βουλευτικές εκλογές θα εξαρτηθεί από το αν το ΠΑΣΟΚ ξεπεράσει την έλλειψη στρατηγικής και τη σημερινή του εικόνα, αν ο κ. Τσίπρας διαφυλάξει το πολιτικό του κεφάλαιο από την υπερπαρουσία στα media και αποδείξει ότι έχει πράγματι να προσφέρει στη χώρα, και φυσικά από τον χρόνο των βουλευτικών εκλογών.

Όσο πιο μεγάλο είναι το χρονικό διάστημα που μας χωρίζει από τις επόμενες βουλευτικές εκλογές τόσο πιο μεγάλο θα είναι το δίλημμα στο οποίο θα χρειαστεί να απαντήσει τελικά η νέα ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι επιλογή αντιπολίτευσης και αριστερής διαμαρτυρίας ή φιλόδοξος συμμέτοχος μιας κυβέρνησης συνεργασίας με το ΠΑΣΟΚ; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι πολύ πιθανό να ανακόψει τη δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ.