Επιστήμη

Πόσα σημαίνει το φιλί

Το φιλί είναι μια από τις πιο σημαντικές στιγμές στη διαδικασία της αναπαραγωγής. Όσο κι αν ακούγεται υπερβολικό, κυρίως οι γυναίκες χρησιμοποιούν το φιλί ως κριτήριο για την επιλογή του άντρα που θέλουν να γίνει ο πατέρας των παιδιών τους. Ασυνείδητα βέβαια. Γιατί συνειδητά οι γυναίκες επιλέγουν αν θα προχωρήσουν ή όχι στη σεξουαλική πράξη με τον συγκεκριμένο υποψήφιο εραστή. Ένα κακό φιλί και οι περισσότερες τον… στέλνουν σπίτι του.

«Το φιλί ενεργοποιεί μια πολύπλοκη διαδικασία ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ δύο ανθρώπων. Πληροφορίες που συγκεντρώνονται με την όσφρηση και το άγγιγμα κινητοποιούν εξελικτικούς μηχανισμούς στο ασυνείδητο. Οι μηχανισμοί αυτοί βοηθούν τους ανθρώπους να αποφασίσουν αν είναι γενετικά συμβατοί», εξηγεί στο περιοδικό «Scientific Αmerican» ο Γκόρντον Γκάλοπ, εξελικτικός ψυχολόγος στο πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Το φιλί μάλιστα, ίσως αποκαλύπτει κατά πόσον ένας παρτενέρ επιθυμεί να κάνει παιδιά.

Το πρώτο φιλί. Τα τελευταία χρόνια αρκετοί επιστήμονες ερευνούν αυτή την τόσο συνηθισμένη πράξη και δεν είναι λίγες οι φορές που τα ευρήματα είναι απρόσμενα. Σε έρευνα του Γκάλοπ, το 59% των αντρών και το 66% των γυναικών παραδέχθηκαν πως αν το πρώτο φιλί δεν τους ικανοποιεί, χάνουν το ενδιαφέρον τους. Στους ανθρώπους ο έρωτας παίζει σημαντικό ρόλο στην αναπαραγωγή του είδους, μια που συνήθως επιλέγουμε τον σύντροφό μας επειδή τον ερωτευόμαστε. Η ανθρωπολόγος Έλεν Φίσερ λέει πως αυτός ο μηχανισμός της έλξης στους ανθρώπους αναπτύχθηκε για να μπορούμε να επικεντρώνουμε την ενέργεια και την προσοχή μας σε συγκεκριμένα άτομα, ώστε να γίνει πιο εύκολη η αναπαραγωγική διαδικασία.

Διαφορές φύλων. Σύμφωνα με τα ευρήματα του Γκάλοπ, το φιλί παίζει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της σχέσης, αλλά με διαφορετικό τρόπο για τους άντρες από ό,τι για τις γυναίκες. Πέρυσι ο Αμερικανός ψυχολόγος μελέτησε 1.041

φοιτητές και των δύο φύλων. Για τους περισσότερους άντρες ένα παθιασμένο φιλί σήμαινε απλά το πέρασμα στο επόμενο σεξουαλικό στάδιο. Για τις γυναίκες όμως, μπορεί και να σήμαινε το πέρασμα στον… γάμο. Ή τουλάχιστον στα παιδιά. Οι γυναίκες ενδιαφέρονταν για τη συναισθηματική πλευρά της πράξης. Το φιλί ήταν ένα πρώτο βήμα για να δουν αν ο άλλος είναι ο κατάλληλος σύντροφος γενετικά κι αν «ήρθε για να μείνει».

