Ένας καθρέφτης «ανατρέπει» τα αρχαία ταφικά έθιμα

Ανατροπή στην εικόνα των αρχαίων ταφικών εθίμων φέρνει ένα πολύτιμο σπασμένο κάτοπτρο του 5ου αι. π.Χ. (ή αρχές 4ου αι.π.Χ.) που έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στη Σαλαμίνα. Κι αυτό διότι το πολυτιμότερο κτέρισμα (ταφική προσφορά) σε σαρκοφάγο από τα Αμπελάκια- όπου βρέθηκε- δεν τοποθετήθηκε στον τάφο για να θυμίζει τη φιλαρέσκεια της νεκρής. Ούτε για τις μαγικές του ικανότητες, αφού οι αρχαίοι Έλληνες πίστευαν ότι ο καθρέφτης φυλάει την εικόνα του νεκρού και προστατεύει την ψυχή του στον τάφο. Αλλά κομμένο στα δύο το μεταλλικό κάτοπτρο είχε χρησιμοποιηθεί ως πινάκιο (αβαθές δοχείο) για να τοποθετηθούν πιθανόν καρποίπροσφορές στους νεκρούς, υποστηρίζει η αρχαιολόγος της Β΄ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, δρ Μέλπω Πωλογιώργη, που παρουσίασε για πρώτη φορά τα ευρήματα των ανασκαφών της σε διάλεξη, χθες, στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης.

«Η σημασία του κατόπτρου από τη Σαλαμίνα σε σχέση με τα ταφικά έθιμα είναι ιδιαιτέρως σημαντική», επισημαίνει η αρχαιολόγος που ανέσκαψε τάφους σε οικόπεδα στην περιοχή Αμπελάκια. «Κι αυτό δεδομένου ότι κάτοπτρα σαν αυτό με πλούσια διακόσμηση μπορεί να είναι γνωστά γύρω στα 300, αλλά τα περισσότερα είναι προϊόντα λαθρανασκαφής και δεν γνωρίζουμε τις συνθήκες εύρεσής τους ούτε τα αντικείμενα με τα οποία βρέθηκαν μαζί». Το πολύτιμο πτυκτό κάτοπτρο (έχει δηλαδή προστατευτικό κάλυμμα με παράσταση), πιθανότατα προσφορά συγγενών και φίλων της νεκρής (δεν συνηθίζονταν κάτοπτρα σε ανδρικούς τάφους), θεωρείται αξιόλογο έργο τέχνης, καθώς απεικονίζει με σφυρήλατη τεχνική μία νεόνυμφη γυναίκα (πιθανόν Αφροδίτη) και έναν Έρωτα και δεν αποκλείεται να είναι έργο κορινθιακού εργαστηρίου. Εικάζεται μάλιστα ότι μπορεί να είχε κοπεί σκόπιμα στα δύο, ακριβώς για να χρησιμοποιηθούν σε κάποια διαφορετική ταφική χρήση, ως αγγεία για να τοποθετηθούν (όπως και στα πήλινα αγγεία που βρέθηκαν μαζί) καρποί από ρόδι, αμύγδαλα, κάστανα κ.ά. Το κάτοπτρο πρόκειται να εκτεθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο Σαλαμίνας.