Συναισθηματικό βαρόμετρο. «Οι γυναίκες χρησιμοποιούν το φιλί για να συλλέξουν πληροφορίες για το πόσο δεμένος με αυτές είναι ο άντρας, όταν έχουν σχέση μαζί του. Είναι ένα συναισθηματικό βαρόμετρο: όσο πιο ενθουσιώδες τόσο πιο υγιής είναι η σχέση» εξηγεί ο Γκάλοπ. Καθώς οι γυναίκες πρέπει να επενδύσουν περισσότερη ενέργεια στη διαδικασία της αναπαραγωγής κι έχουν πολύ λιγότερο χρόνο στη διάθεσή τους για να κάνουν παιδιά, πρέπει να είναι πιο επιλεκτικές στο ποιος θα είναι ο σύντροφός τους. Από εξελικτική άποψη, δεν έχουν την πολυτέλεια να κάνουν λάθος. Έτσι, ένα παθιασμένο φιλί μπορεί να τις βοηθήσει να επιλέξουν έναν σύντροφο που είναι καλός πατέρας, αλλά και αποφασισμένος να μείνει για να μεγαλώσουν τα παιδιά τους μαζί.

Η προέλευση. Τη δεκαετία του ΄60 ο Βρετανός ζωολόγος Ντέσμοντ Μόρις ήταν ο πρώτος που διατύπωσε τη θεωρία ότι το φιλί ίσως προέρχεται από το τάισμα των μικρών από το στόμα της μητέρας τους. Στα πρωτεύοντα θηλαστικά οι μητέρες μασούσαν την τροφή και μετά τάιζαν τα μικρά στόμα με στόμα, με σουφρωμένα χείλη. Οι χιμπαντζήδες χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο, που σημαίνει ότι ίσως την υιοθέτησαν οι ανθρωποειδείς πρόγονοί μας. Αργότερα η πράξη μπορεί να εξελίχθηκε και ίσως οι γονείς ακουμπούσαν τα χείλη τους στα μικρά για να τα παρηγορήσουν όταν πεινούσαν ή να τους δείξουν αγάπη και στοργή και μετά «πέρασε» στους ανθρώπους. Οι φερομόνες. Οι χημικοί αγγελιαφόροι που ονομάζονται φερομόνες πρέπει να έχουν παίξει κι αυτοί τον ρόλο τους στην εξέλιξη του φιλιού. Πολλά ζώα και φυτά χρησιμοποιούν τις φερομόνες για να επικοινωνήσουν με όμοιά τους. Οι βιολόγοι διαφωνούν για το αν οι άνθρωποι μπορούν να αντιληφθούν με την όσφρηση ή άλλη αίσθηση τις φερομόνες. Αν όμως οι φερομόνες πράγματι παίζουν ρόλο στη διαδικασία του φλερτ και της αναπαραγωγής, τότε το φιλί είναι ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος ανταλλαγής χημικών ουσιών μεταξύ δύο ανθρώπων.


Μ΄ ένα φιλί αρχίζει ο χορός των ορμονών

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δίνει εξαιρετικά μεγάλη προσοχή στα χείλη – δυσανάλογα μεγάλη σε σχέση με την έκταση που καταλαμβάνουν στο σώμα. Τα χείλη έχουν το λεπτότερο στρώμα δέρματος από όλα τα άλλα σημεία του σώματος. Διαθέτουν επίσης τους περισσότερους αισθητήριους νευρώνες. Όταν φιλάμε κάποιον, αυτοί οι νευρώνες μαζί με αυτούς της γλώσσας και του στόματος στέλνουν μηνύματα στον εγκέφαλο και το σώμα, προκαλώντας έντονα συναισθήματα και σωματικές αντιδράσεις.

Από τα 12 ή 13 κρανιακά νεύρα που επηρεάζουν την εγκεφαλική λειτουργία, τα πέντε βρίσκονται σε διέγερση κατά τη διάρκεια του φιλιού, στέλνοντας μηνύματα από τα χείλη, τη γλώσσα, τα μάγουλα και τη μύτη στον εγκέφαλο, ο οποίος παίρνει πληροφορίες για τη θερμοκρασία, τη γεύση, τη μυρωδιά και τις κινήσεις μας. Ορισμένες από αυτές τις πληροφορίες φτάνουν στον σωματοαισθητήριο φλοιό, έναν ιστό στην επιφάνεια του εγκεφάλου.

Το φιλί προκαλεί την έκλυση πολλών χημικών ουσιών που ρυθμίζουν το στρες, τα κίνητρα για τις πράξεις μας, τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών και τη σεξουαλική διέγερση. Σε μια νέα έρευνα, η ψυχολόγος Γουίντι Χιλ και η Κάρι Γουίλσον στο Κολέγιο Λαφαγιέτ συνέκριναν τα επίπεδα δύο ορμονών πριν και μετά το φιλί: η οξυτοσίνη παίζει ρόλο στη δημιουργία κοινωνικών δεσμών, την κοινωνική αναγνώριση, τον οργασμό και των δύο φύλων και τη γέννα. Η κορτιζόλη σχετίζεται με το στρες.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μετά το φιλί τα επίπεδα της οξυτοσίνης αυξάνονται στους άντρες και μειώνονται στις γυναίκες. Από αυτό συμπεραίνουν ότι οι γυναίκες χρειάζονται περισσότερο από ένα φιλί για να δεθούν συναισθηματικά ή να διεγερθούν σεξουαλικά. Θέλουν για παράδειγμα ρομαντική ατμόσφαιρα, την οποία δεν βρίσκουν απαραίτητη οι άντρες. Είδαν επίσης πως τα επίπεδα της κορτιζόλης μειώθηκαν και στα δύο φύλα, που σημαίνει ότι το φιλί πράγματι μειώνει το στρες.


Ντόπινγκ κατά της εξάντλησης

Ένα από τα μεγαλύτερα αναπάντητα ερωτήματα στην επιστήμη της Φυσιολογίας είναι το γιατί κουράζονται οι μύες. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που ο καθένας έχει παρατηρήσει να συμβαίνει στα ζώα τα οποία διαθέτουν μυϊκό σύστημα. Ωστόσο οι ειδικοί δεν ήταν σε θέση να δώσουν μέχρι πρόσφατα μια ικανοποιητική απάντηση.

Επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Columbia των ΗΠΑ, υποστηρίζουν όχι μόνο ότι βρήκαν την απάντηση στο ερώτημα αυτό, αλλά ότι προχώρησαν και ένα βήμα παρακάτω: παρασκεύασαν ένα φάρμακο το οποίο χορήγησαν σε κουρασμένα ποντίκια. Αυτά, με τη σειρά τους, μόλις το έλαβαν, συνέχισαν να τρέχουν για πολλή ώρα ακόμη.

Η θεωρία του γαλακτικού οξέος. Για αρκετές δεκαετίες, η κούραση των μυών αποτελούσε ένα γνωστικό αντικείμενο στο οποίο κανένας δεν ενδιαφέρθηκε να δώσει ιδιαίτερη προσοχή. Ακόμη και τα βιβλία της Φυσιολογίας δεν ανέφεραν το παραμικρό για το θέμα ούτε προσπαθούσαν, έστω με δυο κουβέντες, να περιγράψουν τον μηχανισμό που προκαλεί το φαινόμενο αυτό. Η πιο δημοφιλής θεωρία που έλεγε ότι οι μύες κουράζονται επειδή απελευθερώνουν γαλακτικό οξύ, έχασε το όποιο ίχνος αξιοπιστίας της πριν απο λίγο καιρό, αναφέρει στην εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes» ο δρ Άντριου Μαρκς, που είναι επικεφαλής ερευνητής στη νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο Columbia.

Ροή ασβεστίου. Σε μια δημοσίευση που αναρτήθηκε πριν από λίγες μέρες στον δικτυακό τόπο της επιστημονικής επιθεώρησης Ρroceedings of the Νational Αcademy of Sciences,

ΚΑΘΩΣ Η ΑΡΡΩΣΤΗ ΚΑΡΔΙΑ προσπαθεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες του σώματος σε αίμα, το νευρικό σύστημα την πλημμυρίζει με τις ορμόνες και νοραδρεναλίνη, οι οποίες κάνουν τα κύτταρα του καρδιακού μυός να συσπώνται πιο έντονα

ο δρ Μαρκς λέει ότι το πρόβλημα εντοπίζεται στη ροή ασβεστίου μέσα από τα μυϊκά κύτταρα. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η ροή του ασβεστίου στα κύτταρα ελέγχει τη σύσπαση των μυών. Όταν όμως οι μύες κουράζονται, λένε οι ερευνητές, τότε μικροσκοπικοί δίαυλοι σε αυτούς αρχίζουν να διαρρέουν ασβέστιο και αυτό συμβάλλει στο να εξασθενεί η σύσπαση των μυών.

Απροσδόκητο εύρημα. Η νέα εργασία, που έγινε πάνω στα ποντίκια,«είναι συναρπαστική και πρωτότυπη», λέει προς την αμερικανική εφημερίδα ο δρ Τζορτζ Μπρουκς, από το Πανεπιστήμιο Βerkeley στην Καλιφόρνια. Πρόκειται για ένα εύρημα που προήλθε απροσδόκητα, από μία πολύ διαφορετική γραμμή έρευνας. Ο δρ Μαρκς, που είναι καρδιολόγος, ήθελε να ανακαλύψει καλύτερους τρόπους θεραπείας ατόμων με συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, μία χρόνια ασθένεια που υπολογίζεται ότι προσβάλλει 4,8 εκατομμύρια ανθρώπους μόνον στις ΗΠΑ.

Η διόγκωση της καρδιάς. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα της νόσου είναι η ύπαρξη βλάβης στην καρδιά, συνήθως από ένα έμφραγμα ή την υπέρταση. Πασχίζοντας να ωθήσει το αίμα, η καρδιά διογκώνεται και μερικές φορές γίνεται τόσο μεγάλη, ώστε γεμίζει τον θώρακα του ασθενούς.

Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, οι πνεύμονες γεμίζουν σταδιακά με υγρό. Τελικά, με τους πνεύμονες γεμάτους υγρό και την καρδιά να πάλλεται σχεδόν με το ζόρι, οι ασθενείς παρουσιάζουν τέτοια δύσπνοια ώστε δεν μπορούν να περπατήσουν από τη μία άκρη ενός δωματίου στην άλλη. Οι μισοί από αυτούς χάνουν τη ζωή τους μέσα σε 5 χρόνια.

Μοριακές διεργασίες. Προσπαθώντας λοιπόν να καταλάβει γιατί εξασθενούσε ο καρδιακός μυς των ασθενών, ο δρ Μαρκς εστίασε την προσοχή του στις μοριακές διεργασίες στην καρδιά. Ήξερε την αλληλουχία των γεγονότων αυτών: καθώς η άρρωστη καρδιά προσπαθεί να ικανοποιήσει τις ανάγκες του σώματος σε αίμα, το νευρικό σύστημα την πλημμυρίζει με τις ορμόνες «πάλεψε ή φύγε», δηλαδή την αδρεναλίνη και τη νοραδρεναλίνη, οι οποίες κάνουν τα κύτταρα του καρδιακού μυός να συσπώνται πιο έντονα. Οι εντεινόμενες συσπάσεις, ανακάλυψαν ο δρ Μαρκς και οι συνεργάτες του, εμφανίζονται επειδή οι προαναφερθείσες ορμόνες διεγείρουν την παραγωγή ασβεστίου στους διαύλους που διαθέτει κάθε καρδιακό μυϊκό κύτταρο.

Διαρροή ασβεστίου. Τελικά, όμως, η αδρεναλίνη και η νοραδρεναλίνη παύουν να μπορούν να διεγείρουν την καρδιά όσο χρειάζεται, ώστε να καλύπτει τις ανάγκες του σώματος σε αίμα. Ο εγκέφαλος αντιδρά σε αυτή την αδυναμία εκκρίνοντας ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες από αυτές τις ορμόνες, έως ότου αρχίσει να τις εκκρίνει ασταμάτητα. Στο σημείο αυτό, οι δίαυλοι ασβεστίου των καρδιακών μυϊκών κυττάρων έχουν ξεχειλίσει από ασβέστιο και αυτό αρχίζει να διαρρέει. Όταν κατανόησαν αυτό τον μηχανισμό οι ερευνητές, επινόησαν μία ομάδα πειραματικών φαρμάκων για να εμποδίσουν τις διαρροές από τους διαύλους ασβεστίου στον καρδιακό μυ. Τα φάρμακα δημιουργήθηκαν αρχικά για να δεσμεύουν εντελώς τους διαύλους ασβεστίου των κυττάρων, γεγονός που ελαττώνει την αρτηριακή πίεση.

Ο δρ Μαρκς και οι συνεργάτες του στη συνέχεια τροποποίησαν τα φάρμακα για να τα καταστήσουν λιγότερο τοξικά και να τα απαλλάξουν από την ικανότητα να δεσμεύουν τους διαύλους ασβεστίου. Και έτσι, δημιούργησαν φάρμακα που αποτρέπουν τις διαρροές ασβεστίου. Ρυκάλες. Οι ερευνητές αποκαλούν τα φάρμακά τους ρυκάλες, επειδή προσκολλώνται στον υποδοχέα της ρυανοδίνης των διαύλων ασβεστίου στα κύτταρα του καρδιακού μυός. Όταν δοκίμασαν τις ρυκάλες στα ποντίκια διαπίστωσαν ότι μπορούσαν να αποτρέψουν την καρδιακή ανεπάρκεια και τις αρρυθμίες στα ζώα.
Αδύναμο ολόκληρο το σώμα

Ο δρ Άντριου Μαρκς και οι συνεργάτες του, θέλησαν να διαπιστώσουν αν ο μηχανισμός που ανακάλυψαν με το ασβέστιο, μπορούσε να εφαρμοστεί με επιτυχία όχι μόνο στους καρδιακούς αλλά και στους σκελετικούς μύες. Οι σκελετικοί μυς είναι παρόμοιοι με τους καρδιακούς και διαθέτουν το ίδιο σύστημα διαύλων με ασβέστιο.

Μάλιστα οι ασθενείς που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια παραπονούνται ότι οι μύες τους είναι ιδιαίτερα αδύνατοι. «Αν πας σε ένα νοσοκομείο και ρωτήσεις τους ασθενείς που πάσχουν από καρδιακή ανεπάρκεια τι τους ενοχλεί, δεν θα απαντήσουν ότι αισθάνονται την καρδιά τους αδύνατη αλλά ολόκληρο το σώμα τους», λέει ο δρ Μαρκς στην εφημερίδα «Τhe Νew Υork Τimes». Έτσι ο ίδιος και οι συνεργάτες του υπέβαλλαν τα ποντίκια στο εργαστήριο σε ορισμένες ασκήσεις για να εξουθενωθούν. Τα έβαλαν να κολυμπούν και να τρέχουν σε έναν κινούμενο τροχό. Αυτό που παρατήρησαν ήταν ότι οι δίοδοι ασβεστίου στους σκελετικούς τους μυς εμφάνισαν διαρροή. Και όταν χορήγησαν στα ποντίκια το πειραματικό φάρμακο που είχαν ετοιμάσει, εκείνα μπόρεσαν να τρέξουν περισσότερο κατά 10% με 20%.

● Το Πανεπιστήμιο Columbia πήρε πατέντα για τα φάρμακα αυτά και την έδωσε στην εταιρεία Αrmgo Ρharma της Νέας Υόρκης, στην οποία ο δρ Μαρκς είναι σύμβουλος.